مشارکت بچه‌ها در تصمیم‌گیری

چون والدین و پرستاران از کودکان بزرگ‌تر و قوی‌تر هستند، معمولا تصور می‌کنند باید در تمام موارد و حتی امور جزئی زندگی کودک نیز دخالت کنند و آنها را تحت کنترل داشته باشند. به همین دلیل هم معمولا تصور می‌کنند بچه‌ها هیچ حقی برای تصمیم‌گیری و مشارکت در بحث‌های خانوادگی ندارند.

بچه‌ها معمولا از برخورد دیگران و نحوه رفتار بزرگ‌ترها، تصویری از خودشان ایجاد می‌کنند؛ تصویری که مدت‌ها در ذهنشان باقی می‌ماند و باعث می‌شود سال‌های آینده بر اساس آن اقدام کنند. بنابراین اگر دیگران کودک را فردی قدرتمند و توانا ببینند، او هم همین نظر را درباره خودش خواهد داشت. پس از دوران کودکی سعی کنید او را فردی مهم و ارزشمند بدانید و از نظرات و تصمیم‌های او نیز استفاده کنید.

همچنین کودکان برای داشتن زندگی موفق نیاز دارند اعتماد به نفس داشته باشند و برای زندگی کردن مهارت‌های خاصی را بیاموزند. آنها باید نظریه‌هایشان را امتحان کنند، گاهی مرتکب خطا و اشتباه شوند و البته نتایج اشتباهاتشان را نیز بپذیرند.

اما باید حواسمان باشد این اعتماد به نفس، زمانی بهتر و بیشتر ایجاد می‌شود که فرصتی در اختیار کودک قرار دهیم تا نظرات و تصمیم‌هایش را به ما بگوید، تجربیات و آموخته‌هایش را مطرح کند و نظرات و تصمیم‌هایش را با ما در میان بگذارد.

همچنین نباید فراموش کرد آموختن شیوه صحیح تصمیم‌گیری از مهم‌ترین مهارت‌های زندگی است که باید وقت و تمرین کافی برایش اختصاص داده شود. همچنین نقش خانواده برای آموختن این مهارت در محیطی امن و مناسب نیز بسیار حساس و حیاتی است‌که نباید از آن غافل شد.

شاید تصور کنید سن کم فرزند شما اجازه نمی‌دهد، او را در تصمیم‌گیری‌ها دخالت دهید. اما یادتان باشد همیشه مواردی وجود دارد که کودک خردسال شما هم می‌تواند در تصمیمش با شما همکاری کند.

مثلا درباره بازی کردن کودک بهتر است با خودش صحبت کنید و تصمیم نهایی را همراه‌ او بگیرید. مثلا این‌که دوست دارد تنها بازی کند یا در جمع؟ فعالیت فیزیکی همراه با تحرک دوست دارد یا بازی‌هایی آرام و بی‌تحرک؟ و...

البته هنگامی که از او نظرش را می‌پرسید، حواستان باشد شرایط مناسب برای پاسخ دادن هم فراهم کنید؛ تصور کنید اگر کسی از شما پرسید «چه چیزی می‌خورید؟» چه جوابی خواهید داد؟ به طور حتم پاسخ این سوال اصلا ساده نیست، مگر زمانی که فهرست غذا هم آماده و در اختیار شما باشد. پس وقتی از کودک جواب می‌خواهید به این نکته توجه داشته باشید و گزینه‌های موجود را به او نشان دهید.

برای این‌که به کودک اجازه دهیم راحت و آزاد تصمیم‌گیری کند‌ باید ابزار و لوازمی نیز در اختیارش بگذاریم. فضای کافی و اسباب‌بازی‌های مناسب و متنوع می‌تواند به کودک کمک کند به راحتی درباره نوع بازی، هم‌بازی‌ها و مدت زمان بازی تصمیم بگیرد. به عنوان مثال بازی کردن در پارک یا در محیط خانه، بازی کردن با دوستان همسن و سال یا تنها بودن، بازی کردن با اسباب‌بازی‌ها یا ورزش کردن و... همگی تصمیمات مهمی است که کودک باید بتواند براحتی در موردش فکر کند.

همچنین برای این‌که کودک راحت باشد و بتواند آرام بازی کند باید محیطی بی‌خطر و مناسب برایش ایجاد کرد، محیطی که او بتواند بدون نگرانی در آن بازی کند و تجربه کسب نماید. در ضمن خیلی خوب است اگر بتوانید مکانی مخصوص لوازم کودک برایش فراهم کنید؛ مکانی که خودش بداند باید تمام لوازمش را در آنجا قرار دهد و از آنجا بردارد. با این کار کودک می‌تواند براحتی و بدون نیاز به دیگران، به لوازم شخصی خود دسترسی پیدا کند و به انتخاب خودش آنها را بردارد. البته در تمام این موارد‌ باید به ایمنی و سن کودک نیز توجه داشته باشید.

در نهایت فراموش نکنید شما که فرزندی خردسال دارید یا از کودکی پرستاری می‌کنید، نقش مهمی در ایجاد این حس و بهبود قدرت تصمیم‌گیری او دارید، بنابراین او را تنها نگذارید.