کار استانی به چشم نمی‌آید

سال‌ها در حوزه‌های مختلف مدیریتی از جمله مدیر تولید و قائم‌مقام مرکز یزد فعال بوده و در سال‌های 78 تا 85 مدیرکلی صدا و سیمای ایلام و سمنان را در کارنامه خود دارد. وی از سال 85 مدیرکل مرکز یزد است. در این گفت‌وگو مروری داریم بر فعالیت‌های صدا و سیمای مرکز یزد و ساز و کار رسانه در ایجاد همدلی و همگرایی اقشار مختلف مردم این استان.

گرایش مردم به تلویزیون در طول دهه‌های اخیر غیرقابل انکار است و با عنایت به تغییر ذائقه مخاطبین؛ رویکرد و تاثیر‌گذاری تلویزیون قاعدتا تمایل بیشتری به این رسانه دیده می‌شود. اما به نظر می‌رسد رادیو از قدرت مانور بیشتری برخوردار است و با ساز وکارهایی که در اختیار دارد، به راحتی قادر به جذب مخاطب بیشتری است. این امر نیازمند صرف وقت و هزینه معادل تلویزیون یا بیشتر از آن است .

سعی بر این بوده برنامه‌هایی که ویژگی‌های بومی داشته و از ارتباطات و خصوصیات بومی یزد بهره‌گیری می‌کند با لهجه یزدی ارائه شود. برنامه‌های زنده بیشتر با این رویکرد در صدا و سیما تهیه و پخش می‌شود مانند برنامه‌های صبحگاهی و عصرگاهی، خانواده و شبانه، ولی بعضی از برنامه‌ها مانند کودک، اصل 44 قانون اساسی، ترافیک که کمتر لهجه یزدی به عنوان عنصر تعیین‌کننده دخالت دارد بدون لهجه است. استفاده مفرط از لهجه و به کارگیری آن در تمامی برنامه‌ها جاذبه آن را دچار خدشه می‌کند. در بین گویش معیار، چند برنامه با لهجه یزدی است که آن را برجسته و متمایز می‌کند.

در ساختار فیلم تلویزیونی، «پرواز در افق» در حال تصویربرداری است که تاکنون 50 درصد از تصویربرداری آن انجام شده، تله‌فیلم انتخاب در مرحله بازنویسی فیلمنامه است که در آینده نزدیک پیش‌تولید آن آغاز می‌شود. چند فیلمنامه تلویزیونی نیز در دست بررسی است. سریال شهردار که تدوین آن چندی پیش به اتمام رسیده به نام «بر بام شهر» آماده پخش از شبکه سراسری سیماست. سریال آرزوهای بزرگ نیز در مرحله پیش تولید است که تصویربرداری آن تا قبل از سال 89 به یاری خدا به اتمام خواهد رسید.

تولید انیمیشن‌های بچه‌های شیرکوه در 13 قسمت 15 دقیقه‌ای پایان یافته و آماده پخش است. تولید انیمیشن کشتیبان ایرانی (2)‌ در 20 قسمت 10 دقیقه‌ای در مرحله دوبله و صداگذاری است که بزودی آماده پخش می‌شود. سریال عروسکی باغ بنفشه در 26 قسمت 20 دقیقه‌ای مرحله تدوین را پشت سر می‌گذارد که تا پایان بهمن قابل پخش از شبکه‌های سراسری است .

مجموعه تلویزیونی شهردار (بر بام شهر) که در فضایی کاملا بومی با بازیگران استان و لهجه یزدی تهیه شده قابلیت پخش از شبکه های سراسری را دارد. طبق مذاکرات اولیه با مرکز سیمای استان‌ها و شبکه دوم این سریال به احتمال قوی بعد از سریال حس مادری از شبکه دوم سیما یا در ایام نوروز پخش می‌شود.

اصولا ریتم زندگی در شهرستان‌ها کندتر از تهران است به تبع آن آثار تولیدی مطابق با روحیات مخاطب شهرستانی کندتر از آثار تولیدی تهران است. اما در ارزیابی و مقایسه‌ آثار تولیدی استان‌ها با تهران سنجیده می‌شود و پیشنهاد می‌شود که زمان سریال‌ها کوتاه‌تر شود تا از شبکه‌های سراسری پخش گردد. به عنوان مثال سریال حس مادری کوتاه شد و به 10 قسمت 40 دقیقه‌ای تبدیل شده است. در مواردی مانند کندی ریتم منطقی، پذیرفتنی و اصلاح‌پذیرتر است، اما نگاهی که به آثار تولیدی استان‌ها می‌شود در مقایسه با آثار شبکه‌های سراسری گلایه‌آمیز است. در هر حال آنچه می‌توان گفت این‌که ریتم کار در استان‌ها کندتر از تهران است و برای برطرف کردن آن زمان می‌خواهد، البته فیلمنامه هم نقش مهمی دارد .

افزایش ساعات پخش شبکه‌های سیمای استانی و حجم زیاد و برنامه‌های تامینی و تکراری، کیفیت برنامه‌ها را تحت تاثیر قرار نداده است.

