نوازندگانی که با هر ارکستر کوک می‌شوند

در حال حاضر به طور میانگین بین 30 تا 40 نوازنده مشترک در این دو ارکستر بزرگ حضور دارند که تمرین‌های متفاوت و البته سنگین صبح و بعدازظهر بی‌شک بر کار آنان تاثیر منفی می‌گذارد.

وقتی این مشکل را با محسن رجب‌پور، مدیر ارکستر ملی در میان می‌گذاریم، او پاسخ می‌دهد: در دور جدید فعالیت‌های ارکستر ملی، ما تمام سعی خود را کردیم تا با جذب نوازندگان جدید و جوان، کمترین همپوشانی را با دیگر ارکسترها داشته باشیم که برای همین تنها در حدود 40درصد نوازندگان ما و ارکستر سمفونیک مشترک هستند.

او با اشاره به این که بشدت مراقب است تا تداخلی در برنامه‌های این دو ارکستر به وجود نیاید، تاکید می‌کند: این‌که بگویم کار ساده‌ای پیش رو داریم و در این راه به مشکلی برخورد نکرده‌ایم، بی‌شک غیرقابل باور است، برای همین است که لحظه به لحظه کار دیگر ارکستر‌ها را رصد می‌کنیم و براساس آن برنامه‌ریزی می‌کنیم.

در حالی که برخلاف تمام معیارهای هنری جهان، 40 درصد نوازندگان 2 ارکستر اصلی شهر تهران مشترک هستند، افزایش تعداد گروه‌های بزرگ موسیقی پایتخت، مشکل کمبود نوازنده‌های خبره را پررنگ‌تر کرده است.

ارکستر فیلارمونیک تهران و ارکستر سمفونیک رودکی، 2 گروه تازه تاسیس هستند که آنها هم بخش عمده‌ای از نوازندگانشان در دیگر ارکسترها نیز مشغول هستند. در شرایطی که با کمبود نوازنده روبه‌رو هستیم، این سوال پیش می‌آید که اصولا چه نیازی به تاسیس ارکسترهای جدید بزرگ موسیقی است. وقتی این پرسش را با بابک رضایی، مدیرعامل انجمن موسیقی در میان می‌گذاریم، پاسخ می‌شنویم: این تعداد ارکستر در صورت داشتن نوازندگان مشترک، نه تنها سودی برای جامعه موسیقایی کشور به ارمغان نمی‌آورند، بلکه آسیب‌های زیادی به این هنر وارد می‌کند.

او در باره چرایی استفاده گروه‌های تازه تاسیس از نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران می‌گوید: افراد یا نهادهایی که گروه‌های جدید ارکسترال تشکیل می‌دهند برای آن‌که روند فعالیت خود را به ثمر برسانند، از توانایی نوازندگان خبره ارکستر سمفونیک بهره می‌گیرند که اگر چه کار آنان را راه می‌اندازد، اما از کیفیت کار مهم‌ترین گروه ارکسترال موسیقی کشور می‌کاهد.

هوشنگ کامکار از جمله آهنگسازانی است که علاوه بر کار در حوزه موسیقی ردیف دستگاهی و نواحی، آثار زیادی را برای اجرا در گروه‌های بزرگ ارکسترال پدید آورده است.

او در باره این معضل می‌گوید: وقتی برای یک نوازنده ارکستر سمفونیک حقوق بسیار ناچیزی در نظر گرفته می‌شود، چگونه می‌توان از او انتظار داشت تا تنها در یک‌گروه به کار بپردازد.

این موسیقی دان ادامه می‌دهد: بهتر است به جای آن که بودجه‌ها را تقسیم کنند و چند ارکستر بزرگ و ناقص راه بیندازند، سرمایه‌گذاری مناسبی روی یکی دو گروه بزرگ انجام دهند و با حمایت از نوازندگان، کیفیت کار آنان و گروهشان را بهبود بخشند.

رضایی، مدیرعامل انجمن موسیقی نیز همین نظر را تایید می‌کند و می‌افزاید: معتقدم تنها در صورتی که این ارکسترها نوازندگان مشترک نداشته باشند، تعداد زیاد آنها می‌تواند برای هنر موسیقی کشور مفید باشد و غیر از این جز ضرر به بار نمی‌آورد.

اما اگر قرار باشد، ارکسترهای بزرگ موسیقی از قرض‌دادن نوازنده به هم پرهیز کنند، چه راهی پیش روی خود دارند؟ شاهین فرهت که علاوه بر آهنگسازی، استاد دانشکده هنرهای زیبا نیز هست، در این باره می‌گوید: باید بین وظیفه و سطح ارکسترهای موسیقی خود تفاوت قائل شویم و برای هرکدامشان وظیفه‌ای تعریف کنیم.

او ادامه می‌دهد: برای مثال به جز ارکسترهای سمفونیک و ملی که باید نوازندگان کار پس داده فرصت حضور در آنها را پید کنند، دیگر گروه‌های موسیقی بهتر است به سراغ جوانان بروند.

او که در سال‌های گذشته شاگردان زیادی را پرورش داده است، می‌افزاید: دانشکده‌های ما و البته هنرستان‌های موسیقی، نوازندگان جوان زیادی را تربیت می‌کنند که بهتر است ابتدا در ارکسترهای دیگر به کار گرفته و در ادامه جذب ارکسترهای ملی و سمفونیک شوند.

با آنچه کارشناسان و استادان موسیقی کشور می‌گویند، به نظر می‌رسد در حال حاضر باید تاسیس هر ارکستر بزرگ موسیقی جدید در پایتخت را تعطیل کرد و به جای آن با سرمایه‌گذاری و پشتیبانی مناسب به ارتقای کیفیت گروه‌های موجود اندیشید.