پاکستان؛ برنده بزرگ در جنگ افغانستان

سخنان اوباما و برنامه‌ای که ترسیم کرد برندگان و بازندگانی دارد. بازندگان این طرح حامد کرزای، رئیس‌جمهور آمریکا در کنار پنتاگون، پاکستان، همه کشورهای جنوب آسیا و القاعده بودند. برندگان هم طالبان و یکبار دیگر پاکستان است.تغییر استراتژی آمریکا در افغانستان از «نبرد به حمایت» و از «رویکرد نظامی به سیاسی» انعکاس‌دهنده بدبینی رو به تزاید نسبت به موثر بودن «برنامه افزایش نیرو در افغانستان» است. اوباما در سخنان خود از جانفشانی‌های سربازان آمریکایی در افغانستان قدردانی کرد و برنامه افزایش نیرو را موفقیت‌آمیز خواند.

با این حال به ستایش این برنامه که خود او در قالب آن در سال 2009 میلادی دستور اعزام 33 هزار نیروی تازه نفس به افغانستان را صادر کرد، نپرداخت. او به شکلی هدفمند و هوشمندانه از سربازانی که جان خود را برای اهداف آمریکا به مخاطره افکندند، تقدیر کرد. اما از سرلشکر دیوید پترائوس، فرمانده ارشد آمریکایی در افغانستان و طراح این برنامه که همین اواخر از سوی اوباما نامزد به دست گرفتن سکان هدایت سیا شده است، سخنی به میان نیاورد.با این حال اوباما به این نکته که به سان عراق 10 هزار نیروی آمریکایی حتی پس از تکمیل برنامه فراخوان نیروها در افغانستان باقی خواهند ماند تا به عنوان نیروی منطقه‌ای آمریکا عمل کنند، هیچ اشاره‌ای نکرد. شاید یکی از دلایل ابهام در این مورد مداخله نهادهای دیگری برای تصمیم‌گیری در این‌باره باشد.

مقامات آمریکایی بخوبی می‌دانند زمان دیکته کردن روند تحولات آینده آن هم پس از جنگ 10 ساله خونبار افغانستان گذشته است. وقتی طرف مهاجم از کسب پیروزی ناتوان است نتیجه قابل تحمیل نیست و با اجماع به دست می‌آید.علاوه بر آن اوباما اذعان دارد که آمریکا هم محدودیت‌هایی دارد. پولی که در افغانستان خرج می‌شود را داخل آمریکا می‌توان برای نوسازی زیرساخت‌های فرسوده، اشتغالزایی و بازپرداخت بدهی‌ها هزینه کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد با فراخوان نیروها از افغانستان قرار نیست این کشور وارد دالانی از انزوا شود، بلکه دیگر انگیزه‌ای برای اقدامات مداخله‌جویانه ندارد مگر آن که امنیت کشور در معرض تهدید قرار گیرد.از سخنان اوباما این چنین برمی‌آید که آمریکا به اعمال فشار بر پاکستان برای مشارکت در جنگ با به اصطلاح تروریسم ادامه خواهد داد، همکاری با پاکستان گسترش می‌یابد و بر حفظ کانال‌های ارتباطی با زمامداران این کشور پای فشرده می‌شود.رئیس‌جمهور آمریکا حتی به خود آنقدر زحمت نداد که برای اسلام‌آباد شاخه زیتونی تکان داده و برای مرمت دست‌اندازهای به وجود آمده در روابط 2 کشور تلاشی هرچند کمرنگ به عمل آورد. به عبارت ساده‌تر آمریکا سیاست کلی خود را حتی بدون تشکری خشک و خالی از متحدان منطقه‌ای خود دنبال خواهد کرد.

در روی دیگر سکه به نظر می‌رسد شرایط جدید، پاکستان را به برنده بزرگ تصمیم جدید آمریکا تبدیل خواهد کرد. سخنرانی اوباما تا حدود زیادی بر دیدگاه‌های فرماند‌هان نظامی ارشد پاکستان انطباق دارد که طی یکی دو سال گذشته تاکید داشتند جنگ در افغانستان بی‌فایده است و زمان آشتی با طالبان فرا‌رسیده است. یعنی راهکار نظامی راه به جایی نمی‌برد و مسیر صلح و ثبات در افغانستان از توافق نامه‌های آشتی‌جویانه می‌گذرد.به واقع سخنان اوباما به نوعی مهر تایید بر دیدگاه‌های پاکستانی‌ها بود. او در سخنانش ادعا کرد شعله جنگ در افغانستان کم‌جان شده و با خوش‌بینی از آینده این کشور در صورت رسیدن به نقطه اشتراک بین معارضان و دولتی‌ها سخن گفت، اما در عین حال امکان وخیم‌تر شدن اوضاع را رد نکرد.نکته جالب در سخنان اوباما این بود که او هر جا سخن از افغانستان به میان آمد از معارضان و دولتی‌ها گفت بی‌آن‌که طالبان را از مردم افغانستان منفک کند. او درواقع برای اولین بار از طالبان به عنوان جزئی از جامعه افغانستان یاد کرد.دوم آن که اوباما اقرار کرد هر شکلی از آشتی ملی باید بین افغان‌ها و با رهبری و هدایت خود آنها به دست آید. او سعی کرد نشان دهد سخنانش تنها تعارف لفظی نیست و واشنگتن با وجود پیگیری سیاست‌های متعارف خود می‌داند باید افغان‌ها را برای تحقق صلح به حال خود رها کرد.

جالب‌ترین بخش اظهارات اوباما آنجا بود که او با خوش‌بینی از احتمال مصالحه طالبان و دولت افغانستان سخن گفت. او گفت «دلیلی برای بدبینی وجود ندارد. هدفی که ما دنبالش هستیم قابل دستیابی است». به ظاهر کاخ سفید از اطلاعات محرمانه واصله از سیا و دیگر نهادهای اطلاعاتی و امنیتی که به آمادگی ضمنی بخش‌هایی از طالبان برای پیوستن به روند سیاسی افغانستان حکایت دارد، راضی است.رئیس‌جمهور آمریکا همچنین به شکلی معنادار از اشاره به کنفرانس بزرگی که قرار است به میزبانی آلمان‌ها در ماه دسامبر به شیوه و سیاق کنگره وین با حضور نمایندگان طالبان برگزار شود خودداری کرد.

منبع:آسیا تایمز ‌/‌ مترجم :رضا سادات‌