کاروان آسیایی ،از هند تا غزه

استقبال‌های گسترده مردمی که در مسیر کاروان صورت گرفت نشان داد ملت‌ها نیز روی این مساله حساس‌اند و در قبال ظلم ناجوانمردانه‌ای که بر مردم غزه می‌رود بی‌تفاوت نمی‌مانند. با این حال کاروان آسیایی غزه در حالی حصر چند ماهه فلسطین مظلوم را شکست که هیات ایرانی این کاروان توسط مصری‌ها از ادامه راه بازماندند و حتی مانع ارسال کالاهای ایرانی به غزه شدند.

سلیم غفوری، هماهنگ‌کننده هیات ایرانی کاروان آسیایی حمایت از مردم غزه معتقد است که دولت مصر از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی و خصوصا بعد از پیمان صلح‌کمپ دیوید هیچ‌گاه نگاه دوستانه‌ای به انقلاب اسلامی نداشته است، اما اقدام این دولت در ممانعت از ورود هیات ایرانی به غزه نتیجه‌ای عکس داشت و پیام مردم ایران درحمایت از غزه رساتر از همیشه به گوش آنها رسید.

ایده حرکت کاروان آسیایی چطور شکل گرفت و آغاز این حرکت چه زمانی بود؟

ایده این حرکت به ماجرای محاصره غزه بازمی‌گردد. قریب به 5 تا 6 سال پیش گروه حماس در انتخابات مجلس‌فلسطین که انتخاباتی کاملا آزاد و دموکراتیک بود پیروز شد و اکثریت کرسی‌های پارلمانی را در دست گرفت. به تبع آن حماس در فلسطین دولت رسمی تشکیل داد و نخست‌وزیر این دولت از گروه حماس انتخاب شد. از بدو شکل‌گیری، دولت حماس از به رسمیت شناختن اسرائیل خودداری کرد و اسرائیلی‌ها نیز فشارهای متعددی را به دولت قانونی فلسطین وارد کرده‌اند که این فشارها منجر به یک جنگ تمام‌عیار در آخرین روزهای سال 2008 شد. اسرائیل تهاجم همه‌جانبه‌ای را علیه غزه ساماندهی کرد و جنگ خونینی به راه انداخت که در آن هزاران تن از مردم بی‌گناه غزه جان خود را از دست دادند. اگرچه قبل از این جنگ اسرائیل غزه را تحت محاصره‌ای کاملا غیرقانونی قرار داده و قریب 5 سال است که غزه تحت محاصره است، اما این محاصره بعد از جنگ غزه تشدید شد و مردم تحت فشار بیشتری قرار گرفتند. در جنگ بسیاری از زیرساخت‌ها در غزه از بین رفت، منازل مردم تخریب و بسیاری از ذخایر دارویی و پزشکی بیمارستان‌ها مصرف شد.

بعد از جنگ صهیونیست‌ها عملا مانع بازسازی غزه شدند و اجازه ورود هیچ گونه مصالح ساختمانی، کالا و حتی در خیلی از موارد مواد دارویی را به داخل غزه ندادند. توجه داشته باشید باریکه غزه سه نقطه مرزی دارد، مرز شمالی و شرقی آن با سرزمین‌های رژیم صهیونیستی هم مرز است، بخش غربی غزه که در مجاورت دریای مدیترانه قرار دارد و از طریق بندر غزه امکان ارتباط با خارج از غزه را دارد و مرز جنوبی که با مصر هم مرز است و از طریق گذرگاه رفح امکان انتقال کالاها وجود دارد.

اسرائیلی‌ها به دلیل سیطره‌ای دریایی که به بندرغزه دارند این بندر را مسدود کرده‌اند و مرزهای شمالی را نیز در اختیار دارند. در این میان مصری‌ها هم با تبعیت از دستورالعمل اسرائیلی‌ها در مورد غزه اجازه هیچ گونه نقل و انتقالی را از مرز رفح به داخل غزه نمی‌دهند.

این محاصره شرایط را بر مردم غزه بسیار سخت کرده است و در چنین شرایط سختی بتدریج افکار عمومی مردم دنیا گزارش‌هایی را در مورد وضعیت حصر غیرقانونی علیه مردم غزه دریافت کردند. تلاش‌هایی صورت گرفت که از طریق مجامع بین‌المللی به اسرائیل فشار وارد شود که عملا به این دلیل که آمریکایی‌ها هر قطعنامه‌ای را که می‌خواست در این مورد به تصویب برسد در شورای امنیت وتو می‌کردند، به نتیجه مشخص و مثبتی نرسید. چنین وضعیتی باعث شد که در دنیا گروه‌های مختلف وارد عمل شده و به هر شکل ممکن به مردم تحت محاصره غزه کمک برسانند. غزه نزدیک به یک و نیم میلیون نفر جمعیت دارد و ازجمله متراکم‌ترین مناطق مسکونی در جهان به شمار می‌رود. ازجمله این کمک‌ها کاروان شریان حیات بود و در نهایت این کمک‌ها به اعزام کشتی مارون مرمره از طریق ترکیه رسید. این کشتی تلاش داشت کمک‌های امدادی را مستقیما از بندر غزه به مردم این منطقه اعزام کند، اما در میانه راه و در آب‌های آزاد بین‌المللی اسرائیلی‌ها به این کشتی حمله کردند و 9 تن از سرنشینان کشتی را به شهادت رساندند؛ اقدامی که در دنیا هیچ توجیهی نداشت. افرادی که هیچ گونه سلاحی نداشتند و در یک حرکت انسان دوستانه شرکت کرده بودند، مورد تهاجم یک نیروی نظامی قرار گرفتند. شهادت این 9 تن و خون به ناحق ریخته شده آنان باعث شد افکار عمومی دنیا علیه اسرائیل بسیج شده و خیلی از گروه‌های بشر دوستانه و افرادی که در قبال فلسطین احساس وظیفه می‌کردند به این فکر افتادند که باید اقدام موثری انجام داد. در این مقطع دوستانی در هند در تدارک اعزام یک کشتی از بندر بمبئی هند به بندرغزه بودند که تغییراتی در حرکت آنها پیش آمد و تصمیم گرفتند که یک کاروان زمینی ساماندهی شود. به تدریج این ارتباطات در سطح آسیا گسترش پیدا کرد و یک کمیته آسیایی با عضویت کشورهای مختلف آسیایی در حمایت از مردم فلسطین شکل گرفت و حرکت کاروان آسیایی برنامه‌ریزی شد. جلسات مختلفی در هند، کوالالامپور مالزی و سوریه برگزار شد و 15 کشور آسیایی نمایندگان خود را از گروه‌های غیردولتی و NGO ‌های مردمی معرفی کردند که در نهایت بیش از 137 تشکل و گروه در سطح آسیا از این حرکت اعلام حمایت کردند. کاروان آسیایی بنای خود را بر این نکته قرارداد که در دوم ماه دسامبر حرکت خود را به شکل زمینی از دهلی‌نو آغاز کند. برای شروع حرکت نمایندگان شرق آسیا مانند ژاپن، مالزی و اندونزی به دهلی‌نو آمدند و حرکت کاروان آغاز شد.

کاروان چندین هدف را برای خود قرار داده بود. اولین هدف شکست محاصره غیرقانونی غزه بود. مشارکت‌کنندگان در این حرکت به جمع‌بندی رسیدند و کمیته آسیایی در نشست‌های مختلف بر این نکته تاکید داشت که محاصره غیرقانونی غزه به هر شکل ممکن و به هر شیوه قابل اجرا باید شکسته و پیام حمایت ملت‌ها به مردم غزه رسانده شود.

