مهمان مطمئن بینندگان خارج از کشور

در این میان، زبان عربی اهمیت ویژه برای صداوسیما دارد و 2 شبکه الکوثر و العالم به این منظور تشکیل شده‌اند و فعالیت می‌کنند.

شبکه الکوثر مانند عضوی از خانواده بزرگ رادیو‌ها و تلویزیون‌های صداوسیما 4 محور دین، امید، اخلاق و آگاهی را در دستور کار رسانه‌ای خود دارد و می‌کوشد ضمن حفظ نشاط و شادابی و اخلاق‌مداری، پیام‌های جمهوری اسلامی ایران را به جهان صادر کند و این نقش در شرایط بیداری و خیزش منطقه و جهان اسلام پررنگ‌تر شده و اهمیت دوچندان یافته است.

اگرچه نام الکوثر از سال 1384 بر سر زبان‌ها افتاد و این شبکه جای خود را در جهان رسانه باز کرد، اما نباید پیشینه طولانی این شبکه را از نظر دور نگه داشت.

با شروع جنگ تحمیلی، تلویزیون عربی برون‌مرزی فعالیتش را آغاز کرد و از این نظر، بخش عربی تلویزیون برون‌مرزی ایران، پیشکسوت شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای صداوسیماست.

پس از آن زمان، به مرور تلویزیون‌های دیگر صداوسیما به زبان‌های خارجی و برای کشور‌های خارجی فعال شدند و سرانجام 15‌سال بعد یعنی سال 1376 همه آن تلویزیون‌ها کنار هم شبکه جهانی سحر را تشکیل دادند و البته سیمای عربی هم در خانواده تلویزیون‌های شبکه سحر یکی از تلویزیون‌ها بود که برای کشور‌های عربی منطقه، اروپا و آفریقا برنامه پخش می‌کرد.

در سال 84 شورای سمعی و بصری فرانسه به بهانه واهی یهودستیزانه بودن برنامه‌های شبکه سحر، پخش سحر را از ماهواره هات‌برد متوقف کرد. اما داستان به همین‌جا ختم نشد. با توقف پخش شبکه سحر، سیمای عربی شبکه سحر با نام جدید شبکه الکوثر و در قامت شبکه‌ای مستقل و تمام عیار در پنجره دید مخاطبان عرب‌زبان قرار گرفت.

هم‌اکنون صد‌ها شبکه تلویزیونی عربی در جهان فعالیت می‌کنند و رقابت فشرده آنان برای جذب مخاطب مانند یک مسابقه بزرگ، پرچالش و هیجان‌‌انگیزه شده است؛ مسابقه‌ای که همه برای برتر شدن در آن تلاش می‌کنند و برخی از آنها به جاذبه‌های دروغینی همچون خشونت روی آورده‌اند.

اما شبکه الکوثر چه روشی را در پیش گرفته است تا در این رقابت بی‌پایان همیشه درخشان باشد؟ نتایج نظرسنجی مرکز تحقیقات صداوسیما در سال 87 نشان می‌دهد شبکه الکوثر میان بینندگان خود در لبنان رتبه ششم را دارد و این در کشوری که شبکه‌های ماهواره‌ای بسیار زیادی فعالیت می‌کنند بسیار قابل تامل است.

ضمن این‌که 73 درصد از بینندگان تلویزیون در لبنان با این شبکه آشنا هستند و 62 درصد بیننده الکوثر بوده‌اند.

توجه به یک نکته در این گزارش جالب است و آن جایگاه اول برای برنامه‌های این شبکه است که از سوی تماشاگران الکوثر در لبنان به آن اعطا شده است.

این نکته در کنار توجه به این موضوع که الکوثر یک شبکه ایرانی است جالب‌تر هم می‌شود، یعنی اقشار مختلف پیروان مذاهب اسلامی، بیننده برنامه‌های دینی این شبکه‌اند و الکوثر جای خود را میان بینندگان غیر شیعه عرب هم باز کرده و البته طبیعی است که این آمار را به کشورهای دیگر عرب زبان هم گسترش بدهیم، همچنان‌که نتایج نظرسنجی‌های این شبکه در کشور عراق نتایج مشابه را تایید کرده است.

الکوثر با توجه به دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اتحاد امت اسلام و پرهیز از تفرقه، اساس کار خود را بر اعتدال بنا کرده است. تلاش در دعوت از علمای اهل سنت و تشیع کنار هم و تأکید بر طرح مباحث مشترک اسلامی در برنامه‌های دینی، مبین همین مشی است.

وحدت جهان اسلام هدفی است که علاوه براعمال آن از طریق طرح اعتدال‌گرایانه مباحث اعتقادی، در نوع معرفی فرهنگ ایرانی و اسلامی، تبیین انقلاب اسلامی و دیدگاه‌های ایشان در حوزه مباحث مختلف اجتماعی و فرهنگی جهان اسلام نیز پیگیری می‌شود.

علیرضا غلامی، یکی از مدیران این شبکه می‌گوید: الکوثر یک شبکه شیعی است، اما شیوه کار آن با شیوه‌ای که بسیاری از شبکه‌های شیعی، تفاوت دارد. معمولا وقتی از شبکه‌ای با عنوان مذهبی نام برده می‌شود، این عنوان تداعی‌کننده انبوهی از میزگردهای مذهبی و برنامه‌هایی مشابه این ساختار است، اما الکوثر اعتدال را نه تنها در محتوا که حتی در ساختار ارائه برنامه هم پیشه خود کرده است.

پشتوانه محکم محتوایی به الکوثر امکان داده که در عین بیان دیدگاه‌های خود، پذیرای نگاه‌ها و اندیشه‌های مختلف نیز باشد. این شیوه در برنامه‌های مذهبی با مشارکت‌دهی کارشناسان، علما و حتی بینندگان عام شبکه با نوع نگرش‌های متفاوت و در برنامه‌هایی نظیر «منتدی آلاراء» که یک برنامه سیاسی کاملا تعاملی و مبتنی بر چالش نظرات بینندگان درخصوص موضوعات گوناگون روز سیاسی جهان، منطقه و ایران است بخوبی مشخص است و همین رویکرد موجب خشم سایت‌های ضدشیعه و ضدشبکه الکوثر شده است.

در یکی از این مقاله‌ها که با عنوان «شبکه‌های ماهواره‌ای شیعی، جنگ جدید ایران» از سوی پایگاه خبری مفکره الاسلام (وابسته به وهابیت) منتشر شده، نویسنده مقاله، 6 شبکه شیعی مهم را بر می‌شمرد که الکوثر در رأس آنهاست.

مطارحات فی‌ العقیده (اصول اعتقادی اسلام)، حقائق التاریخ(سیره‌شناسی و تاریخ اسلام)، احکام الاسلام (احکام اسلامی)، ربیع القلوب(آموزش قرآن) و الاطروحه المهدویه(مهدویت)، مهم‌ترین برنامه‌های دینی و معارفی شبکه الکوثرند و اسامی برنامه‌هایی نظیر روضه الاحباب(ویژه کودک و نوجوان)، صباح الکوثر (مجله صبحگاهی خانواده)، تأء التانیث(جنگ دخترانه)، ملتقی الشعراء(شعر و شاعری)، مع المشاهدین(پل ارتباطی شبکه و مخاطبان، چیزی مشابه برنامه شما و سیمای شبکه یک داخلی) و بعدالبث(نقد و بررسی فیلم و سریال‌های پخش شده) در زمره برنامه‌های اجتماعی دیده می‌شوند.

در میان برنامه‌‌های شبکه الکوثر، برنامه مطارحات فی‌العقیده برای بسیاری از مخاطبان الکوثر نامی آشناست.

در مطارحات فی‌العقیده، کارشناس برنامه که علامه کمال حیدری است با تسلط اعجاب‌آوری که به آراء و کتب وهابیت دارد و با استناد به کتب آنان، آرای وهابیت را رد و باطل و حقانیت شیعه را اثبات می‌کند.

این برنامه، علمای وهابی را با چالش جدی مواجه کرده است و بی‌دلیل نیست که برنامه مطارحات فی‌العقیده علمای وهابی را بشدت خشمگین و پیروان وهابیت را دچار تزلزل شدید در آرا و عقایدشان کرده است؛ در صورتی که دوستداران بی‌شمار این برنامه، بیش از 1800 بار برنامه مطارحات را در سایت‌های اینترنتی بارگذاری کرده‌اند تا برای همه کاربران اینترنت قابل دسترسی باشد.

ضمن این‌که دی‌وی‌دی این برنامه هم در بازارهای کشورهای عربی تکثیر و خرید و فروش می‌شود.

شبکه الکوثر هم در پاسخ به نیاز و استقبال مخاطبان که از 44 کشور جهان بیننده این برنامه هستند، علاوه بر صوت و تصویر، متن این برنامه را پس از پیاده‌سازی در سایت خود قرار می‌دهد و نکته جالب در برنامه این است که سال 89 از شبکه الکوثر 70 برنامه مطارحات پخش شد که حدود 100 هزار نفر در تماس تلفنی با استودیوی الکوثر خواستار برقراری ارتباط تلفنی با علامه کمال حیدری و رفع شبهات خود بودند.

