در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
رحمت امینی که از چهرههای شناخته شده مدیریت تئاتر، خصوصا در عرصههای دانشگاهی به شمار میآید، بتازگی به عنوان مدیر شورای ارزشیابی و نظارت اداره کل هنرهای نمایشی منصوب شده است.
امینی میگوید که قصد دارد شورا را تبدیل به جایگاهی برای تعامل با هنرمندان و اطمینان بخشی به مخاطبان کند و آن را چشم سوم تئاتر میداند که نظرها در آنجا به تجمیع میرسند.در روزهای پرکار و ابتدایی مدیریت امینی، با او به گفتوگو نشستیم تا از بنیانهای اصلی این حوزه و برنامههای آینده آن بشنویم.
میخواهم کمی به ریشهها برگردید و ابتدا توضیح دهید که اساسا چرا و با چه فلسفهای شورای نظارت و ارزشیابی ایجاد شده است؟
فلسفه اصلی شورایی که نام دقیق و کاملش شورای ارزشیابی و نظارت است و نه شورای نظارت و ارزشیابی، بحث ارزشیابی است که به اعتقاد من نسبت به آن بیتوجهی صورت گرفته است. ارزشیابی به این معناست آیا این نمایشی که توسط هنرمند به صحنه میرود، واجد ارزشهای کیفی برای تماشا شدن هست؟ آیا ارزش دارد تا تماشاگر وقت و پول خود را صرف دیدن آن کند؟ اساسا این مسوولیت را پذیرفتهام تا این نکته را احیا کنم. بخش دوم کار ما نظارت است؛ به این معنا که اثر هنری آیا در مواجهه با مخاطب عمومی توهین نمیکند؟شأن مخاطب را پایین نمیآورد؟ و معیارها و قوانین کلی کشور در آن رعایت میشود یا نه؟
این شیوه ارزشیابی که در پی احیای آن هستید چهفرآیندی دارد؟ چقدر میتواند دقیق باشد؟ چون اگر عدهای بخواهند از نظر کیفی و زیباشناختی بر کار نظارت کنند آن وقت پس نقد و تکثر منتقدان به چه کار میآید؟
بگذارید فرآیندی که ما در نظر داریم و آرمانمان است را برای شما توضیح دهم. مدیر سالن یا یک هنرمند است یا یک هنرشناس؛ این مدیر قبل از اینکه شورای ارزشیابی و نظارت یک مجوز صادر بکند، خودش با توجه به شهر و منطقهای که سالن در آنجا قرار دارد سیاستهای اجرایی خود را تعیین میکند. از طرف دیگر آثار هنری مختلفی به او پیشنهاد داده میشود که او از طریق شورایی که تعیین کرده و سیاستهایش را میدانند آثار را ارزشیابی میکند. حال بحث نقد هم میتواند در حوزه کارشناسی گنجانده شود و برای مثال در آن شورا منتقد هم حضور داشته باشد.
یعنی اختیارات شورای نظارت و ارزشیابی منتقل میشود به خود سالنها؟
بله در این طرح چنین چیزی اتفاق میافتد.
در حوزههای غیردولتی چگونه است؟
به دلیلی که آنها در حوزه تئاتر خصوصی قرار میگیرند، آزادانه دست به انتخاب اثر میزنند، بنابراین باید با تشکیلاتشان، برنامههای کوتاه مدت و بلند مدتی جهت ارتقای اثر و جذب بیشتر مخاطب داشته باشند.
خب سفارشدهنده اصلی تئاتر در ایران که دولت است و گروهها استقلال مالی ندارند، با این سیاست آیا سلیقه دولتی بر نمایشها سایه نمیاندازد؟
امینی: شورای ارزشیابی و نظارت تئاتر ، نماینده افکار عمومی و هنرمندان است. مدافع یک قشر و بخش نیست. یعنی هم باید برای تماشاگر دلبسوزاند تا نمایش خوب ببیند هم به فکرهنرمند باشد تا به حقوقش برسد
نه، با الان فرقی نخواهد کرد، تنها تفاوت این خواهد بود که فرآیند دقیقتر میشود. با این تغییر، جای این که متون به شورا بیاید، خود مدیر و شورای مورد نظرش، نظر میدهند. این حضور، تأثیر نظرهای تخصصی را خیلی بیشتر میکند و همه چیز در یک روند دقیقتر و کارشناسیتر قرار میگیرد.
شورای ارزشیابی و نظارت نماینده چه گروهی است، دولت؟ افکارعمومی؟ یاهنرمندان؟
شورای ارزشیابی و نظارت نماینده افکار عمومی و هنرمندان است. مدافع یک قشر و بخش نیست. یعنی هم باید برای تماشاگر دل بسوزاند تا نمایش خوب ببیند، هم به فکر هنرمندان باشد تا به حقوقش برسد. تماشاگر حداقل 10هزار تومان پول بلیت تئاتر میدهد، پس باید کار خوب ببیند. دولت هم خود بخشی از هزینههای کار را میدهد. اگر بخواهیم منطقی نگاه کنیم، کسی که پول را میدهد، میتواند توقع داشته باشد که سیاستهایی تعیین کند؛ مثلا بگوید من برای تابستان این شکل کار را میخواهم یا برای ماه رمضان نمایشهایی با خصوصیاتی دیگر نیاز دارم.
اختلاف نظری وجود دارد بین هنرمندان که آیا باید حوزه بایدها و نبایدها تبیین شود یا خیر. برخی معتقدند شفافیت بایدها و نبایدها دست آنان را میبندد، اما برخی اعتقاد دارند روشن شدنش موجب مشخص شدن تکلیف هنرمندان میشود.
یکی از کاستیهای موجود در شورای ارزشیابی، کمبود معیارهای دقیق است. شورای نظارت در هفتهها و ماههای آینده قصد دارد با برگزاری جلساتی این قوانین را شفافتر و بایدها و نبایدها را روشنتر بیان کند.
شما طرفدار مشخص شدن بایدها و نبایدها هستید؟
بله صددرصد، باید در همه جا جدول کیفیت داشته باشیم تا هنرمند تکلیف خود را بداند.
این جدول کیفیت ارزشهای مضمونی را شامل میشود یا ارزشهای زیباشناختی؟
من بیشتر مایلم مسائل مضمونی را خود مدیریت سالنها نظارت کنند و ما بیشتر روی کیفیت کارها تمرکز کنیم.
به عنوان آخرین سوال تصور میکنید تئاتر ما ظرفیت این را دارد که وظایف شورای ارزشیابی و نظارت را از دولت به خود صنوف و خانه تئاتر واگذار کند تا مانند اکثر کشورها خود هنرمندان مسوول کارشان باشند؟
بله این ظرفیت وجود دارد. از طرفی این دغدغه شما تا حدودی دارد در گروههای آزاد تئاتر انجام میشود. آنان برای خود انجمن دارند و تنها وزارت ارشاد پس از سیری که خودشان طی میکنند به آنها مجوز میدهد. البته ما با آنها مشکلاتی هم داریم که بیشتر به کیفیت برمیگردد و انتظار داریم که خودشان کارشان را رشد دهند.
علیرضا نراقی
جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: