جشنواره بیست و چهارم کودک

در جشنواره امسال فیلمسازان 40 کشور، متقاضی حضور در بیست و چهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان هستند. به گزارش مهر و به نقل از روابط عمومی جشنواره، بیش از 270?عنوان فیلم خارجی بلند سینمایی و کوتاه برای حضور در بخش بین‌الملل جشنواره به دبیرخانه این رویداد ارسال شده‌است؛ فیلم‌هایی از کشورهای آرژانتین، آمریکا، اتریش، اسپانیا، استونی، اسلوواکی، اسلوونی، اکراین، انگلستان، ایتالیا، ایرلند، برزیل، بلغارستان، بوسنی، پرتغال، ترکیه، چک، چین، روسیه، ژاپن، سریلانکا، سنگاپور، سوئد، سوئیس، فرانسه، فنلاند، فیلیپین، کانادا، کرواسی، سوریه، کره جنوبی، لاتبیا، لهستان، لیتوانی، مصر، مکزیک، نیوزلند، هلند، هند و یونان.

نکته مهم در جشنواره امسال، نام‌های آشنایی است که تاکنون به کارگردانی فیلم بزرگسال و حتی تجربی شهرت داشته‌اند و اما نامشان در میان فیلمسازان کودک و نوجوان دیده می‌شود و همچنین دیگرانی که پیشتر عهده‌دار مسوولیت‌های غیرتالیفی فرآیند فیلمسازی(مثل فیلمبرداری) بوده‌اند و حالا نامشان به‌عنوان فیلمساز مولف آن هم در حیطه فیلم کودک و نوجوان در میان اسامی اعلام شده دیده می‌شود. این هر دو اتفاق خجسته را می‌توان به فال نیک گرفت و بهانه‌ای برای استقبالی متفاوت و دیگرگونه از جشنواره بیست و چهارم قرار داد.

محمدعلی طالبی، فیلمساز کودک و نوجوان در جهت حمایت از سینمای کودک مباحثی را با این عناوین کلی مطرح کرده است: تداوم جشنواره عامل رونق تولید در سینمای کودک، لزوم حمایت بیشتر مراکز فرهنگی از جمله بنیاد سینمایی فارابی، خرید کپی برخی فیلم‌های تولیدشده در سال‌های گذشته از سوی موسسات نمایش خانگی و توزیع این آثار در مکان‌های عمومی مانند مترو، هواپیمایی و...، فراهم‌آوردن شرایط آسیب‌شناسی جشنواره کودک و تلاش در جهت بازتاب بهتر و اطلاع رسانی بیشتر درخصوص آن مثل جشنواره فیلم فجر، توجه بیشتر به فیلمنامه درپی افزوده شدن بخش مسابقه فیلمنامه‌نویسی در جشنواره امسال و ضرورت بحث آموزش کودکان و نوجوانان از طریق سینما.

مسعود احمدیان، دبیر جشنواره بیست و چهارم با تاکید بر لزوم حمایت بیشتر از سینمای دینی کودک و آثار معناگرا تصریح می‌کند: سینمای دینی یک دغدغه است که باید راجع به آن صحبت شود. جشنواره فجر و کودک، ویترینی برای ظهور و بروز این آثار است و ما هم تلاش می‌کنیم به مفاهیم دینی در این‌گونه سینمایی توجه شود. احمدیان انتقادی تند و تیز را هم متوجه آموزش و پرورش می‌کند و می‌گوید:«متاسفانه سینمای کودک دغدغه آموزش و پرورش نیست و بعید می‌دانم این سازمان بخواهد این موضوع را پیگیری کند. وزیر آموزش و پرورش حرف‌های قشنگی در ارتباط با سینمای کودک می‌زند، اما تا عمل فاصله زیادی دارد. آنها نمی‌توانند نگران این گونه سینمایی باشند.

