ابهام در بارورسازی ابرها برای نجات دریاچه ارومیه

به گزارش مهر، حساسیت‌ها از زمانی آغاز شد که مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی  با تاکید بر نقش بارورسازی ابرها در افزایش بارندگی‌های اخیر منطقه، از افزایش نیم متری سطح آب دریاچه ارومیه خبر داد.

این در حالی است که با وجود وضعیت رو به نابودی دریاچه ارومیه و با توجه به اظهارات مسوولان و کارشناسان استانی در باب شیوه‌های احیای دوباره آن، تاکنون اقدام عملیاتی قابل توجهی در راستای افزایش سطح دریاچه صورت نگرفته است.

به گفته کارشناسان، زمانی وسعت آب دریاچه ارومیه 6 هزار و 100 کیلومترمربع خوانده می‌شد که امروز این رقم به 4 هزار کیلومترمربع تقلیل پیدا کرده است، یعنی چیزی معادل 22 میلیارد مترمکعب.

هم‌اکنون با توجه به افت 5/6 متری آب دریاچه، برای رسیدن به تراز نرمال به 22 میلیارد مترمکعب ورودی نیاز داریم.

احمد فاخری‌فرد، استاد دانشگاه در این باره می‌گوید: با توجه به این نیاز بارشی، پتانسیل منطقه‌ای پاسخگوی این مقدار نیست و حتی اگر بارشی داشته باشیم سال‌های متمادی برای رسیدن به نقطه مطلوب باید انتظار کشید.

به گفته مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی نیز افزایش دما و به تبع آن تبخیر، روند کاهش سطح دریاچه ارومیه را تشدید کرده و موجب پایین آمدن کیفیت آب، لب شور و غیرقابل برداشت شدن آن در چاه‌های حاشیه دریاچه شده است.

وی از افزایش نیم متری سطح آب دریاچه ارومیه طی بارش‌های اخیر خبر داده و می‌گوید: طی دهه اخیر سطح آب دریاچه ارومیه 240 سانتی‌متر کاهش یافته و حدود 10 میلیارد مترمکعب از حجم آن کاسته شده است که با توجه به بارش‌های فراوان اخیر این مقدار 50 سانتی‌متر افزایش یافته است.

این در حالی است که فاخری فرد، استاد دانشگاه تبریز افزایش نیم‌ متری سطح آب را فرضیه‌ای دور از تصور خوانده و اشاره می‌کند: با محاسبات ساده می‌توان این موضوع را واکاوی کرد. سطح دریاچه ارومیه 4 هزار و 500 متر است و اگر این رقم را 4 هزار در نظر بگیریم، نیم متر چیزی معادل 2 میلیارد مترمکعب می‌شود.

به گفته وی، با توجه به خالی بودن سدها، باید یک میلیارد این بارش‌ها به آنجا سرریز می‌شد، اما این اتفاق عملی نشده است.

وی ادامه می‌دهد: طی محاسبه‌ای ساده درمی‌یابیم که باید طی روزهای اخیر چیزی حدود 60 سانتی‌متر بارندگی در منطقه اتفاق می‌افتاد تا این افزایش نیم متری به وجود آید.

امیرشاهرخ حسن علیزاده، مدیرکل هواشناسی آذربایجان شرقی نیز از اجرای 3 عملیات باروری ابرها در روزهای دوم، سوم و چهارم اردیبهشت خبر داده و می‌افزاید: با توجه به این‌که منطقه شمالغرب بهترین موقعیت جوی برای بارورسازی است، می‌توان گفت استفاده از این روش حداکثر 10 تا 15 درصد در بارش‌های اخیر تاثیر داشته است.

این در حالی است که علی‌اکبر رسولی، کارشناس آب دانشگاه تبریز، روش بارورسازی را دور از توانمندی‌های منطقه‌ای خوانده و معتقد است: این روش بسیار پیچیده است و افراد متولی احیای این روش از دانش کافی در این حوزه برخوردار نیستند و در نهایت با تکنولوﮊی‌های در دسترس ما این روش قابل عملیاتی شدن نیست.

رسولی ادامه می‌دهد: امکانات اجرای این روش در توان ما نیست به طوری که پیش از این نیز در کویرهای یزد و استان‌های شمالی این روش آزمایش شده ولی موفق نبوده و به نتیجه نرسیده است.

فاخری‌فرد، نیز در این باره می‌گوید: روش بارورسازی در شرایطی خاص جواب می‌دهد، به طوری که در ابتدا ما باید ابرها را بشناسیم. ابرهای منطقه ارومیه، ابرهای پنبه‌ای هستند که برای بارورسازی مناسب نبوده و نتیجه مطلوبی در بر نخواهند داشت.

حسن علیزاده، مدیرکل هواشناسی آذربایجان شرقی نیز معتقد است: روش بارورسازی در یک مرحله و برای کشاورزی منطقه مناسب‌تر است.

وی ادامه می‌دهد: این روش، سیستمی پر هزینه است که اگر برای مصارف آشامیدنی باشد ارزش تقبل این هزینه را دارد ولی برای احیای دریاچه به لحاظ اقتصادی توصیه نمی‌شود. از لحاظ علمی، روش بارورسازی ابرها جوابگوی افزایش آب دریاچه نیست چرا که باید طی چندین سال پیاپی انجام گیرد و تنها برای نسیم‌های جوی مناسب توصیه می‌شود.

دلایل متعددی در بوجود آمدن این خشکسالی دخیل بوده‌اند که از آن می‌توان به ساخت سازه‌های انسانی در مجاورت دریاچه و احداث سدها در این حوزه اشاره کرد که کارشناسان معتقدند 10 تا 15 درصد در بوجود آمدن این وضعیت تاثیرگذار بوده و روند این خشکسالی را تسریع بخشیده است.

فاخری فرد، استاد دانشگاه تبریز در این زمینه می‌گوید: احداث سدها از عواملی به شمار می‌رود که این خشکیدگی را تسریع بخشیده است بطوری که ما می‌توانستیم در احداث سدها احتیاط بیشتری کنیم و به جای سدسازی از روش تغذیه زیرزمینی استفاده کنیم که این روش در کاهش تبخیر آب تاثیر بسزایی در پی داشت.

در روزهای گذشته استاندار آذربایجان شرقی از تصویب طرح انتقال آب رودخانه ارس در کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی برای نجات دریاچه ارومیه خبر داد و گفت که با اجرای این طرح با بودجه‌ای معادل 25 میلیارد ریال در سال جاری، وضعیت دریاچه از حالت بحرانی خارج می‌شود.

مدیرعامل سازمان آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی درخصوص عملیاتی نمودن طرح انتقال حوضه به حوضه آب به دریاچه ارومیه می‌گوید: هدف این طرح انتقال 500 میلیون مترمکعب آب از سایر حوضه‌های آبی به دریاچه ارومیه است که نظیر آن در استان آذربایجان غربی نیز در حال اجراست.