jamejamonline
صفحه نخست عمومی کد خبر: ۴۲۹۴۵۱ ۲۶ شهريور ۱۳۹۰  |  ۰۰:۰۲

علی عبداللهی، مترجم نام آشنای کشورمان در حوزه زبان و ادبیات آلمانی هفته گذشته و در نشست عصر روشن که به سرقت ادبی اختصاص داشت، موضوعی را مطرح کرد که واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌ها برانگیخت.

ماجرای سرقت ادبی صادق هدایت از نویسنده مشهور آلمانی «راینر ماریا ریلکه» که به گفته او، صفحه‌ای از بوف کور عینا در یکی از آثار این شاعر آلمانی هم وجود دارد، هر چند عبداللهی در همان نشست هم تاکید کرده بود که نمی‌توان به طور قطع نام سرقت را به این اتفاق اطلاق کرد. به همین بهانه سراغ علی عبداللهی رفتیم تا با او در این‌باره بیشتر صحبت کنیم.

آقای عبداللهی، می‌شود درباره آن چند خط جنجالی در بوف کور توضیح شفافی بدهید؟

چند خط از بوف کور، عینا مشابه نوشته «راینر ماریا ریلکه» در کتاب «یادداشت‌های مالده لائوریس بریگه» است که توسط مهدی غبرایی در انتشارات دشستان به فارسی ترجمه شده است. البته غبرایی در مقدمه اثر ترجمه، اشاره‌ای به تشابه آن چند سطر داشته است.

خود بنده نیز در کتابی که سال 78 با نام «ویژه ریلکه» برای نشر زمان ترجمه کردم، موضوع را شرح دادم. در واقع مجموعه مقالاتی از زبان‌های مختلف درباره آثار ریلکه است. علاوه بر آن، در کتاب «جمالزاده، سرچشمه داستان کوتاه معاصر فارسی» نوشته «کوئی پرز» نیز به موضوع اشاره شده و گفته شده است: «7 سطر از بوف کور که چندان ربط منطقی هم به کل اثر ندارد، عینا ترجمه از ریلکه است و معلوم نیست این موضوع به چه دلیل اتفاق افتاده است.»

البته این چند سطر تأثیری در روند داستانی بوف کور ندارد و حتی لحن کتاب را تحت‌الشعاع قرار نمی‌دهد. این سرقت ادبی محسوب نمی‌شود و من آن را انتحال می‌نامم. به نظرم هدایت پیش از آن، این بخش را خوانده و جایی یادداشت کرده یا در ذهن سپرده است. بعد از آن، بر اثر مرور زمان فراموش کرده است که این جمله‌ها از خودش نیست و آن را در بوف کور انعکاس داده است.

می‌شود این چند سطر را برایمان بخوانید؟

بله. در صفحه 104 چاپ چهارم بوف کور که در سال 1331 در انتشارات امیر کبیر منتشر شده است: «زندگی با خونسردی و بی‌اعتنایی صورتک هر کسی را به خودش ظاهر می‌سازد، گویا هر کسی چندین صورت با خودش دارد. بعضی‌ها فقط یکی از صورتک‌ها را دائما استعمال می‌کنند که طبیعتا چرک می‌شود و چین و چروک می‌خورد. این دسته صرفه‌جو هستند. دسته دیگر صورتک‌های خودشان را برای زاد و رود خودشان نگه می‌دارند و بعضی دیگر پیوسته صورتشان را تغییر می‌دهند، ولی همین که پا به سن گذاشتند می‌فهمند که این آخرین صورتک آنها بوده و بزودی مستعمل و خراب می‌شود، آن وقت صورت حقیقی آنها از پشت صورتک آخری بیرون می‌آید.»

با تمام این احوال بازگویی عینی چند جمله، می‌تواند منتقدان را به این فکر بیندازد که تعمدی در کار بوده است.

سرقت ادبی زمانی اتفاق می‌افتد که اندیشه یا ساختاری را به عمد از کتاب دیگری وارد اثر خود کنید، به طوری که کل اثر تحت‌الشعاع قرار گیرد. اگر قصدی در کار نباشد یا آن بخشی که شبیه اثر دیگری است اهمیت اساسی در اثر نداشته باشد، مساله خود به خود منتفی است. از طرف دیگر، وقتی مخاطب از خواندن یک اثر دچار این حس نشود که این موضوع را جای دیگری نیز دیده است، سرقت اصلا معنا پیدا نمی‌کند. اعتبار و شهرت بوف کور به هیچ وجه وابسته به این چند سطر نیست و می‌توان آن را یک اثر اصیل دانست.

