حال شبکه نمایش و سینما یکی است

در کنار این مشکل همیشگی که انگار اراده‌ای چندان جدی برای برخورد با آن وجود ندارد، مشکل خرید رایت فیلم‌ها هم یکی از دغدغه‌های سعید رجبی فروتن را تشکیل می‌دهد. او در نشستی خبری در هفته گذشته اعلام کرد، موسسه تحت مدیریتش با مشکلات مالی فراوانی روبه‌روست و از تهیه‌کنندگان خواست، سطح توقعاتشان را پایین‌تر بیاورند و در میان این همه مشکلات، کمی کوتاه بیایند.

سوی دیگر این ماجرا هم صنفی است که این روزها حال و روز خوبی ندارد. از اختلاف نه‌چندان کمشان گرفته تا اوضاع کسادشان در گیشه که اغلب قادر به بازگشت سرمایه اولیه نیستند. اگرچه این اتفاق تازه‌ای نیست اما اوضاع آنقدر مساله‌ساز شده که سخنگوی کانون پخش‌کنندگان هم هشدار داد، تهیه‌کنندگان، حداقل سطح کیفی فیلم‌هایشان را بالاتر بیاورند تا اندک امیدی به بازگشت سرمایه‌ داشته باشند. این در حالی است که برخی تهیه‌کنندگان، چشم امیدشان به فروش در شبکه نمایش خانگی است و وقتی می‌بینند مشکل قاچاق فیلم، این راه کم‌امید بازگشت سرمایه را هم بسته است راهی جز بالا بردن فروش رایت فیلم‌هایشان نمی‌یابند. هر چند پیش از این هم جز چند نمونه انگشت‌شمار، فیلم‌ها با قیمت چندان بالایی به فروش نمی‌رفتند.

در چند سال قبل با کنترل قاچاق فیلم‌ها، قیمت رایت خرید فیلم‌های ویدئویی افزایش یافت و به رقمی معادل 300 میلیون تومان رسید. این موضوع در زمان تولید یک فیلم ـ که حداقل 500 میلیون تومان هزینه داشت ـ قابل قبول بود و برای تهیه‌کنندگان، راهکار حل مشکلات اقتصادی آنها به شمار اما گسترش قاچاق ویدئو باعث شد وضعیت این بازار به هم بریزد و قیمت رایت به نصف کاهش یابد. از طرف دیگر هزینه‌های تولید از حداقل 500 میلیون به 800 میلیون رسیده است. این دو مساله باعث شده تا مشکلات تهیه‌کنندگان چند برابر شود. در ایران فقط می‌توان از محل فروش فیلم در گیشه و همچنین رایت ویدئویی هزینه تولید یک فیلم را تهیه کرد. در تمام دنیا راه‌های مختلفی برای درآمدزایی یک فیلم وجود دارد که یکی از آنها خرید رایت از طریق تلویزیون است، اما در ایران به این رایت نیز نمی‌توان دسترسی یافت. این مشکلات در برابر خواست سعید رجبی فروتن برای پایین آوردن سطح توقع تهیه‌کنندگان و فروش حق رایت به مذاق این صنف سینمایی خوش نیامده است. همایون اسعدیان کارگردان و تهیه‌کننده ـ که این روزها فیلم سعادت‌آباد به تهیه‌کنندگی او اکران شده - به ایلنا گفته است: «در تهران فروش فیلم‌ها در شبکه ویدئویی پایین آمده و در شهرستان‌‌ها نیز درمعرض تعطیلی است. بنابراین باید جلوی قاچاق گرفته شود و نهاد‌ها نیز با قیمت‌های معقول حق رایت فیلم‌ها را بخرند و همچنین شرایطی به وجود آید که تهیه‌کننده حداقل 30 درصد هزینه تولید را بتواند از گیشه تامین کند.»

این تنها مشکل تهیه‌کنندگان با موسسه شبکه نمایش خانگی نیست. این موسسه نیز با این مشکل چندان بیگانه نیست، چراکه مدت‌هاست بسیاری از اهالی سینما این رسانه را متهم می‌کنند با حجم بالای فیلم‌های سخیف در این شبکه، اعتماد تماشاگران و مخاطبان این شبکه سلب شده و آنها را به سوی خرید قاچاق فیلم‌ها سوق می‌دهد، اگرچه مدیر باهوش این رسانه نیز این مشکل را ریشه‌یابی کرد و تا حدودی با تزریق فیلم‌هایی با سطح کیفی بالاتر توانست حسن‌نیت خود را در برخورد با این انتقاد نشان دهد، اما از وقتی قرار است این موسسه به تولید آثار برای این شبکه بپردازد دوباره برخی سینماگران از کیفیت آثار تولیدی ابراز نگرانی می‌کنند.

سهید سهیلی یکی از کارگردانانی است که چند فیلمش در شبکه نمایش خانگی وجود دارد. او در این ارتباط معتقد است مشکلات مالی موسسات ویدئویی از فیلم‌های سخیفی است که روانه این شبکه کرده‌اند. او می‌گوید وقتی به انبوه فیلم‌های 90 دقیقه‌ای سخیف بدون کارگردانی مناسب و بدون بازیگر شاخص پروانه ساخت می‌دهند و این فیلم‌های ضعیف را روانه بازار می‌کنند، باید نتیجه‌اش را هم متحمل شوند. سهیلی انتقاداتش به اینجا ختم نمی‌شود و حتی به برخی موسسات این شبکه اتهام تبانی می‌زند. او می‌گوید: من معتقدم موسسات ویدئو رسانه بسیار هم سود کردند. اگر آنها با انبوه چک‌های برگشتی مواجه شدند، به خاطر این است که در این تجارت می‌خواستند به سود بیشتر برسند. من از رقم‌هایی که این موسسات در فروش فیلم‌ها در شبکه نمایش به دست می‌آورند، کاملا آگاهم. اتفاقا اینجا باید بگویم که بیشتر موسسات ویدئویی با هم متحد شدند تا با اعلام این‌که ما دچار مشکلات مالی هستیم، به نفع خودشان قیمت رایت را پایین بیاورند.