اداره ورزش برای من مثل آب خوردن است

به هر حال من 17 سال سابقه ریاست فدراسیون والیبال و 5 سال ریاست فدراسیون کشتی را دارم، ضمن این‌که در باشگاه دخانیات هم 8 سال تیمداری کردم و این یعنی 30 سال تجربه مدیریت ورزش؛ مدیریتی که توام با موفقیت بی‌نظیر در والیبال و موفقیت نسبی در کشتی بوده است.

من والیبال ایران را زمانی تحویل گرفتم که تیم ملی بزرگسالان دهم آسیا بود، جوانان دوازدهم آسیا و تیم نوجوانان هم که نداشتیم، اما روزی که فدراسیون والیبال را تحویل دادم نوجوانان و جوانان ما روی سکوی جهانی بودند، تیم ملی والیبال نایب‌قهرمان بازی‌های آسیایی شده بود و این انتظارها پیرامون این رشته شکل گرفته بود که والیبال ایران باید جهانی شود. بنابراین تجربیاتم در عرصه ورزش کم نیست و اگر روزی نوبت ما شود، می‌توان این تجارب موفق را نیز به کل ورزش تعمیم داد.

علاوه بر همه اینها من چندین سال به عنوان مسوول اعتبارات بند «ب» سازمان تربیت‌بدنی انجام وظیفه کردم و با ارتباطات فراسازمانی که داشتم موفق شدم، میلیاردها تومان پول را به ورزش ایران تزریق کنم. البته فراموش نکنید که من 12 سال هم در بنیاد مستضعفان و جانبازان کارهای زیر بنایی و تاسیساتی ورزش را انجام می‌دادم، بنابراین اداره کردن ورزش ایران برایم مثل آب خوردن است.

اما رئیس‌جمهور نیز گروه مشورتی خاص خود را دارد که با نظر و مشورت آنها، نیروهای مورد نظر خود را انتخاب می‌کند. البته ما هیچ وقت عقب‌نشینی نکردیم و چون ملک و کشورمان را دوست داریم، اعلام کردیم که مدیریت ورزش در توانمان هست و می‌توانیم آن را به بهترین شکل اداره کنیم، هر چند بین ماه من و ماه گردون فاصله است و در زندگی یاد گرفته‌ام که برای پست و مسوولیت نباید دنبال کسی باشم، بلکه اگر توان و شایستگی‌اش را دارم، این دیگران هستند که باید دنبالم باشند. البته من به شخصه با رئیس‌جمهور روابط خوبی دارم، ایشان وقتی شهردار تهران بود بیشترین کمک را به فدراسیون والیبال کرد، چه به لحاظ امکانات و چه کمک مالی.

به هر حال اگر تا امروز پستی کلان در مدیریت ورزش نداشته‌ام، حتما صلاح و خیری در آن بوده که نباشم، چه در غیر این صورت من این توان را در خودم می‌بینم که ورزش را به بهترین شکل آن اداره کنم.

این‌که می‌گویم من، منظورم منِ نوعی است، چرا که معتقدم خیلی‌ها هستند که با توانایی بالای خود می‌توانند ورزش را بخوبی اداره کنند. در این 22 سالی که در فدراسیون‌های والیبال و کشتی حضور داشته‌ام 5 رئیس سازمان تربیت‌بدنی و همچنین تعداد زیادی معاونان سازمان تربیت‌بدنی، روسای فدراسیون‌ها و همین طور مدیران کل تربیت‌بدنی استان‌ها تغییر کردند. خود این مساله بیانگر یک نوع عدم ثبات مدیریتی در ورزش است که به طور طبیعی خالی از اشکال نیست.

به نظر شما در چنین شرایطی چه کار خاصی می‌توان انجام داد؟! اگر روزی به ما می‌گفتند رئیس ورزش می‌شوید، بعد از 2، 3 سال‌ ورزش را به شرایط ایده‌آلی می‌رساندیم. من اولین مدیر ورزشی هستم که مدال لیاقت از رئیس‌جمهور وقت گرفتم و بعد از من هم محمد دادکان رئیس سابق فدراسیون فوتبال به این افتخار نایل آمد. وقتی به ما مدال لیاقت می‌دهند فکر نکنید صرفا جنبه تشویقی دارد، بلکه تمامی سوابق ما را در 30 سال گذشته بررسی کرده‌اند. بنابراین طبیعی است که امثال من ادعای مدیریت ورزش را داشته باشیم.

به هر حال همان طور که گفتم اولین مشکل ورزش ایران را نبود ثبات مدیریتی می‌دانم. این‌که یک مدیر از این المپیک تا المپیک بعدی هیچ اطمینانی به این ندارد که بتواند در ورزش حضور داشته و برنامه‌هایش را تمام و کمال به اجرا بگذارد. این مساله اصلا خوشایند نیست چرا که یک مدیر در یکی، دو سال اول مدیریتش فقط در مرحله شناخت از آن حوزه قرار دارد و بعد از 2 سال تازه می‌تواند با برنامه‌ریزی لازم اهداف توسعه‌ای را به اجرا گذارد و آن را محقق کند. همین وضعیت را ما در فدراسیون کشتی داشتیم، یعنی در 2 سال اول حضورم در این رشته شناخت لازم را به دست آوردم و بعد به برنامه‌ریزی پرداختم و حالا بعد از 4، 5 سال می‌خواهیم برنامه‌هایمان را عملیاتی کنیم!

اما به نظرم نبود ثبات مدیریت و کمبود بودجه، عامل اصلی و در حقیقت آفت ورزش ایران هستند. امکانات موجود ورزش که بخشی از آن در اختیار سازمان تربیت‌بدنی است و بخش دیگر آن در اختیار سایر بخش‌های دولتی است، باید با هماهنگی لازم در اختیار بخش‌های مختلف ورزش قرار گیرد. این درست نیست که عوامل و بخش‌های تاثیرگذار بر ورزش ایران، هریک راه خود را بروند و هیچ هماهنگی بین آنها نباشد. ما در دانشگاه‌ها افراد تحصیلکرده ورزش زیاد داریم، اما در کمال تاسف آنها از ورزش دور نگاه داشته شده و به نوعی با ورزش غریبه هستند.

معتقدم باید دست فدراسیون‌ها و دانشگاه‌ها را در دست هم گذاشت، همان طور که در صنعت این مشکل حل شده و با رویکرد علمی، صنایع کشورمان با شتاب پیش می‌روند. متاسفانه در حوزه ورزش، دانشگاه‌ها، آموزش و پرورش و سازمان ورزش ما کاملا از هم جدا عمل می‌کنند. امروز مثل سابق، ورزش کارگری که زمانی خاستگاه قهرمانان بسیاری از رشته‌های ورزشی بود محلی از اعراب ندارد و در بخش آموزش عالی، آموزش و پرورش و همین طور نیروهای مسلح هم تقریبا چنین وضعیتی حاکم است. اینها ظرفیت‌های خوب ورزش ایران هستند که مورد غفلت قرار گرفته و در واقع هیچ ارتباط منطقی بین این بخش‌ها و سازمان ورزش وجود ندارد، در صورتی که به نظرم اگر این بخش‌ها با هم هماهنگ شوند مشکل ورزش حل خواهد شد. در کل و برای حل ریشه‌ای مسائل و مشکلات ورزش نیازمند تغییر قوانین و وضع قوانین جدید هستیم.

همین طور است، به نظرم یکی دیگر از مشکلات ورزش ما نبود قوانین به روز است. اصلا قانون موجود مربوط به 50 سال پیش است و پاسخگوی نیازهای امروز ورزش ایران نیست. باید قوانین مشخصی در این رابطه تصویب شود تا ورزشکار جماعت نسبت به آینده خود اطمینان خاطر داشته و مشخص باشد که در صورت دستیابی به طلای بازی‌های آسیایی، رقابت‌های جهانی و بازی‌های المپیک، از چه مزایایی بهره‌مند خواهد شد. این را از این جهت می‌گویم که به هر حال نمی‌توان از نقش انگیزه در حصول موفقیت‌های ورزشی غافل بود. بارها گفتم که مجلس آماده تصویب طرح‌های مورد نظر جامعه ورزش است و باید خود ورزش در این مورد پیشقدم شود. یکی از این موارد بحث استخدام قهرمانان است.

