آرام بخواب کودک دلبندم

خواب به طور کلی از دو قسمت NON REM (عدم وجود حرکت چشم) و REM (وجود حرکت چشم در این مرحله از خواب) تشکیل شده است. در طول 8 ساعت خواب یک نوجوان یا بزرگسال چندین بار دوره NONREM و REM تکرار می‌شود. البته بخش فعال خواب NON REM است که در ساعات اولیه شب رخ می‌دهد و باعث انرژی دادن به بدن شده و در حقیقت خواب عمیق و لذتبخش است. این قسمت خواب با آرامش مغز همراه است. اگر شخص بیش از حد طبیعی بخوابد باز خواب او خسته‌کننده است زیرا قسمت اعظم پرخوابی از REM تشکیل می‌شود. REM در واقع جزئی از خواب است که در یک‌سوم آخر شب رخ می‌دهد و مانند بیداری می‌ماند و حتی ضربان قلب در این قسمت بیشتر از دوره بیداری است. در این قسمت بیمار خواب زیاد می‌بیند و هرچه بیشتر طول بکشد کیفیت خواب کاهش می‌یابد. در حقیقت افراد افسرده و غمگین از تراکم خواب REM برخوردارند (خواب غیرلذتبخش) و معمولا خواب آنها محتوای خوبی ندارد. در نتیجه داروهایی که برای این افراد تجویز می‌شوند براساس کم کردن تراکم خواب REM هستند. افرادی که افسرده می‌شوند شروع خوابشان با مشکل و تاخیر توام است و بیدار شدن‌های مکرر در آنها بیشتر دیده می‌شود.

اختلالات خواب به صورت کم‌خوابی یعنی دشواری در شروع خواب، دشواری در خواب ماندن در طول شب و بیداری زودتر از موقع و پرخوابی به وجود می‌آید. به طور کلی مشکلات خواب و کمبود خواب تاثیرات منفی روی عملکرد کودکان در مدرسه، فعالیت‌های فوق‌برنامه و روابط اجتماعی آنها می‌گذارد. البته مشکلات خواب در سال‌های اولیه زندگی کودکان بسیار رایج است و شامل بی‌میلی برای خوابیدن، بیدار شدن در اواسط شب، کابوس‌ها، وحشت‌های شبانه و راه رفتن و سخن گفتن در خواب و دندان قروچه می‌شود. معمولا در کودکان بی‌خوابی و پرخوابی کمتر شایع است و این دو در دوره نوجوانی بیشتر بروز پیدا می‌کند. بی‌خوابی و پرخوابی در بیماران افسرده و مضطرب و بیماری‌های دوقطبی و بیماری‌های روان‌پریشی شایع است و معمولا این بیماری‌ها به صورت بی‌خوابی ظاهر می‌شوند.

اختلال خواب،‌مثل دیرخوابیدن و دیر بیدار شدن در افراد افسرده و بیمارانی که اعتیاد دارند شایع است. آنها معمولا در نزدیک صبح به خواب رفته و تا ظهر می‌خوابند که همین مساله سبب افت تحصیلی و در صورت تکرار از دست دادن شغل می‌شود. در کودکان بزرگ‌تر، شب ادراری نیز می‌تواند یک چالش به شمار آید. میزان نیاز به خواب و زمانی که برای به خواب رفتن کودکان طول می‌کشد در کودکان متفاوت است. همچنین این که آنها چقدر راحت به خواب می‌روند و اگر بیدار شدند دوباره به خواب بروند نیز در هر کودک متفاوت است. این نکته حائزاهمیت است که شما به عنوان والدین باید به کودکانتان کمک کنید تا عادات خواب مناسبی داشته باشند. نکته امیدوارکننده این که اکثر مشکلات خواب حل شدنی هستند.

به طور کلی علائمی همچون افزایش تصادف و جراحات، بروز مشکلات رفتاری و مشکلات خلقی، ایجاد مشکلات در حافظه، توجه و یادگیری، افزایش مشکلات عملکردی و در نهایت کندی در واکنش نشان دادن را می‌توان در چنین افرادی به وضوح مشاهده کرد.

اگر کودک شما هر کدام از نشانه‌های مشکلات خواب یعنی خرناس، توقف در تنفس هنگام خواب، مشکلات برای خوابیدن در طول شب، به سختی بیدار ماندن در طول روز، کاهش‌های نامشخص در عملکرد روزانه و اتفاقات غیرمعمول در طول خواب را از خود نشان می‌دهد، حتما با پزشک متخصص اطفال تماس بگیرید.

در این میان نکاتی وجود دارند که شما به عنوان پدر یا مادر برای پیشگیری از اختلال خواب کودکتان می‌توانید انجام دهید؛ ازجمله این که هر شب یک زمان مشخصی برای خواب تعیین کنید و از آن تخطی نکنید. زمان بیدار شدن از خواب در طول هفته و آخر هفته نباید بیشتر از یک ساعت و نیم تفاوت داشته باشد.

همچنین یک دوره آرامش بخش هنگام خواب ایجاد کنید مانند این که کودکتان را به حمام آب گرم برده یا برایش داستان بخوانید.

بهتر است تا 6 ساعت قبل از خواب به کودک خود غذا یا نوشیدنی محتوی کافئین ندهید و مطمئن شوید دمای داخل اتاق مناسب و اتاق خواب تاریک و در عین حال مطمئن شوید میزان صدای موجود در منزل پایین است.

فراموش نکنید که نزدیک زمان خواب، از دادن غذاهای سنگین به کودکتان اجتناب کنید.

به طور کلی زمانی که کودک آماده خواب می‌شود نباید تلویزیون، رادیو یا پخش صوت روشن باشد.

در این میان نوزادان و کودکان را باید زمانی به رختخواب برد که کاملا خسته شده، اما هنوز بیدارند (نه این که در آغوش والدینشان یا در اتاق دیگر به خواب بروند). والدین نباید به منظور خواباندن کودکانشان با آنها به تختخواب بروند. اگر این موضوع دشوار است، باید با پزشک متخصص اطفال یا متخصصان خواب(روانپزشک یا فوق‌تخصص خواب زیرشاخه فوق‌تخصص خواب روانپزشکی یا فوق‌تخصص روانپزشکی اطفال) مشورت کنند.

نوزادان چرخه‌های خواب نامنظمی دارند که تنظیم آن حدود 6 ماه طول می‌کشد. در حالی که نوزادان به طور متوسط بین 16 تا 17 ساعت در روز هر چقدر بزرگ‌تر می‌شوند میزان خواب مورد نیازشان نیز کاهش می‌یابد. با این حال، کودکان نیازهای متفاوتی با یکدیگر دارند. برای یک کودک 6 ماهه طبیعی است که در طول شب از خواب بیدار شود، اما این بیدار شدن‌ها تنها باید چند دقیقه طول بکشد و بلافاصله بتوانند براحتی به خواب بروند.

راهکارهایی وجود دارند که به کودکتان و (شما) کمک می‌کند خواب بهتری داشته باشید.

به عنوان مثال تلاش کنید نوزادتان را هرچه سریع‌تر آرام کنید. هنگام عوض کردن یا شیر دادن به نوزاد از تحرک زیاد او اجتناب کنید.

همچنین اجازه ندهید نوزادتان در طول روز مدت زیادی بخوابد و در ضمن وقتی اولین نشانه‌های خواب الودگی را در وی مشاهده کردید او را در تختخوابش بگذارید. به فرزندتان بیاموزید بتواند خودش را برای خواب آماده سازد. از بغل کردن یا تکان دادن اطفال زمان خواب اجتناب کنید. ممکن است او نیز یاد بگیرد زمانی که در اواسط شب از خواب بیدار شد به شما احتیاج پیدا کند تا او را بغل کرده و تکان دهید تا به خواب برود.

