معلمان در آیینه فیلم‌ها و سریال‌ها

مجموعه عروسکی مدرسه موش‌ها که ساختش به حدود 20 سال پیش برمی‌گردد جزو اولین کارهای نمایشی بعد از انقلاب با محوریت مدرسه بود. شخصیت‌هایی مثل کپل، گوش دراز، عینکی، نارنجی و سرمایی هرکدام گوشه‌هایی از دنیای لطیف کودکانه را نشان می‌دادند. مدرسه موش‌ها بیشتر در پی ارائه یکسری پندها و نکته‌های اخلاقی به کودکان بود و کارگردان برای رسیدن به این هدف محیط کلاس درس را انتخاب کرده بود.

اگر یادتان باشد در سریال چاردیواری (سیروس مقدم) آتیلا پسیانی در نقش تقی تاکسی با آن لهجه خاصش مدام به پسرش می‌گفت: «مگه تو معلم نیستی!؟»

او فکر می‌کرد چون پسرش معلم است، باید از همه چیز اطلاع داشته باشد و در هیچ موردی کم نیاورد. این دیالوگ سطح توقعات عامه مردم از جامعه معلمان را نشان می‌دهد.

در فیلم دایره زنگی ساخته پریسا بخت‌آور، نیلوفر خوش‌خلق نقش یک خانم ناظم را بازی می‌کرد. وقتی دانش‌آموز و ناظم مجبور باشند در یک آپارتمان زندگی کنند اتفاقات عجیب و غریبی می‌افتد. او در آپارتمان هم مراقب دانش‌آموزان بود و آنها را تهدید می‌کرد که اگر قوانین ساختمان را رعایت نکنند از نمره انضباطشان کم می‌کند. در یکی از سکانس‌ها وقتی یک فیلم کوتاه نامناسب در خانه همسایه‌شان پخش می‌شد خانم ناظم سختگیر جلوی چشم دو تا دخترش را گرفت. او همچنین به خاطر شغلش اجازه نمی‌داد امین حیایی پای ماهواره را به خانه باز کند.

در قصه‌های مجید با یک سیستم آموزشی مواجهیم که ذوق و استعداد بچه‌هایی چون مجید در آن نابود می‌شود. ساختاری که متکی بر تنبیه بدنی و دستورهای مدیریتی است و خواست و خلاقیت دانش‌آموزان در آن نقشی ندارد. هنوز هم صدای ترسناک به هم خوردن مهره‌های تسبیح آقای معلم ریاضی در گوشمان مانده است. البته معلم ادبیات آن مدرسه یک استثنا بود. فردی که برای مجید حکم یک فرشته نجات را داشت. این سریال همچنین گوشه‌هایی از الگوپذیری دانش‌آموزان از معلمانشان را به تصویر می‌کشید.

اگر یادتان باشد یکی از معلمان سر کلاس از میگو تعریف کرد و بعد از آن مجید خودش را به آب و آتش زد تا بتواند طعم این خوراکی نوظهور را بچشد.

در بین همه آثار نامبرده شده هیچ‌کدام نتوانسته‌اند چون قصه‌های مجید تصویری ملموس و همدلی برانگیز از فضای یک مدرسه را بازتاب دهند. اگر دلتان برای خاطرات دوران کودکی و نوجوانی تنگ شده تماشای دوباره این سریال را از دست ندهید.

احسان رحیم‌زاده ‌/‌ رادیو و تلویزیون