هدف دوم ارسال کمک‌هایی بود که این کاروان در نظر داشت طی مسیر جمع‌آوری و به غزه ارسال کند، خصوصا کمک‌های دارویی و پزشکی که از اولویت خاصی برای مردم غزه برخوردار بود.

هدف سوم تشکیل کمیته آسیایی بود که موجب اتحاد و همبستگی کشورهای آسیایی برای ایستادگی در مقابل اسرائیل در این مقطع و حتی برای حرکت‌های آتی بود. در نظر داشته باشید که این کمیته می‌تواند مبدع و آغازگر خیلی از حرکت‌های دیگر در آینده باشد.

هدف آخر که بر آن تاکید داشتیم بایکوت اسرائیل بود به این معنا که در خیلی از کشورها مثل هند و ژاپن که شرکت‌کنندگانی از آنها در کاروان آسیایی حضور داشتند، دولت‌ها روابط نزدیکی با اسرائیل دارند و یکی از اهداف کاروان اعمال فشار بر دولت‌های این چنینی بود تا روابط خود را با اسرائیل محدود کنند و این رژیم را تحت تحریم‌های اقتصادی و تجاری قراردهند.

کاروان آسیایی در مجموع از 15 کشور آسیایی شکل گرفت که ازجمله این کشورها مالزی، اندونزی، ژاپن، هند، پاکستان، ایران، ترکیه، افغانستان، جمهوری آذربایجان، بحرین، سوریه، لبنان و اردن بودند. برای مشارکت در کاروان محدودیت زیاد بود، همچنین برای این که افراد بتوانند وارد غزه شوند محدودیت‌های زیادی بود که مصری‌ها اعمال کرده بودند. در مجموع کاروان از 160 نفر تشکیل شد که در نهایت به دلیل محدودیت‌های مصری ها،120 نفر توانستند وارد غزه شوند.

کاروان روز دوم دسامبر از محل دفن خاکستر مهاتما گاندی رهبر مبارزات استقلال طلبان مردم هند حرکت خود را از دهلی آغاز کرد و بعد وارد پاکستان شد، دولت پاکستان به دلیل محدودیت‌های امنیتی که در مناطق غربی پاکستان و ایالت بلوچستان این کشور وجود داشت اجازه عبور کاروان را بیشتر از شهر لاهور نداد و کاروان مجبور شد از طریق مسیر هوایی وارد ایران و شهر زاهدان شود. اعضای ایرانی در داخل ایران به این کاروان پیوستند. البته از ابتدا مبنای کاروان بر این بود که وارد هر کشوری که می‌شود هم افزایی داشته باشد و اعضای آن کشور در کشور خودشان به کاروان بپیوندند. اعضای ایرانی کاروان نهایتا 20 نفر بودند که در این جمع نویسنده، خبرنگار، مستندساز، فعالین حقوق بشری و صلح حضور داشتند. اعضا براساس توانمندی‌هایی که داشتند و ضرورت‌هایی که حضور آنان در کاروان داشت انتخاب شده بودند و از گروه‌ها، تشکل‌ها و NGO‌های مختلف در ایران در این کاروان حضور داشتند. این افراد، گروهی فعال و پرتحرک بودند تا بتوانند پیام ایران را در باره شکست محاصره غزه به دنیا منتقل کنند.

کاروان مجموعا نزدیک به 300 تن کمک با خود به غزه برد که اقلام دارویی، تجهیزات پزشکی، آمبولانس، مواد غذایی، لوازم‌التحریر، اسباب‌بازی ازجمله این کمک‌ها بودند. ما 30 ژنراتور برق خورشیدی مهیا کرده بودیم که کاروان به غزه ببرد، اما متاسفانه مصری‌ها اجازه ورود آن را ندادند. 14 تن دارو ازجمله کمک‌هایی بود که ایران در این کاروان ارسال کرد.

