ترک عادت موجب مرض نیست!

روش جایگزینی یا پاسخ متضاد بر استفاده از یک رفتار نامربوط هنگام تحریک به انجام عادت مبتنی است، به این معنا که فرد در مقابل نیاز فکری و جسمی برای تکرار عادتش کاری دیگر انجام می‌دهد و به عادتش بی‌اعتنایی می‌کند. برای مثال خوردن یک آب‌نبات، جویدن آدامس یا تناول خشکبار هنگام تمایل به مصرف یک نخ سیگار. این رفتار از موفق‌ترین شیوه‌های ترک عادت محسوب می‌شود چرا که از نظر روان‌شناسی به هر تحریک پاسخی می‌دهد و آن را ارضا می‌کند ولی نه پاسخ همیشگی که تکرار عادت بد است.

ترک یک باره یا شکیبایی شیوه‌ای برای ترک عادت‌هایی است که فرد معتاد از آن به ستوه آمده. افرادی هم که اراده قوی دارند، می‌توانند از این شیوه استفاده کنند؛ به این معنا که فرد یک عادت را به یک باره ترک می‌کند و در برابر وسوسه انجام آن از خود مقاومت نشان می‌دهد.

بهترین روش ترک برای عادت‌های وسواس‌گونه خسته کردن است. خسته کردن ممکن است به صورت تدریجی نیز رخ دهد و فرد را از نظر روانی برای ترک عادت ناپسند آماده کند. خستگی از تن‌پروری، زیاده‌روی در خواب یا پرخوری نمونه‌هایی از تجربه این روش ترک هستند.

عادت‌هایی که از محیط ناشی می‌شوند با این روش به صورت موفق ترک می‌گردند. برای مثال خروج از محیط‌های استرس‌زا، اجتناب‌ از قرار گرفتن در یک موقعیت خاص که عادتی ناپسند را در فرد موجب می‌شود یا رفتن به مسافرت. نمونه دیگر وقتی است که فرد به دلیل تنهایی، ماندن طولانی در یک مکان مانند خانه، قرار گرفتن در تاریکی و... عادت‌های ناخوشایندی از خود نشان می‌دهد و اجتناب از قرارگیری در چنین موقعیت‌هایی دور شدن از تمایل به رفتار ناپسند را موجب می‌شود.

روش خودآگاهی بر شناخت عادت‌ ناپسند و درک ضرورت ترک آن مبتنی است. در این روش فرد ناهنجاری‌های ناشی از رفتار ناخوشایندش را تجزیه و تحلیل می‌کند و دلایل محکم روانی، رفتاری، شخصیتی، حیثیتی یا عقلانی برای ترک عادت می‌یابد. دلایلی که آنها را باور دارد و از این‌رو برای ترک عادت انگیزه و قدرت روحی می‌یابد. در حقیقت روش خودآگاهی بر ایجاد آمادگی آگاهی ذهنی و روانی برای ترک عادت تاکید دارد.