ارتباطات، زیر ساخت اقتصاد امروز

یعنی اگر روزگاری در جامعه‌ای کشاورزی رکن اصلی جامعه بود، می‌بایست نگهداری از باغات و مزارع و منابع آب را به عنوان تضمین سلامت کشاورزی و در نهایت اقتصاد کشور مورد توجه قرار می‌دادیم و در جامعه صنعتی نیز حفظ ارزش و کیفیت مواد اولیه و همچنین نیروی انسانی و ماشین‌آلات محورهای ایجاد سلامت و رقابت در جامعه اقتصادی بودند.

اما در روزگاری که جوامع خواسته و ناخواسته به سمت اطلاعاتی شدن و رسیدن به جامعه اطلاعاتی پیش می‌روند یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های تضمین امنیت اقتصادی کشورها در ابعاد خرد و کلان استمرار و استحکام ارتباطات است. در جامعه امروز برخلاف جوامع پیشین نوع و تفسیر زیرساخت‌ها نیز تغییر کرده است یعنی این‌که اگر در جامعه کشاورزی منابع آب برای یک ماه محدود می‌شد خطرات آن نمایان بود و در جامعه صنعتی وقتی یک ماشین از کار می‌افتاد یا منابع اولیه برای مدتی حدود یک هفته به کارخانه نمی‌رسید ممکن بود مشکلاتی برای کارگاه تولیدی به‌وجود آید اما در جامعه اطلاعاتی قطع سیستم‌های ارتباطی حتی برای یک دقیقه یا چند ثانیه می‌تواند فاجعه‌بار بوده و از اقتصاد یک بنگاه اقتصادی کوچک گرفته تا امنیت اقتصاد ملی را به خطر بیندازد.

امنیت ارتباطات که از مولفه‌های زیر ساختی کشور است در سطوح مختلفی قابل بررسی است که یکی از آنها نفوذ ابزار ارتباطی در مناطق مختلف جغرافیایی و جمعیتی است. حال سوال اینجاست که وضعیت نفوذ ابزارهای ارتباطاتی ایران چگونه است؟

وزیر ارتباطات آمار و وضعیت ایران در 10 شاخص اصلی و زیر ساختی ارتباطی را توسعه یافته ارزیابی کرده و درباره رتبه ایران در جهان براساس آخرین ارزیابی انجام گرفته از سوی اتحادیه جهانی مخابرات ITU گفت: ایران در حوزه شاخص‌های توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات از میان 159 کشور در رتبه 84 جهان است.

این آمار که در سال 2010 منتشر شده است این‌طور نشان می‌دهد که کشور ایران از میان 159 کشور مورد ارزیابی با امتیاز 08‌‌/‌‌3 با 2 پله صعود در رتبه 84 جهان و رتبه 13 در میان کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه قرار گرفته است.

بنا به آمار اعلام شده از سوی وزیر ارتباطات آنچه سال 89 در حوزه مخابرات، دیتا و فناوری اطلاعات اتفاق افتاده این‌گونه تفسیر می‌شود که در حوزه شاخص‌های مخابراتی و فناوری اطلاعات طی سال گذشته برخی اهداف پیش بینی شده در این زمینه محقق شده است.

وزیر ارتباطات میزان گستردگی شبکه فیبرنوری در کشور را بیش از 155 هزار کیلومتر اعلام و تعداد کاربران اینترنت را نیز 32 میلیون نفر بیان کرده است که این آمار بارها مورد انتقاد و تفسیر قرار گرفته است چرا که هنوز در کشور فرمول مشخصی برای سنجش تعداد کاربران اینترنت وجود ندارد و گاه آمارهای رسمی و غیررسمی دیگری این آمار را بسیار کمتر نشان داده‌اند که از این میان می‌توان به آمار متما ( مرکز مدیریت توسعه ملی اینترنت )که زیرمجموعه سازمان فناوری اطلاعات و مرکز توسعه و مدیریت اینترنت کشور به‌شمار می‌رود اشاره کرد.آمار32 میلیونی کاربران اینترنت که از سوی وزیر ارتباطات اعلام شد و مورد استفاده آمارهای دولتی قرار می‌گیرد، بیشتر از نصف تعداد جمعیت بالای 7 و زیر 55 سال کشور است و این یعنی این‌که از هر دو ایرانی یکی کاربر اینترنت است اما واقعیت جامعه شهری این آمار را تایید نمی کند و جامعه غیرشهری نیز در این آمارها و کاربری‌ها اصولا جایی ندارد.

براساس گزارش‌های منعکس شده از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، تعداد پورت‌های اینترنت پرسرعت دایر شده از سوی شرکت‌های دارنده پروانه خدمات انتقال داده (ندا) موسوم به شرکت‌های PAP از ابتدای سال 89 نزدیک به 41 درصد رشد داشته است و ضریب نفوذ تلفن ثابت به 34 و تلفن همراه به 72 درصد در حوزه اپراتورهای موجود کشور رسیده است و در حوزه ارتباطات روستایی 52 هزار و 600 روستا دارای ارتباط روستایی هستند.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در این ارائه آمار گفته است: تعداد ایستگاه‌های راه‌اندازی شده انتقال داده‌ها از طریق ماهواره از سوی اپراتورهای SAP نیز با رشدی 35 درصدی مواجه بوده و از 9 هزار و 151 ایستگاه ماهواره‌ای در ابتدای سال 89 به 12 هزار و 403 ایستگاه در اسفندماه 89 رسیده است.