شاید حساسیت ایجاد شده به این خاطر باشد که در ادبیات داستانی ما بوف کور و نام صادق هدایت همواره حساسیت‌زا بوده است، گمان نمی‌کنید اگر نام اثر یا نویسنده دیگری، در مثال شما مطرح می‌شد، بازتاب چندانی پیدا نمی‌کرد؟

به نظرم حساسیت ایجاد شده اصلا منطقی نیست. در ادبیات کلاسیک ما چنین اتفاق‌هایی زیاد است. این که اشعاری با وزن‌ها و مضامین مشترک توسط 2 شاعر نوشته شود، غیر طبیعی نیست و نمونه‌های آن را می‌توان در اشعار حافظ و خواجوی کرمانی نیز مشاهده کرد. این الهام گرفتن متفکران از هم در ذات ادبیات است و در همه دنیا هم اتفاق می‌افتد.

الناز اسکندری‌ /‌ جام‌جم

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
کنترل کرونا با تشویق و تنبیه

کنترل کرونا با تشویق و تنبیه

نقش‎ها را باید جدی گرفت. اگر می‎‌خواهیم پروتکل‎های بهداشتی مقابله با بیماری کرونا رعایت شود، آمار ابتلا به بیماری کاهش پیدا کند یا کمک کنیم آمار مرگ و میر کم شود، باید هر کسی نقش خود را درست انجام دهد.

چرا اصلاح الگوی مصرف را جدی نگرفتیم؟

چرا اصلاح الگوی مصرف را جدی نگرفتیم؟

دقیقاً 10سال پیش، رهبر معظم انقلاب با اشراف کامل از شرایط محیطی و محاطی کشور و آگاهی از آینده جامعه، مهم‌ترین مسأله روز اقتصادی را شیوه مصرف آحاد مردم ومسؤولان و راه برون‌رفت از مشکلات پیش‌رو را صرفه‌جویی عمومی و اصلاح الگوی مصرف دانستند و بر این اساس، شعار سال 88 را «حرکت به سمت اصلاح الگوی مصرف» نام نهادند و فرمودند: «من آنچه را که می‌خواهم در این برهه عرض کنم این است که ملت عزیز جداً از اسراف و زیاده‌روی پرهیز کنند. چون وضع جامعه ما از لحاظ مصرف، وضع خوبی ندارد...عادت‌های ما، سنت‌های ما، روش‌های غلطی که از این و آن یاد گرفته‌ایم، ما را سوق داده است به زیاده‌‌روی در مصرف به نحو اسراف. یک نسبتی باید در جامعه میان تولید و مصرف وجود داشته باشد. امروز در کشور ما اینجوری نیست.»

این ۵۰ ثانیه تلخ

این ۵۰ ثانیه تلخ

با ذهن ده دوازده سالگی‌ات نگاه کنی، فکر می‌کنی زنگ تفریح یک مدرسه خورده و بچه‌ها دارند هوریز می‌کنند توی حیاط مدرسه که از بوفه ساندویچ مزخرف کالباس خشک بخرند و نوشابه فانتای تگری و این یک ربع وقت آزاد را خرج شکمشان کنند و بادگلوهای سوزنده را توی کلاس بزنند و بینی‌شان تا مغز سرشان تیر بکشد و بسوزد و کیف کنند.

چند نکته درباره اتفاق روز یکشنبه مجلس

چند نکته درباره اتفاق روز یکشنبه مجلس

تصویری که روز یکشنبه از حضور وزیر خارجه در مجلس شورای اسلامی منعکس شد، چگونه تصویری بود؟ وزیر خارجه به عنوان مهمان و از باب معارفه و تحلیل وضعیت سیاست خارجی به مجلس دعوت شد؛ اما در لابه‌لای بحث، مکرر همهمه و داد و فریاد از اطراف و اکناف مجلس بلند بود، وزیر خارجه نیز متقابلاً بر حرارت کلام خود می‌افزود، فضای جلسه از حالت گفت‌وگو به جدل میل کرد و درنهایت تصویری متشنج از سطوح بالای حکمرانی در کشور به افکار عمومی مخابره شد.

شما باید پاسخ بدهید

شما باید پاسخ بدهید

در ماه‌های اخیر برخی چهره‌ها و شخصیت‌های سیاسی در قالب نامه‌نگاری و مصاحبه و اظهارنظرهای مطبوعاتی و... و با لحنی طلبکار در مورد وضع موجود کشور اعلام موضع کرده‌اند.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر