این بارکج به مقصد نمی‌رسد

دوومیدانی ورزشی است که از مواد گوناگون و متنوع تشکیل شده و به دور از انصاف است که در همه مواد از ورزشکارانمان انتظار داشته باشیم، البته اگر سرمایه‌گذاری اساسی شود و دوومیدانی ایران جایگاه خوبی در به دست آورد، جوانان ما این قابلیت را دارند که در مواد گوناگون این ورزش مادر، استعداد و توانمندی خود را نشان دهند و کارمان به جایی نرسد که بنشینیم و افسوس بخوریم. تکلیف ما در دوهای استقامت سال‌هاست که روشن شده و خوب می‌دانیم حرفی برای گفتن نداریم. گذشت آن زمان که علی باغبانباشی می‌آمد و در دوی 5 هزار متر قهرمان بازی‌های آسیایی می‌شد و دوندگانی چون محمد وجدان‌زاده، حمید سجادی، جعفر باباخانی و احمد زارع‌کار، مدال‌‌های رنگارنگ آسیایی را در دوهای استقامت به گردن می‌آویختند. حالا وقتی می‌رویم و در مسابقات قهرمانی آسیا در دوهای 3 هزار متر با مانع و 5 هزار و 10 هزار متر شرکت می‌کنیم،‌ زنگ تفریح دیگر دوندگان آسیایی می‌شویم.

دوندگان استقامتی ما در ژاپن تمام توان خود را به کار گرفتند،‌ اما یا آخر شدند یا از مسابقه بیرون زدند یا جزو نفرات آخر بودند. توان آنها همین بود و متاسفانه مسوولان دوومیدانی ما از کنار دوهای استقامت بی‌تفاوت گذشته‌اند یا این‌که واقعا نمی‌دانند و دانش آن را ندارند که چه کنند. در دوهای سرعت نیز تکلیف ما مشخص است. خیلی خوش‌شانس باشیم دونده‌ای از ما به مسابقه‌ نهایی صعود می‌کند و بعد هم مقامی کسب نمی‌کند. اگر بخواهیم عملکرد تک‌تک دوومیدانی‌کاران را در مسابقات قهرمانی آسیا بررسی کنیم، کاری طولانی و خسته‌کننده و دست‌کم کم‌حاصل است، زیرا بیشتر نفرات تیم 24 نفره اعزامی به مسابقات قهرمانی آسیا در حد و اندازه‌ای نبودند که در چنین مسابقاتی خودی نشان دهند و مدال کسب کنند. پس چاره‌ای نیست جز این که به بررسی کارنامه همان چند تک‌ستاره سال‌های اخیر بپردازیم که در چند سال آینده هم باید دلمان به آنها خوش باشد و بس.

در مسابقات قهرمانی آسیا، احسان حدادی امید اول دوومیدانی ایران بود و همه می‌دانستیم مقام اول را کسب می‌کند که این طور هم شد، اما احسان عملکردی بسیار ضعیف داشت و چون سطح او از دیگر پرتاب‌کنندگان آسیا بسیار بالاتر است با همان عملکرد ضعیف نیز قهرمان شد. ورزشکاری که پاییز گذشته در بازی‌های آسیایی دیسک را 67 متر و 99 سانتی‌متر پرتاب کرد، در کوبه ژاپن حتی پرتاب زیر 60 متر هم داشت و در نهایت بهترین پرتابش 62 متر و 27 سانتی‌متر بود. احسان پیش از رفتن به مسابقات قهرمانی آسیا از وضع موجود دوومیدانی بویژه خودش ابراز نارضایتی کرده بود و آن طور که خودش گفت با پادرمیانی دبیرکل کمیته ملی المپیک به ژاپن رفت. او تاکید کرده بود که حدنصاب‌های امسالش در مقایسه با پارسال حدود 4 متر کمتر است و چون مربی او به روسیه بازگشته و امکانات خوبی برای تمرین ندارد، نمی‌تواند دیسک را زیاد پرتاب کند.

او حتی از احتمال نرفتن خود به مسابقات قهرمانی جهان سخن گفت، البته شاید در کوبه ژاپن می‌توانست دیسک را خیلی بیش از 62 متر پرتاب کند و حتی سهمیه A المپیک را به دست آورد. عده‌ای می‌گویند او این کار را نکرد تا فدراسیون دوومیدانی و کمیته ملی المپیک را متقاعد کند که مربی روس او را برگردانند، اما نگاه ما به حدنصاب‌هاست. در روزی که او در قهرمانی آسیا حدنصاب ضعیفی به دست آورد، رقیبان جهانی‌اش چون هارتینگ، کانتر و مالاچوفسکی در دایموند لیگ،‌ دیسک را بیش از 67 متر پرتاب کردند. پس حق داریم که نگران وضعیت حدادی برای مسابقات جهانی باشیم که اوایل شهریور در کره جنوبی برگزار می‌شود.

سجاد مرادی، دومین ورزشکار شاخص دوومیدانی ایران در سال‌های اخیر است. او که در بازی‌های آسیایی گوانگجو پرافتخارترین ورزشکار ایران بود، در کوبه و در غیاب دوندگان مشهور بحرینی و قطری نتوانست انتظارها را برآورده کند و پس از کسب نشان نقره 1500 متر در 800 متر نیز با زمان یک دقیقه و 46 ثانیه و 35 صدم ثانیه دوم شد. اگر او آمادگی گوانگجو را داشت براحتی اول می‌شد. سجاد در گوانگجو به زمان یک دقیقه و 45 ثانیه و 45 صدم ثانیه رسیده بود. عملکرد سجاد مرادی در کوبه نشان داده که برای مسابقات قهرمانی جهان نمی‌توانیم به او امید داشته باشیم. احسان مهاجر شجاعی که در بازی‌های آسیایی دوحه نشان برنز 800 متر را به دست آورده بود، در کوبه ناامیدکننده ظاهر شد و به دشواری ششم شد و حتی نتوانست حدنصاب کمتر از یک دقیقه و 49ثانیه را به دست آورد. به نظر می‌رسد روزهای طلایی ما در 800 متر نیز به غروب نزدیک شده است.

وقتی در سال 2007 در رقابت‌های دوومیدانی قهرمانی آسیا محمدمحسن ربانی از فراز مانع 5 متر و 36 سانتی‌متر گذشت و به مدال طلا رسید به ماده پرش با نیزه خیلی امیدوار شدیم. حضور 3 ورزشکار خوب به نام اسحاق غفاری، پندار شوقیان و محمدمحسن ربانی در این ماده و عبور هر سه آنها از مرز 5 متر نویدبخش روزهای درخشانی شد که هرگز این روزها را ندیدیم. شوقیان دور ورزش قهرمانی را خط کشید و به سراغ کار و زندگی‌اش رفت. غفاری نیز آنقدر ناملایمات دید که این روزها حال و روز خوشی ندارد و ربانی نیز در ژاپن به چنان وضعی دچار شد که پس از مسابقات قهرمانی آسیا از احتمال کناره‌گیری‌اش از ورزش قهرمانی گفت و تاکید کرد باید به فکر زندگی و آینده‌اش باشد و بیش از این نمی‌تواند هستی‌اش را فدای دوومیدانی کند. ربانی در مسابقات قهرمانی آسیا در ژاپن مدال به دست نیاورد. حتی اگر به رکورد 5 متر و 36 سانتی‌متر خودش هم می‌رسید، دستش از مدال کوتاه می‌ماند. چون نفر اول از فراز 5 متر و 50 سانتی‌متر گذشت و نفرات دوم و سوم از روی مانع 5 متر و 40 سانتی‌متر عبور کردند.

دلمان نمی‌سوزد که چرا ربانی مدال نگرفت، زیرا کسب مدال در مسابقات قهرمانی آسیا به شرایط بستگی دارد. گاهی در رشته‌ای چند ورزشکار شاخص شرکت نمی‌کنند و یکی می‌آید و مدال می‌گیرد و گاهی ورزشکاری بهترین عملکرد خود را نشان می‌دهد و بی‌مدال می‌ماند که البته عملکرد او بسیار مهم است. دلمان از این بابت سوخت که ربانی نتوانست حتی به مرز 5 متر برسد و به حدنصاب 4 متر و 90 سانتی‌متر قناعت کرد. خودش بیش از همه ناراحت و گیج بود و نفهمید چرا در ژاپن عملکردی بسیار ضعیف داشت، اما اگر به حرف‌های خود ربانی در روزهای پیش از اعزام او به ژاپن برگردیم، مشخص می‌شود که ضعف او در مسابقات قهرمانی آسیا قابل پیش‌بینی بود و فقط تعجب کردیم چرا رکورد خیلی پایینی را به دست آورد. ربانی در چند ماه گذشته بدون رقیب تمرین می‌کرد. همسرش می‌گفت با وضع موجود مگر می‌شود از ورزشکاری انتظار موفقیت داشت؟ آنا ربانی، همسر محمدمحسن ربانی که اهل بلاروس است و مربی و کارشناس ورزش بویژه دوومیدانی است، گفت: آیا با هفته‌ای 3 جلسه تمرین آن هم در یک نوبت می‌توان انتظار موفقیت و قهرمانی در رشته‌ای چون پرش با نیزه را داشت.

ربانی بدون مربی تمرین کرده و وقتی از او درخصوص مربی‌اش پرسیدیم، گفت: دوربین عکاسی من، مربی من است. او دوربین خود را به یکی از دوستانش می‌داد و آن دوست در هنگام پرش‌های ربانی از او عکس می‌گرفت. بعد رکورددار پرش با نیزه ایران عکس‌های پرش‌های خود را تماشا می‌کرد تا به ضعف‌ها و قوت‌های خود پی ببرد. با وضعی که برای ربانی در کوبه پیش آمد و وضعیت 2 پرش‌کننده دیگر، باید نتیجه گرفت در پرش با نیزه به جایگاهی سقوط می‌کنیم که چندین دهه در آن قرار داشتیم.

کاوه موسوی در بازی‌های آسیایی 2010 گوانگجو باخوش‌شانسی فراوان به مدال نقره رسید. رقیبان اصلی‌اش یا آسیب دیده بودند یا در مسابقه شرکت نکردند و موسوی با حدنصاب ضعیفی به مدال نقره رسید. او در مسابقات جایزه بزرگ شهرکرد چکش را بیش از 75 متر پرتاب کرد و به قولی شگفتی‌آفرین شد. همین عملکرد، همه مسوولان دوومیدانی را به او خوشبین کرد و حتی آنها از او انتظار داشتند در کوبه به مدال طلا برسد. اگر پرتاب 75 متری شهرکرد را در کوبه تکرار می‌کرد، اول می‌شد، حتی با 74 متر هم طلا می‌گرفت. اما او مثل گوانگجو عمل کرد و حتی به مرز 69 متر نرسید تا ثابت کند عملکردش در شهرکرد اتفاقی بوده است. در این ماده علی زنکاوی از کویت با رکورد 73 متر و 73 سانتی‌متر اول شد. موسوی و دیگر رقیبانش بخوبی دریافته‌اند که راهی بسیار دشوار برای حضور خوب در آسیا دارند و سطوح جهانی را باید فراموش کنند.

وقتی در مسابقات دوومیدانی آغاز فصل در شیراز امین حسین‌زاده رهبر با عبور از فراز مانع 2 متر و 25 سانتی‌‌متر رکورد ایران را شکست، عده‌ای به بازگشت پرش ارتفاع ایران به دوران خوش گذشته کمی خوشبین شدند. اما آنها که واقع‌بین بودند، پیش‌بینی کردند درخشش حسین‌زاده رهبر فقط یک جرقه بود و خود او هم شاید از این به بعد فقط خواب مانع 2 متر و 25 سانتی‌متری را ببیند. او در مسابقات جایزه بزرگ چین آنقدر ضعیف ظاهر شد که حتی به عضویت تیم ملی برای مسابقات قهرمانی آسیا درنیامد و با گذاشتن مسابقه انتخابی کیوان قنبرزاده به عضویت تیم ملی درآمد. او در ژاپن در حد و اندازه‌های خودش ظاهر شد و از فراز مانع 2 متر و 18 سانتی‌متر گذشت. چنین حد نصابی متعلق به چند دهه قبل است و با آن نمی‌توان به مدال آسیایی رسید. در مسابقات «برشیم» جوان قطری که قهرمان جوانان جهان است، با حد نصاب خیره‌کننده 2 متر و 35 سانتی‌متر اول شد و 3 سانتی‌متر رکورد رقابت‌های قهرمانی آسیا را افزایش داد. مجد‌الدین غزال از سوریه با رکورد 2 متر و 28 سانتی‌متر دوم شد و چن‌وانگ از چین با حد نصاب 2 متر و 26 سانتی‌متر به مدال برنز رسید. مسابقات پرش ارتفاع نیز نشان داد که به این زودی‌ها نمی‌توانیم به موفقیت در این ماده امیدوار باشیم.

در جمع دوومیدانی‌کاران ایرانی حاضر در مسابقه‌های قهرمانی آسیا در بخش مردان، هادی سپهرزاد موفق‌ترین بود. او با تمام توان تا آخرین مسابقه که دوی 1500 متر بود تلاش کرد و به نخستین نشان طلای خود در آسیا رسید. سپهرزاد ماه‌های گذشته همواره مصدوم بود و نتوانست در مسابقات به طور موثر شرکت کند. حتی حضورش در رقابت‌های قهرمانی آسیا مشخص نبود و در نهایت کمیته فنی فدراسیون دوومیدانی یک مسابقه انتخابی در 5 ماده برایش ترتیب داد و سپهرزاد جواز سفر به ژاپن را دریافت کرد. او در ژاپن حتی به رکورد خود نرسید و با مجموع امتیازات 7506 قهرمان شد و رقیب ژاپنی‌اش را با 28 امتیاز اختلاف شکست داد. سپهرزاد در مسابقات مزد تلاش و روحیه جنگندگی خود را گرفت. او برای کسب سهمیه المپیک راه دشواری پیش‌رو دارد. اما این قابلیت در اوست که مجوز حضور در المپیک لندن را هم کسب کند.

در بخش زنان و در کل کاروان دوومیدانی ایران، مریم طوسی بهترین عملکرد را داشت، هرچند که مدالی به دست نیاورد. او چند بار رکورد دوهای 100 و 200 متر زنان ایران را شکست. ابتدا 100 متر را در 11 ثانیه و 83 صدم ثانیه و سپس این مسافت را در 11 ثانیه و 81 صدم ثانیه دوید. در 200 متر هم کارنامه بسیار خوبی داشت. او در دور مقدماتی با کسب رکورد 23 ثانیه و 64 صدم ثانیه هم رکورد ایران را شکست و هم به مرحله نهایی راه یافت. اگر در مسابقه نهایی رکورد دور مقدماتی خود را تکرار می‌کرد، به مدال می‌رسید که قطعا باارزش‌ترین مدال تاریخ دوومیدانی بانوان ایران می‌شد. او در مسابقه نهایی حدنصاب 24 ثانیه و 29 صدم ثانیه را به دست آورد و چهارم شد. با این همه نشان داد بهترین ورزشکار دوومیدانی ایران در قسمت بانوان است و حتی اگر خوب و زیر نظر مربی آگاه و با دانش تمرین کند، می‌‌تواند سهمیه المپیک بگیرد.

لیلا رجبی رکورددار پرتاب وزنه بانوان ایران در کوبه ژاپن به مدال برنز رسید. رجبی حدنصاب ضعیف 16 متر و 60 سانتی‌‌متر را به دست آورد، در حالی که نفرات اول و دوم که از چین بودند به ترتیب با 18 متر و 31 سانتی‌متر و 18متر و 30 سانتی‌متر اول و دوم شدند. با توجه به نامنظم بودن تمرینات لیلا رجبی در ماه‌های گذشته و دلخوری‌های او از مسوولان دوومیدانی در یک سال گذشته، همین که همت کرد و به مسابقات قهرمانی آسیا رفت و مدال کسب کرد، کارش ارزشمند بوده است.