وی یکی از بیشترین رشدهای محقق شده در این حوزه را مربوط به اپراتورهای اینترنت پرسرعت بیسیم از طریق وایمکس عنوان و خاطرنشان کرده است: از ابتدای سال 89 تا پایان این سال کاربران اپراتورهای وایمکس رشدی نزدیک به یک هزار و 394 درصدی از خود نشان داده‌اند که این بیانگر تمایل مردم به استفاده از تکنولوژی‌های جدید برای بهره‌گیری بیشتر از خدمات فناوری اطلاعات است. در همین حال تقی‌پور در جای دیگر گفته است: هم‌اکنون نزدیک به 70درصد از فضای وایمکس خالی است و تقاضایی ندارد و این نشانه عدم تمایل به حرکت در این حوزه است.

در مقابل آمار اعلام شده از سوی وزیر ارتباطات منابع دیگری نیز آمارهایی از زیرساخت‌های ارتباطی کشور ارائه کرده‌اند که نمونه‌ای از آن مرکز مدیریت توسعه ملی اینترنت (متما) است. این مرکز تعداد کاربران وایمکس (اینترنت بی‌سیم) را 154 هزار و 367 نفر در سال 1389 اعلام کرده است. این مرکز که وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و زیر مجموعه سازمان فناوری اطلاعات است ضریب نفوذ اینترنت را در سال 89 با عدد 66‌‌/‌‌32 درصد نشان داده است و تعداد کل کاربران را 24 میلیون و 554 هزار و 372 نفر اعلام کرده است.

براساس گزارش متما، بیشترین کاربران اینترنت در کشور، ‌مشترکین GPRS اینترنت روی تلفن همراه هستند که از طریق موبایل به اینترنت وصل می‌شوند و تعداد آنها 10 میلیون و 129 هزار نفر است که 41 درصد کاربران اینترنت در کشور را تشکیل می‌دهند. در ادامه این گزارش آمده است که هفت میلیون و 167 هزار نفر نیز از طریق تلفن و با کارت اینترنتی (دیال آپ) از اینترنت استفاده می‌کنند و این 29 درصد کاربران را تشکیل می‌دهد.

براساس این گزارش در سال 1389 تعداد کاربران اینترنت پرسرعت بر بستر تلفن یا همان ADSL به یک میلیون و 400 هزار نفر و میزان اتصال از طریق فیبر نوری نیز 5 میلیون 696 هزار اتصال رسید.

طبق آخرین آمار سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، تعداد پورت‌های ADSL نصب شده در سطح کشور توسط گروه شرکت‌های ندا تا پایان بهمن 1389، از مرز یک میلیون و 300 هزار پورت گذشته است.

براساس گزارش شرکت‌های ندا، در مقایسه با آمار دی سال 89، حدودا 42 هزار پورت ADSL به آمار پورت‌های دایری در سطح کشور اضافه شده است و نیز تا آخر بهمن ماه سال گذشته، یک میلیون و 306 هزار و 499 پورت ADSL در 31 استان توسط شرکت‌های بخش خصوصی دارای پروانه PAP در کل کشور نصب شده که از این تعداد 768 هزار و 665 پورت توسط کاربران در حال بهره‌برداری است.

بنابراین گزارش در «استان تهران» تا 30 بهمن 89، 17 هزار و 754 پورت به تعداد پورت‌های منصوبه و 26 هزار و 913 پورت به تعداد کل پورت‌های دایر و زیربار رفته اضافه شده که با احتساب این افزایش تعداد، آمار پورت‌های منصوبه و دایری واگذارشده توسط گروه شرکت‌های ندا در استان تهران به ترتیب به 458 هزار و 225 پورت و 307 هزار و 192 پورت رسیده است.

تعداد پورت‌های نصب شده شرکت‌های ندا در شهر تهران، 363 هزار و 625 پورت است که از این تعداد 264 هزار و 177 پورت در حال بهره‌برداری است که مقایسه این آمار با آمار دی 89 نشان می‌دهد که در شهر تهران به ترتیب 16 هزار و 292 پورت و 24 هزار و 142 پورت به مجموع آمار منصوبه و دایری اضافه شده است. طبق این آمار از 26 هزار پورت دایری در استان تهران تا 30 بهمن 89، 7‌‌/‌‌89 درصد آن در شهر تهران به بهره‌برداری رسیده است.

در نهایت آن‌که با تمام این آمارها هنوز نمی‌توان به جایگاه اصلی در سند چشم‌انداز امید داشت چرا که آمارها به نوعی پوشاننده کیفیت واقعی خدمات هستند و پراکندگی دسترسی، پیچیدگی‌های زیادی در پی دارد که به هر دلیل موجب شده است مشتریان اصلی هنوز به این ابزار‌ها دسترسی نداشته باشند.

سعید نوری‌آزاد / جام جم