بخش مهمی از دلایلی که باعث شده الکوثر در خانه‌های بینندگان عرب‌زبان خود حضوری جدی داشته باشد علاوه بر احترام به سلیقه و خواست مخاطب، به شیوه اجرا و ارائه نیز بازمی‌گردد به‌گونه‌ای که بسیاری از برنامه‌های شبکه در کشور‌های عربی و حتی به وسیله برنامه‌سازان عرب تهیه می‌شود.

هم‌اکنون استودیو‌های متعددی در ایران، لبنان، سوریه و دبی به تولید برنامه برای الکوثر اشتغال دارند و فیلم‌ها و سریال‌های پرمخاطب الکوثر در این استودیو‌ها و با زبانی شبیه مردم عرب‌زبان منطقه دوبله و یک امتیاز بر امتیازات فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی شبکه الکوثر افزوده می‌شود.

ناگفته نماند که فیلم‌ و سریال ایرانی نامی آشنا برای مخاطب عرب‌زبان است. با واژه ایرانی، مخاطب خود را برای دیدن فیلم یا سریالی خانوادگی، اخلاقی، پیام‌دار و سرگرم‌کننده آماده می‌کند.

هم‌اکنون هر روز 2 سریال خوب ایرانی از شبکه الکوثر و به زبان عربی پخش می‌شود و این جمله یعنی، هر لحظه که به ساعتتان نگاه می‌کنید چندین گروه دوبله در ایران، لبنان و سوریه مشغول دوبله کردن فیلم و سریال‌های صداوسیما به زبان عربی هستند تا به نیاز همیشگی مخاطبان پاسخ مثبت بدهند.

هم‌اکنون «سریال ترانه مادری» و «سیدجلال‌الدین اسدآبادی» در حال پخش از این شبکه‌اند و سریال‌های متعددی از قبیل «نردبام آسمان» و «دلنوازان» و انیمیشن‌‌های فراوان دیگری در حال دوبله در استودیوهای الکوثر هستند که پس از دوبله به مرور از شبکه پخش می‌شوند.

الکوثر غیر از دوبله، فیلم و سریال هم تولید می‌کند و این یعنی شبکه الکوثر اگرچه از نظر فیزیکی فقط 2 طبقه از یک ساختمان و تعداد معدودی نیروی انسانی را در اختیار دارد، ولی با گام‌های قوی در تولید فیلم و سریال قدم برداشته و کار‌های قابل دفاعی را تاکنون تولید کرده که علاوه بر شبکه الکوثر از شبکه‌های سراسری نیز پخش شده و حتی از طریق شبکه توزیع خانگی به فروشگاه‌ها و سوپرمارکت‌های کشور هم راه یافته است. برای این مورد مثال‌های متعدد  وجود دارد.

جعفرنژاد، مدیر گروه تأمین برنامه شبکه الکوثر نام‌های زیادی را که در گروه فیلم‌ها و سریال‌های تولید شده الکوثر برمی‌شمرد: گریه نکن سرزمین من (زنده یاد امیر قویدل)، جابر بن‌حیان(جواد افشار)، خاک و عشق (علی بیطرفان و محمدتقی انصاری)، مجموعه نمایشی مردان تاریخ‌ساز (محمود معظمی) و تله‌فیلم و سینمایی‌های موش(شاهد احمدلو)، تولدی دیگر و بیگانگان (عباس رافعی)، سکوت(محمدرضا آهنج)، فرار از کوفه(محمدتقی انصاری). البته ناگفته نماند که برخی از این فیلم‌ها به جشنواره‌ها هم راه یافته‌اند از جمله «فرار از کوفه» که بهترین فیلم ویدئویی در جشنواره فیلم فجر سال 88 شده است.از میان تولیدات الکوثر،‌ فیلم سینمایی گرداب،‌ کارجدیدی است که بزودی پخش می‌شود. گرداب، نقش استعمار پیر انگلیس را در برافروختن آتش فتنه و تفرقه در جهان اسلام به‌تصویر می‌کشد.

با همه اینها الکوثر پنجره‌ای روشنی است که مقابل چشم مخاطبان عرب‌زبان در 3 قاره آسیا، آفریقا و اروپا قرار گرفته و جای خوشحالی دارد که در ایران هم از طریق گیرنده‌های دیجیتال قابل دریافت است.

نکته پایانی این است که شبکه الکوثر هم‌ اکنون از طریق ماهواره‌های هات‌برد، عرب‌ست و آتلانتیک‌ برد، 3 منطقه خاورمیانه،‌ شمال آفریقا و اروپا را پوشش می‌دهد و همچنین سایت اینترنتی این شبکه به نشانی www.alkawthartv.ir در چهارگوشه دنیا در دسترس دوستداران آگاهی و برنامه‌های اخلاق مدار و معنویت محور اسلامی است.