کاروان از هند به مرز وگای پاکستان وارد شد و از مسیر لاهور به شکل هوایی وارد ایران و شهر زاهدان شد، سپس در ایران از شهرهای کرمان، یزد، اصفهان، قم، تهران، قزوین، زنجان و تبریز عبور کرد و پس از عبور از مرز بازرگان وارد ترکیه شد. در ترکیه از شهرهای وان، دیار بکر عبور کردند و نهایتا از مرز باب‌السلام وارد سوریه شدند. کاروان در این کشور از شهرهای حلب، حمص و دمشق عبور کرد و در دمشق کاروان اقامتی 5 روزه داشت که به سمت بندر لازقیه حرکت کرد و در این بندر یک هفته منتظر حصول نتیجه از طرف دولت مصر بود. نهایتا کمک‌های جمع‌آوری شده توسط کشتی به سمت العریش مصر رفت و اعضای کاروان با پرواز به بندر العریش مصر رفتند و از العریش از طریق مرز رفح وارد غزه شدند.

سفر دوم دسامبر به صورت زمینی از دهلی نو شروع شد و 7 ژانویه از غزه خارج شد یعنی حدود 35 روز سفر طول کشید.

تقریبا همه اعضای کاروان متفق القول بودند که برنامه ایران یکی از بهترین بخش‌های برنامه کاروان بود. استقبال مردمی و حضور مردم در برنامه‌های کاروان چشمگیر بود و در بیشتر شهرها برنامه‌های خوبی برگزار شد. در محافل دانشجویی و دانشگاهی، در دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، در دانشگاه‌های زهدان، کرمان، تهران و تبریز برنامه‌های بسیار خوبی برگزار شد. در دانشگاه تهران مراسم با شکوهی برگزار شد و رئیس‌جمهور در این مراسم حضور داشت و در جمع اعضای کاروان صحبت کرد. در ورودی همه شهرها کاروان مورد استقبال مردم شهرها قرار می‌گرفت. این استقبال‌های مردمی شور و شعف بسیاری در اعضای کاروان ایجاد می‌کرد و برای آنها اهمیت مساله فلسطین در نزد مردم ایران و ارزش نهادن به حرکت این کاروان در حمایت از مردم غزه بسیار جالب بود. حضور کاروان در تبریز مصادف با ایام تاسوعا و عاشورای حسینی بود که اعضای کاروان در مراسم عزاداری سیدالشهدا حضور پیدا کردند.

کاروان در قم با برخی از مراجع تقلید ازجمله آیت‌الله مکارم شیرازی، آیت‌الله جوادی آملی دیدار داشتند که دیدارهای خوب و مثمرثمری بود و فضای معنوی این دیدارها کاروان را تحت تاثیر قرار داده بود.

کاروان یک شب مهمان مجلس شورای اسلامی بود و اعضای کاروان در مجلس حضور پیدا کردند و شام را میهمان مجلس بودند و آقای ابوترابی فرد نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی در جمع کاروان سخنرانی کرد و استقبال بسیار خوبی از کاروان کردند. برای اعضای کاروان حضور در مجلس و استقبال نمایندگان از آنها خیلی با اهمیت بود.

در مجموع در شهرهای مختلف از کاروان، استقبال خوبی به عمل می‌آمد. در دیار بک ترکیه برنامه مفصلی تدارک دیده شده بود و در شهرهای مختلف سوریه برنامه‌های متعددی برگزار شد. کاروان با خالد مشعل مسوول دفتر سیاسی حماس، رمضان عبدالله دبیرکل جهاد اسلامی فلسطین دیدار داشت و آنها به گرمی ضمن استقبال از چنین حرکتی، این گونه اقدامات را قوت قلب مردم فلسطین و باعث شکسته شدن محاصره غزه دانستند.

