ناتو به دنبال متحدان شرقی

هرچند که حوزه ماموریت این پیمان را قاره اروپا و آمریکا تشکیل می‌داد، اما در نهایت بانیان آن تلاش کردند تا با گسترش مرزها و حوزه فعالیت خود را به عنوان تنها نیروی نظامی مقتدر جهان معرفی نمایند.

این امر سبب شد تا از یک‌سو تعداد اعضای آن به 28 عضو افزایش یافته و از سوی دیگر با ورود به جنگ افغانستان در سال 2001 دامنه فعالیت آن از حوزه اروپا خارج و قلمرو وسیعی را به خود اختصاص دهد. نکته قابل توجه در سیاست‌های ناتو تدوین دکترین جدید این پیمان و تلاش‌های آن برای تغییراتی در ساختار اجرایی آن است. در کنار مسائلی همچون تاکید بر ورود به جنگ سایبری و مقابله با تهدیدات هسته‌ای،‌ رویکرد ناتو به تشکیل ائتلاف‌های جدید به واسطه همگرایی با کشورهایی مانند روسیه،‌ چین و هند از اصلی‌ترین امور تدوین شده در این دکترین است.

در این چارچوب راسموسن، دبیر کل ناتو در تشریح این راهبرد صراحتا اعلام کرده ناتو برای رسیدن به اهداف خود نیازمند توسعه مناسبات و همگرایی راهبردی با روسیه، چین و هند است. هرچند که راسموسن و سایر اعضای ناتو با احتیاط از این همگرایی سخن گفته و آن را به عواملی مشروط کرده‌اند، اما روند تحولات بیانگر نوع نگرش جدیدی در ناتو است که در سیاست‌های آینده آن تاثیرگذار خواهد بود. سیاستی که براساس یافتن متحدان جدید فراتر از اروپا تدوین شده است.

با توجه به سیاست‌های گذشته و آینده ناتو، گرایش آن به توسعه روابط با کشورهای مذکور در کنار توسعه‌طلبی در حوزه بالکان و آسیای مرکزی و قفقاز و خاورمیانه می‌تواند برگرفته از چند هدف اصلی باشد:

ناتو در شرایطی به دنبال گسترش توسعه مرزها می‌باشد که سیاست‌های اقتصادی، نظامی و سیاسی را محور طرح‌های خود قرار داده است. در این چارچوب آنها برای توسعه مرزی جز رویکرد به سایر کشورها چاره‌ای در پیش ندارند. با توجه به موقعیت جغرافیایی و نیز جایگاه جهانی کشورهایی مانند چین، روسیه و هند، ناتو برای تحقق اهداف توسعه‌طلبانه باید همگرایی به آنها را در دستور کار داشته باشد.

این امر موجب می‌شود تا چند هدف اجرایی شود. اولا این کشورها خود دارای قلمرو وسیعی می‌باشند که به طور مستقیم بر میزان حوزه فعالیت ناتو می‌افزایند. از نظر جمعیتی نیز آنها یک‌سوم جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند که ظرفیت مناسبی برای اهداف اقتصادی، سیاسی و نظامی ناتو بویژه آمریکا می‌باشد. ثانیا گرایش به این کشورها موجب کاهش حساسیت آنها در قبال تحرکات ناتو در کشورهای همسایه آنها می‌شود. به عبارتی گرایش به روسیه راه را برای ورود به بالکان، آسیای مرکزی و قفقاز هموار می‌سازد و گرایش به هند و چین راهی برای ورود ناتو به شبه قاره و شرق آسیا خواهد بود. امری که تحقق‌بخش بسیاری از سیاست‌های ناتو می‌باشد که در قالب دکترین بلندمدت آن طراحی شده است. ثالثا هدف نهایی غرب براساس دکترین راهبردی ناتو تا سال 2020 و دکترین راهبردی آمریکا تا سال 2025 مهار چین، هند و روسیه است، این همگرایی هرچند به نام تعامل میان طرفین صورت می‌گیرد، اما در نهایت مهار آرام و دموکراتیک این کشورها را به همراه دارد. این پروژه با توسعه ناتو به همسایگان این کشورها بیش از پیش تقویت می‌شود. ناتو در نهایت به دنبال سلطه نظامی آرام و محاصره سراسری این کشورها است تا در آینده برتری غرب را در جهان حفظ و از قدرت این کشورها در عرصه جهانی بکاهد. در مجموع می‌توان گفت که گرایش ناتو به این کشورها نوعی تقابل می‌باشد که در لوای تعامل اجرا می‌شود.

در جمع‌بندی کلی از تحولات ناتو می‌توان گفت همگرایی ناتو به هند، چین و روسیه هر چند به برخی تعاملات منتهی خواهد شد، اما در نهایت بیش از آن‌که جنبه عملی داشته باشد بیشتر در قالب تبلیغات روانی تفسیر می‌شود که برگرفته از سیاست‌های بلندمدت ناتو است و به دلیل شرایط حاکم ناتو و عرصه بین‌الملل تحقق آن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد بویژه این‌که محوریت آن را آمریکا تشکیل می‌دهد.