الان وقتی یک ورزشکار قهرمان جهان می‌شود و می‌بیند این قهرمانی هیچ تاثیری در آینده کاری و زندگی او ندارد ناگزیر می‌شود که ورزش را رها کرده و به کار و زندگی‌اش بپردازد. گرچه ما پیگیری‌های زیادی را برای تامین معیشت قهرمانانمان صورت می‌دهیم، اما با هر جا که مکاتبه می‌کنیم به ما می‌گویند استخدام ممنوع است. براستی چرا باید این گونه باشد؟ آیا نمی‌توان به چند وزارتخانه در رابطه با جذب ورزشکاران قهرمان، سهمیه استخدامی داده شود. این مسائل انگیزه‌ای ایجاد می‌کند که مثلا مدال طلای کشتی در آسیا و جهان یکسان تلقی نشود. هیچ فکر کرده‌اید چرا روس‌ها در کشتی 5 مدال جهان و المپیک می‌گیرند، دلیل اصلی‌اش این است که ورزشکاران با این مدال‌ها آینده خود را تامین شده می‌بینند یا کوبا که یکی از فقیرترین کشورهای دنیاست وقتی یک ورزشکارش مدال المپیک می‌گیرد حقوق مادام‌العمر برای او در نظر می‌گیرند. ما هم در ورزش باید این مسائل را یاد بگیریم. امروز به این نتیجه رسیده‌ام که علت عدم موفقیت ما نبود امکانات ورزشی و بی‌توجهی به آینده ورزشکاران و مربیان است.

وقتی یک فدراسیون برنامه‌ریزی می‌کند و آن را به سازمان ورزش یا کمیته ملی المپیک ارائه می‌دهد آن طرف هم باید افراد متخصصی باشند که برنامه‌های تخصصی هر رشته را متوجه بشوند، نه این‌که فدراسیون‌ها برنامه‌ریزی کنند و این برنامه‌ها در سازمان و کمیته ملی المپیک نادیده گرفته شود.

البته در فدراسیون‌ها هم باید افراد تحصیلکرده‌ای داشته باشیم که برنامه‌های علمی و عملیاتی لازم را برای تیم‌های ملی ارائه کنند و در کنار آنها یک گروه هم ناظر بر اجرای این برنامه‌ها باشند. در حال حاضر مربیان ما خودشان برنامه داده و آن را اجرا کرده و در موردش هم به ارزیابی می‌پردازند. در حالی که این وسط باید کسانی باشند که بر برنامه آنها نظارت کنند؟ در حال حاضر محمدعلی صنعتکاران به عنوان نایب‌رئیس فدراسیون و یکی از پیشکسوتان این رشته کار مربیان تیم‌های ملی کشتی را کنترل می‌کند. این در شرایطی است که با توجه به دستمزدهای کلان 200 میلیون تومانی باشگاه‌های فوتبال به کارشناسان، کدام کارشناس حاضر است با حقوق ناچیز با سایر فدراسیون‌ها همکاری کند؟!

در رابطه با مشکلات مالی ورزشکاران بارها با محمد بنا صحبت کردیم و گفتیم که ما یک گروهی هستیم که جهادی آمده‌ایم و داریم فعالیت می‌کنیم و با وعده و وعید کار نمی‌کنیم. هدف ما این است که کشتی را به سامان رسانده و به دست اهلش بسپاریم. همین جا می‌توانم شهادت دهم که هیچ کدام از همکارانم برای پول نیامده‌اند. من بارها گفتم رئیس ورزش باید 20 سال سر کار باشد چرا که بعضی شغل‌ها در دنیا مادام‌العمر است. رئیس کمیته ملی المپیک ما باید مدیری باشد که سمبل خوبی‌ها، توانمندی اقتصادی، فهم و دانش ورزشی باشد. مدیری که جامعه ورزش به او افتخار کند. نه این‌که هر کسی هوس کرد یک‌شبه برود و رئیس کمیته ملی المپیک شود.

اعتقاد دارم روسای فدراسیون‌ها باید این توانایی و قدرت را داشته باشند که پول فراهم کنند و دستشان صرفا بر سر سفره دولت نباشد، چرا که یکی دیگر از آسیب‌های ورزش ما همین دولتی بودن آن است. زمانی که دکتر حسن غفوری‌فرد، رئیس وقت سازمان تربیت‌بدنی مرا به عنوان رئیس فدراسیون والیبال منصوب کرد تاکید داشت که خودتان باید پول به ورزش تزریق کنید و با این شرط مسوولیت گرفتیم. او افراد برجسته‌ای را در راس برخی فدراسیون‌ها قرار داد و اگر تعریف از خود نباشد باید بگویم که والیبال حداقل از حضور من منتفع شد. غفوری‌فرد هدفش این بود که فدراسیون‌ها درآمدساز باشند و صرف نگاهشان به بودجه‌های دولتی نباشد. درست مثل فدراسیون جهانی والیبال که درآمد میلیون دلاری دارد و برای برگزاری رقابت‌های مختلف به کشورهای میزبان مبالغی را کمک می‌کند. متاسفانه در ایران هرکس مدیر بخش‌های مختلف ورزش می‌شود رفیق و فامیل‌های خود را بر مسند پست‌های مهم می‌گمارد و خسارت این روند قابل جبران نیست.

خب بعد از 5 سال مدیر مورد نظر برکنار می‌شود و باز هم روز از نو و روزی از نو. این است که می‌گویم بعضی شغل‌ها را باید مادام‌العمر کرد. این فلسفه که یک مدیر نباید بیشتر از 4 سال در یک جا بماند نباید در ورزش تسری یابد. بی‌تردید برای شکل‌گیری اصولی ورزش و علمی کردن آن برنامه بلندمدت نیاز است، به طور مثال برای تربیت مربیان تغذیه، بدنساز، ماساژور و فیزیوتراپ اختصاصی در ورزش باید چندین سال کار کرد تا آنان به مرحله بازدهی برسند. در صورت نبودن ثبات شغلی، طبیعتا چنین روندی ما را به سر منزل مقصود می‌رساند.

معتقدم در بخش بازاریابی باید افرادی به کار گرفته شوند که متخصص بوده و مغز متفکر اقتصادی باشند. نمی‌خواهم از فردی یا شرکتی نام ببرم، اما بزرگانی در ایران هستند که افتخار می‌کنند پا پیش بگذارند و ما هم افتخار می‌کنیم آنها همکار ما باشند. آنها می‌توانند پول به ورزش تزریق کنند. مردم با جان و دل می‌‌خواهند برای کمیته المپیک درآمدزایی کنند.

در آمریکا و بعضی کشورهای دیگر صندوق‌هایی گذاشتند برای کمک به کمیته المپیک، در چنین وضعیتی مشاهده شد که برای برگزاری المپیک 1996 آتلانتا، دولت آمریکا حتی یک ریال هم هزینه نکرد و همه هزینه‌ها را شرکت‌های تجاری پرداخت کردند. در ایران هم باید همین طور باشد. کارخانجات، شرکت‌های بیمه، بانک‌ها و امثالهم باید هزینه‌های ورزش را تامین کنند. بعضی جاها می‌بینیم که به مدیران صنعتی شاغل در ورزش انتقاد می‌شود، من واقعا از این انتقادها افسوس می‌خورم. در صورتی که اگر صنعت نباشد همین فوتبال هم تعطیل می‌شود، از 18 تیم لیگ برتر فوتبال 16 تیم صنعتی هستند. براستی چرا باید کاری کنیم که مدیران صنعتی از حضور در ورزش دلسرد شوند؟ شاید خود آنها به لحاظ مالی در بخش‌های زیرمجموعه‌شان برای سرمایه‌گذاری در ورزش تحت فشار باشند، اما می‌بینیم که پول به ورزش تزریق می‌کنند و این حرکت ارزشمند است.