کل کاروان دو هفته در سوریه برای گرفتن جواب مثبت عبور معطل بود. فردای روزی که کاروان به سوریه رسید نمایندگانی از اعضای کاروان به سفارت مصر در سوریه مراجعه کردند که مصری‌ها شرایط بسیار سختی را پیش روی آنها قرار داده بودند. ازجمله این که ورود خیلی از کالاها به غزه مثل مصالح ساختمانی، لوازم برقی و الکترونیک، همه نوع خودرو بجز آمبولانس، ژنراتورهای برق و حتی هر چیزی که پودر باشد مثل آرد ممنوع بود. با توجه به همه این شرایط فهرست کامل افراد، کمک‌ها و تجهیزاتی که قرار بود وارد غزه شود به مصری‌ها ارائه شد. مصری‌ها بعد از گذشت 9 روز با نماینده اعضای کاروان تماس گرفتند و اعلام کردند که با حضور اعضای ایرانی کاروان به کلی مخالفند و اجازه عبوربه آنها را نخواهند داد. همچنین مانع از ورود ژنراتورهای برق و هر کمکی از ایران حتی کمک‌های دارویی شدند.

بعد از این اتفاق اعضای کاروان نامه‌ای را به سفارت مصر نوشتند و اعلام کردند که همه اعضای کاروان با یکدیگر در اعزام این کمک‌ها مشارکت داشتند و خواستار اعزام همه اعضای گروه به غزه شدند.

اما با فاصله گذشت نیم ساعت از ارسال نامه، از سفارت مجددا تماس گرفتند و بدون ارائه هیچ دلیلی گفتند به هیچ وجه اجازه عبور هیات ایرانی را نخواهند داد.

البته دلیل این امر تا حد زیادی واضح است. مصری‌ها بیشترین تعامل را با اسرائیلی‌ها دارند و متاسفانه یک طرف محاصره غزه، مصر است. در موضوع فلسطین، سیاست مصری‌ها منطبق با سیاست اسرائیل است و ممانعت از حضور ایرانیان در غزه نه حرف مصری‌ها بلکه حرف اسرائیلی‌هاست که دولت مصر عینا آن را اجرا کرده است.

آنها از تفکر انقلاب اسلامی در هراسند و نگران این هستند که حضور این تفکر در غزه که نشات گرفته از روح مبارزاتی مردم ایران و تفکرات حضرت امام(ره) است، بتواند جو غزه را بیش از پیش به سمت مقاومت و رویارویی با اسرائیلی‌ها ببرد.

حساب دولت‌ها از ملت‌ها همیشه جدا بوده، ملت مصر ملت مسلمان، انقلابی و پایبند به اصول و ارزش‌های اسلامی هستند، اما متاسفانه امروز دولتی در مصر حاکم است که هم‌پیمان آمریکا و اسرائیل در منطقه است و از سیاست‌های آنان پشتیبانی می‌کند. به دلیل شرایط بسیار امنیتی و پلیسی که بر مصر حاکم است اجازه هیچ‌گونه تحرکی به مردم مصر داده نمی‌شود و آنها نمی‌توانند اقدام موثری را در حمایت از مردم فلسطین انجام دهند. با کوچک‌ترین حرکتی در مصر با شدت تمام برخورد می‌شود. انتخابات اخیری که در مصر انجام شد بهترین دلیل این مدعاست.

هدف کاروان در واقع همبستگی بود و این هدف طی مسیر 30 روزه که اعضای کاروان با یکدیگر بودند شکل گرفته بود. زمانی که اعلام شد اعضای هیات ایرانی نمی‌توانند وارد غزه شوند واکنش خیلی از اعضای کاروان این بود که اگر ایرانی‌ها نیایند ما هم نخواهیم رفت و همه با هم اعلام همبستگی خواهیم کرد، اما چون یکی از اهداف کاروان شکست حصر غزه بود خود اعضای هیات ایرانی اعلام کردند که کاروان باید به حرکت خود ادامه دهد و در ادامه مسیر وارد غزه شود. اعضای کاروان این درخواست هیات ایرانی را در نهایت پذیرفتند و همه آنها گفتند زمانی که ما وارد غزه شویم خودمان را نماینده مردم ایران هم می‌دانیم و پیام مردم ایران را قطعا به مردم غزه خواهیم رساند، به نمایندگی از مردم ایران در تمام جلسات شرکت خواهیم کرد و پرچم ایران را در غزه به اهتزاز درخواهیم آورد.

یکی از نکات جالبی که در کاروان بود این که خیلی از سرودهای ایرانی را اعضای کاروان یاد گرفته بودند و با اعضای ایرانی کاروان آن را به‌ صورت دسته‌جمعی می‌خواندند که هنگام حضور در غزه نیز این سرود را خوانده بودند. همچنین شاهد این بودیم که آنها هنگام ورود به غزه هم پرچم ایران را به اهتزاز درآوردند و هم عکس حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب را در دست گرفتند و خیلی از اعضای کاروان این عکس‌ها را به سینه‌شان نصب کرده بودند و در تمام جلساتی که در غزه برگزار شد بر تمایل خود به همراهی هیات ایرانی تاکید کرده بودند.

برای ما خیلی غیرمنتظره نبود. ما سیاست دولت مصر را می‌شناختیم و احتمال می‌دادیم که این اتفاق ممکن است روی دهد. شما در نظر داشته باشید دولت مصر از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی و خصوصا بعد از پیمان صلح کمپ‌دیوید هیچ‌گاه نگاه دوستانه‌ای به انقلاب اسلامی نداشته است، این دولت در شرایطی که هیچ کس حاضر به پذیرش شاه مخلوع ایران نبود به وی پناه داد. از همان ابتدای انقلاب روابط غیردوستانه مصر علیه انقلاب اسلامی وجود داشت و تا همین ایام هم ادامه داشته است. دولت مصر بحث هلال شیعی را مطرح و مواضع غیرمنطقی علیه سیاست خارجی جمهوری اسلامی اتخاذ کرد و سیاست‌های انقلابی ایران را در حمایت از نهضت‌های آزادیبخش و انتفاضه مردم فلسطین مورد هجمه قرار داد. به این جهت این موضعگیری دولت مصر خیلی دور از ذهن نبود، اما خیلی از اعضای هیات ایرانی نزدیک یک ماه کاروان را همراهی کرده و امیدواربودند که شاید بتوانند وارد غزه شوند و پیام حمایت مردم ایران از انتفاضه مردم فلسطین را به گوش آنها برسانند و از نزدیک با شرایط غزه آشنا شوند، قلبا یک احساس ناراحتی و دلتنگی داشتند. با این حال هدف بلندتری را می‌دیدند که این هدف ورود کاروان به غزه و ارسال کمک‌های مردمی و اعلام همبستگی مردم آسیا با مردم غزه بود. به همین جهت آنها پذیرفتند که مانع از حضور کاروان در غزه نشوند و خودشان اعضای کاروان را به سمت مقصد نهایی تشویق کردند.

وقتی کاروان به العریش مصر رسید، شب بود و مصری‌ها اعلام کردند که در این زمان نمی‌توانید وارد غزه شوید و باید در العریش بمانید. آنها برای اقامت در العریش تقاضای مبالغی نزدیک به 12 هزار دلار پول از اعضای کاروان کردند که با اعتراض شدید اعضای کاروان مواجه شد. ضمن این که اعضای کاروان نگران بودند این اقدام بهانه‌ای باشد برای آن که کاروان را چند روز در مصر معطل نگه دارند و مانع ورود کاروان به غزه شوند چرا که مصری‌ها این سابقه را در تعامل با کاروان‌های دیگر داشته‌اند. اعضای کاروان زیر بار این حرف زور نرفتند و دست به اعتصاب غذا زدند و در فرودگاه تحصن کردند که در نهایت این فشارها موجب شد دولت مصر به خواسته آنها تن بدهد و آنها شبانه وارد غزه شدند.