در شبکه تابان برنامه تکراری پخش نمی‌شود، چراکه با پخش برنامه تکراری مخاطب دچار زدگی می‌شود. اما انتخاب هوشمندانه برنامه تامینی و پخش آن میزان اقبال عمومی را بالا می‌برد به همین دلیل از برنامه‌های تامینی مناسب استفاده می‌شود و از پخش برنامه‌های تکراری خودداری می‌کنیم. با عنایت به این‌که عمدتا تامین پخش، از مرکز سیمای استان‌ها تامین می‌شود، چنانچه برنامه‌هایی که در شبکه‌های سراسری اصلا یا کمتر پخش شده در اختیار مراکز استان‌ها قرار گیرد، در جذب مخاطب موثر خواهد بود. الان رویکرد مراکز همان کارهای نمایشی است.

در استان‌ها و از جمله یزد هنرمندان توانمند بومی در بخش نمایشی وجود دارد. در مراکز استان‌ها چون کار حرفه‌ای انجام نمی‌شود و سالانه درگیر خلق آثار مختلف نیستند، این هنرمندان اکثرا در نهادها و ادارات به کار مشغول هستند که بکارگیری این افراد مشکلاتی به همراه دارد. بعلاوه ممکن است برخی از آنها در یک پروژه مورد نظر کارگردان نباشد و این مسائل سد راه رشد و شکوفایی آنان است. در صورتی این هنرمندان می‌توانند رشد کنند که هر شب در مراکز سریال در حال پخش داشته باشند، مانند اتفاقی که در شبکه‌های سراسری می‌افتد و دائم هنرمندان را درگیر کار نمایشی می‌کند. در یزد در زمینه بازیگری مشکل چندانی احساس نمی‌شود. اما در ارتباط باکارگردانی اینچنین نیست. کارگردانان غیربومی هم تسلط کافی به لهجه، فرهنگ و آداب رسوم جغرافیای یزد ندارند یا ترجیح می‌دهند با بازیگران و عوامل خودشان که عمدتا از تهران هستند کار کنند.

با عنایت به پتانسیل استان در زمینه‌های گوناگون از جمله موضوع و سوژه، لهجه، فرهنگ و آداب و سنن، فرهنگ عامه و ... اولویت مرکز در توسعه 5 ساله می‌تواند تهیه و پخش سریال‌های دنباله‌دار 90قسمتی باشد که هر 3 ماه با طرح و برنامه جدید به روی آنتن برود. این امر با کمک‌های مالی استان و مشارکت نهادها می‌تواند صورت گیرد. البته نباید از مستندهای خوب که زمینه‌های آن در یزد وجود دارد، غافل بود.

مرکز یزد در ساختارهای مختلف از جمله مستند، انیمیشن و آثار نمایشی تجربه‌های زیادی کسب کرده و کارهای مختلف نمایشی را از شبکه‌های سراسری در گذشته تاکنون پخش کرده است، اما آنچه مهم است علاوه بر معماری زیبا، لهجه و ....؛ نیروی انسانی کیفی است. در هر مرکزی چنانچه 2 یا 3 کارگردان نمایشی باتجربه و موفق باشد آنجا قطب کارهای نمایشی خواهد شد اگر این افراد مهارت خاصی در زمینه انیمیشن یا عروسکی داشته باشند آن مراکز قطب آثار عروسکی و انیمیشن خواهد شد. از طرفی این افراد پس از چند سال و ساخت چند برنامه خوب با توجه به حجم کم تولیدات و میزان دستمزد، جذب تهران می‌شوند و این آفتی است که در این زمینه وجود دارد .

شناسایی هنرمندان یک وجه قابل اعتناست که در مرکز صورت گرفته و صورت می‌گیرد. ما الان هنرمندان بومی را با مشخصات کامل شناسایی کرده‌ایم و کم و بیش از وجودشان استفاده می‌شود.

اما وجه دیگر این موضوع، نبود زمینه کار به طور مستمر و دائمی است تا توانایی آنان به منصه ظهور برسد. از طرفی این مساله نیازمند بودجه کافی است. در مرکز یزد آمادگی کامل برای ساخت و پخش سریال در طول سال وجود دارد، اما به طور معمول 4میلیارد تومان در طول یک سال هزینه در بر دارد که تامین آن از دغدغه‌های ماست.

هنرمندان استان و جوانان مستعد با مرکز همکاری و ارتباط دارند. ضمن این‌که باشگاه جوان ـ که وابسته به مرکز است ـ به طور مستمر فعالیت داشته، نیروهای جوان را آموزش داده و زمینه پرورش آنان را فراهم می‌سازد. به عبارتی یکی از ارگان‌هایی که کار آموزش را به عهده دارد، صدا و سیماست؛ رشته‌هایی مثل تصویربرداری، کارگردانی، نویسندگی، بازیگری و غیره. این‌که از این ظرفیت بهره‌برداری می‌شود یا خیر همان‌طور که عرض کردم بستگی دارد به این‌که در مراکز به طور مستمر کار شود. این‌که یکی دو تا سریال و به همین تعداد تله‌فیلم کار شود، نمی‌تواند همه هنرمندان استان را جذب نماید. باید به گونه‌ای باشد که هر شب، سریالی از شبکه استانی پخش شود. آن وقت می‌توان گفت کار حرفه‌ای است و هنرمندان زیادی درگیر می‌شوند.