از گذاشتن پستانک کنار کودکتان خودداری کنید. کودک شما ممکن است به آن عادت کرده و بدون آن به خواب نرود. پستانک باید برای مکیدن به کودک کمک کند نه این که وسیله‌ای برای خواباندن او باشد.

در ضمن بهتر است زمان واکنش نشان دادن به سروصداهای نوزادان بین 4 تا 6 ماه خود را به تعویق بیندازید. قبل از سرزدن به کودک گریانتان چند دقیقه تامل کنید. آنها به هر حال خودشان آرام خواهند شد و چند دقیقه بعد باز به خواب خواهند رفت. اگر گریه‌اش ادامه داشت به سراغش بروید، اما چراغ را روشن نکنید، با او بازی نکنید؛ از تختخواب بلندش نکنید یا تکانش ندهید. اگر گریه کودک باز ادامه داشت و به نظر می‌رسید که عصبانی شده است، چند دقیقه دیگر درنگ کنید و سپس دوباره به سراغ او بروید. وقتی فرزند شما متوجه شود که شما برای آرام کردن او به سویش نخواهید شتافت، سر و صدای کمتری به راه خواهد انداخت و به خواب خواهد رفت. این بهترین زمان برای والدین جوان است که به یکدیگر کمک کنند تا صبور باشند.

اغلب والدین زمان خواب کودکان نوپایشان را سخت‌ترین قسمت روز می‌دانند. مقاومت در برابر خوابیدن در کودکان این سن امری رایج است بخصوص اگر خواهر یا برادر بزرگ‌ترشان هنوز بیدار باشند. به خاطر داشته باشید که کودکان نوپا و پیش‌دبستانی معمولا هر شب به 10 تا 12 ساعت خواب نیاز دارند. برای کمک به بهبود عادات خواب کودکان نوپا هم راهکارهایی وجود دارد:

اطمینان از طی کردن لحظات آرام: یک برنامه روزانه خوشایند شامل کتاب خواندن، آواز خواندن یا یک حمام آب گرم ایجاد کنید. یک برنامه منظم به کودکتان کمک خواهد کرد زمان خوابیدنش را بفهمد. ممکن است والدینی که تا دیروقت کار می‌کنند وسوسه شوند با فرزندانشان بازی کنند. با این حال بازی‌های فعال درست قبل از زمان خواب کودک را هیجان‌زده نگه می‌دارد و باعث می‌شود نتواند بخوابد. قبل از خواب تماشای تلویزیون و بازی‌های کامپیوتری را محدود کنید.

یک برنامه منظم برای کودکتان تنظیم کنید: زمان خواب کودکتان را هر شب در یک زمان قرار دهید. این ثبات حائزاهمیت است.

اجازه دهید که با خودش اسباب‌بازی یا بالشت مخصوص به تختخواب ببرد: چنین وسایل آرامش بخشی اغلب به کودکان کمک می‌کنند به خواب بروند بخصوص اگر در طول شب از خواب بیدار شوند.

اجازه ندهید کودکتان در کنار شما بخوابد: این امر باعث می‌شود زمانی که تنها هستند نتوانند خودشان را آرام ساخته و به خواب بروند.

سعی کنید هر زمان که کودکتان ناله و شکایت می‌کند به اتاق او باز نگردید: اگر شما همیشه به درخواست‌های کودکتان موقع خواب اهمیت بدهید، او به سرعت یاد می‌گیرد تا از «توجه» شما سوءاستفاده کند. اگر کودکتان شما را فراخواند این موارد را امتحان کنید.

چند ثانیه قبل از این که پاسخش را بدهید درنگ کنید: زمان‌های پاسخگویی شما می‌تواند به مرور طولانی‌تر شود تا به کودکتان بفهماند که زمان خواب رسیده است. همچنین به او این امکان را می‌دهد تا خودش به خواب برود.

به کودکتان این اطمینان را بدهید که در کنارش هستید: اگر مجبور شدید که به اتاقش بروید او را هیجان‌زده نکنید و زیاد در اتاق نمانید.

در نهایت این که کودکتان را مطمئن سازید: جلوتر از او به طرف تختخوابش بروید تا زمانی که بتوانید به طور شفاهی بدون این که وارد اتاق شوید او را مطمئن سازید.

دندان ساییدن در طول شب نیز نکته‌ای رایج بین کودکان است. با این‌که این کار صدای ناخوشایندی ایجاد می‌کند، اما معمولا آسیبی به دندان‌های کودکتان وارد نمی‌کند. این کار ممکن است به دلیل اضطراب و تنش باشد و معمولا بعد از مدت کوتاهی از بین می‌رود.

خوشبختانه درمان‌های طبیعی برای اختلالات خواب در کودکان وجود دارند. به عنوان مثال مصرف شیر به بهتر خوابیدن کمک می کند. هرچند هنوز به طور علمی اثبات نشده، اما خوردن شیر می‌تواند در شروع خواب موثر باشد، این امر ممکن است آن طور که ادعا شده به دلیل آنزیم تریپتوفان نباشد و بلکه به خاطر القای خواب واقعی باشد.

مصرف سبزیجات و میوه‌ها می‌تواند به شخص کمک کند با رژیم صحیح، خواب خود را تصحیح کند. سعی کنید تا آنجا که ممکن است زیاد غذا نخورید، چرا که معده پر، منجر به بی‌خوابی می‌شود. از دادن غذاهای چرب و پرادویه به کودکان پرهیز کنید. ادویه زیاد ممکن است منجر به رفلاکس اسید و سوزش معده شود.

افزایش فعالیت‌های فیزیکی در کودکان می‌تواند آنها را آنقدر خسته کند تا بدون هیچ مشکلی به خواب بروند. انجام برخی فعالیت‌های فیزیکی قبل از زمان خواب می‌تواند درمان طبیعی موثری برای مشکل خواب کودکتان باشد. بعضی کارهای ساده نظیر انجام کارهای خانه نیز می‌تواند در به خواب رفتن کودکان موثر باشد.

گفته می‌شود که گیاه بابونه بهترین درمان برای بی‌خوابی کودکان است. بنابراین بهتر است قبل از زمان خواب چند برگ بابونه در آب گرم بریزید و به کودکتان بدهید. شیر یا حبوبات درمان‌های طبیعی بسیار موثری هستند.

برخی اوقات شکم خالی باعث بیدار نگه‌داشتن کودکان در شب می‌شود. پس مطمئن شوید که آنها به اندازه کافی شام خورده‌اند. بیدار نگه‌داشتن کودکان در طول روز نیز می‌تواند روشی برای به خواب رفتن آنها در شب باشد. آنها را در طول روز بیدار نگهدارید. 2 ساعت خواب در بعدازظهر می‌تواند سیکل خواب آنها را منظم نگهدارد.

اگر کودکی از تب، سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا عفونت رنج ببرد، باعث می‌شود در شب بیدار بماند. علائم را بررسی کنید و به آنها داروهای مناسب بدهید.

همچنین قبل از خواب باید از دادن خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین به کودک پرهیز کرد، زیرا آنها را بیش فعال و هوشیار نگه خواهد داشت حتی اگر بسیار خسته باشند.

کودکان نوپا و بچه‌های کوچک‌تر بهتر است از اسباب‌بازی‌ها، عروسک یا بالشت مورد علاقه‌شان برای به خواب رفتن استفاده کنند. سیکل خواب از نوزادان تا نوجوانان متفاوت است. والدین باید مطمئن شوند کودکانشان به اندازه کافی می‌خوابند و استراحت می‌کنند.

 متخصص اعصاب و روان