در دیدارهای رسمی، اسماعیل هنیه نخست‌وزیر فلسطین تاکید داشت که ما دوست داشتیم همه اعضای کاروان در غزه حضور داشتند و از این که دولت مصر اجازه ورود هیات ایرانی به غزه را نداد بسیار متاسفیم. همچنین محمود الزهار وزیر خارجه فلسطین، مسوول جنبش جهاد اسلامی در فلسطین و سایر مسوولانی که کاروان آسیایی غزه با آنها دیدار داشتند نیز بر این نکته تاکید داشتند که مایل بودند اعضای ایرانی کاروان نیز همراه کاروان در غزه حضور داشتند.

شاید بتوان گفت اقدام دولت مصر در جلوگیری از حضور اعضای ایرانی در کاروان، موجب نتیجه عکس شد و نام اعضای ایرانی کاروان و عدم حضور آنها بیشتر برجسته شد.

در استقبال‌های مردمی نیز خیلی از مردم فلسطین در نقاط مختلف مکتوبات و یادداشت‌هایی خطاب مردم ایران و اعضای ایرانی کاروان نوشتند که از حمایت مردم ایران تشکر و تاکید کردند که قلب‌های دو ملت همراه یکدیگر است.

سایت‌ها و روزنامه‌های اسرائیلی مرتب اخبار کاروان را رصد و گزارش می‌کردند. حتی یکی دو تا از سایت‌های اسرائیلی بشدت علیه حرکت کاروان اعلام موضع کردند و در مواردی رسانه‌های رژیم صهیونیستی تلاش کردند تا این حرکت را حرکتی تروریستی جلوه دهند.

جالب آنجا بود که در کاروان ما از ادیان و مذاهب مختلف ازجمله مسلمانان شیعه و سنی، مسیحی، هندو، سیک و بودایی حضور داشتند و زن و مرد، کودک خردسال تا افراد مسن نیز در این کاروان بودند که این ترکیب بیانگر آن بود که حرکت کاروان یک حرکت کاملا انسانی و بشردوستانه است.

اعضای کاروان از مناطق مختلف ازجمله بیمارستان‌ها و مناطق تخریب شده در غزه بازدید و با خانواده‌های شهدا دیدار داشتند و در خلال این دیدارها از وضعیت اجتماعی ـ انسانی غزه اطلاعات خوبی به دست آوردند. به خوبی مشخص شد که مشکلات درمانی، دارویی و تجهیزات پزشکی در غزه واقعا جدی است و مردم به این امکانات نیازمندند. در ایامی که کاروان آسیایی در غزه بود گزارشی را وزارت بهداشت فلسطین منتشر کرد و هشدار داد که اگر بحث مواد دارویی در غزه ظرف یکی دو ماه آینده حل نشود ممکن است به یک فاجعه انسانی منجر شود. کمبود شیرخشک برای اطفال در غزه جدی است و مصالح ساختمانی برای بازسازی آن مورد نیاز است به طوری که در بسیاری از مناطق امکان کوچک‌ترین اقدامی برای بازسازی منازل وجود ندارد. دولت مصر اجازه ورود شیشه برای پنجره ساختمان‌ها به غزه را نمی‌دهد و مردم مجبورند که از پلاستیک به جای شیشه استفاده کنند.

ان‌شاءالله شکل خواهد گرفت. در روزهای پایانی که ما با اعضای کاروان در سوریه بودیم همه اعضای کاروان متفق‌القول بودند که حرکت کاروان‌های آسیایی باید مستمر و دنباله‌دار باشد. نام کاروان هم «اولین کاروان آسیایی حمایت از مردم غزه» بود که خود این نام بیانگر این است که این حرکت قرار است مستمر باشد و ادامه پیدا کند.