فرزاد مؤتمن با تأکید بر این‌که تولید فیلم کودک باید از حالت سفارشی خارج شود، مهم‌ترین دلایل افول سینمای کودک را عدم توجه به نیازهای واقعی کودکان و نوجوانان در حوزه تولید دانسته که سرانجام به ریزش مخاطب منجر می‌شود. فرزاد مؤتمن نیز همانند محمدعلی طالبی، از افزودن بخش رقابتی فیلمنامه‌نویسی در جشنواره امسال تقدیر می‌کند و می‌گوید: «به اعتقاد من تنها وجود جشنواره‌ها بخصوص جشنواره کودک در رونق تولید سینمای کودک مؤثر نیست، چرا که تأثیر برگزاری این جشنواره‌ها در افزایش تولید، موقت و زودگذر است و باید به سمتی حرکت کنیم که جشنواره با فیلم کودک معنا پیدا کند اما در شرایط حاضر انگار فیلم کودک با جشنواره معنی می‌یابد و این موضوع بعکس شده است.» بخش پایانی گفته‌های فرزاد مؤتمن هم از آنجا که می‌تواند پاسخی باشد به سخن مسعود احمدیان درباره سینمای دینی کودک یا همان سینمای معناگرای کودک، شایسته توجه و تأمل است: «وظیفه سینما آموزش مستقیم نیست و انتقال مفاهیم آموزشی از طریق سینما به کودکان و نوجوانان به‌طور غیرمستقیم صورت می‌گیرد و اگر روش‌های آموزشی به صورت سطحی بیان شوند، تاثیری نخواهند داشت و کودکان و نوجوانان نیز از آن استقبال نمی‌کنند. سینما یک هنر، تفریح و سرگرمی است و به تنهایی نمی‌تواند اخلاق را اصلاح و انسان را از گمراهی دور کند.»

علیرضا رزازی‌فر، کارگردان سینما سختی‌های کار برای کودکان را یادآور شده و با تفکیک سینمای کودک و سینمای نوجوان، مشکل فیلمسازان را یکی نبود خیالپردازی و دوم حساسیت پرداختن به دوران بلوغ دانسته است.

آزیتا حاجیان نیز با گلایه از این‌که فیلمسازان صاحب سبک کودک نظیر مرضیه برومند، فریال بهزاد و محمدرضا هنرمند فرصت فیلمسازی در سینمای کودک را پیدا نمی‌کنند خواستار فراهم آوردن شرایط برای حضور دوباره این سینماگران شده و ضمنا با اشاره به دنیای با نشاط کودکان عنوان می‌کند: «متاسفانه در دنیای امروز توجه به سینمای کودک کمرنگ شده و باید توجه ویژه‌ای به کودکان داشته باشیم و با ساخت آثار سرگرم کننده و آموزشی بتوانیم آنها را به سمت و سوی درستی هدایت کنیم.»

فارغ از این حرف‌ها و حدیث‌ها، نفس حضور و اظهارنظر هنرمندان و صاحب‌نظران درخصوص رویدادی مهم ولی مهجور، همچون جشنواره فیلم کودک و نوجوان شایسته تقدیر و توجه است. دغدغه کودک داشتن خود به تنهایی مساله مهمی است که نباید نسبت به آن بی‌تفاوت بود. سینماگران متعهد ما اگر ضرورت کار برای کودک و نوجوان را به عنوان یکی از اصلی‌ترین وظایف هنری خویش باور کنند و در جهت انجام این وظیفه خطیر و عمل به این تکلیف مهم، سختی‌ها و مشکلات پیش‌رو را به جان خریده و با آغوش باز پذیرا باشند، آن وقت همه مسائل ریز و درشت دیگر بسادگی قابل حل خواهد بود.

در پایان خوب است اشاره‌ای هم داشته باشیم به پوستر جشنواره امسال که طراح آن علی پاک‌ نهاد است. در طراحی این پوستر به‌جای این‌که ما با نمادها و نشانه‌های گرافیکی پیچیده و معمول در پوسترسازی مواجه باشیم با نوعی تصویرسازی کودکانه با فضای ساده و شاد و با بیانی شفاف و روشن مواجهیم که کاملا همخوان با موضوع و مخاطب اصلی جشنواره یعنی کودک و نوجوان است. پاک نهاد در توضیح این پوستر می‌گوید: «استفاده از رنگ‌های شاد و درخشان همراه پرواز کودکان در این پوستر، شادی و شعف آنها را نشان می‌دهد. پرواز کودکان بیانگر رشد و تعالی آنهاست که فیلم و سینما نقش بال‌های این افراد را برای پرواز ایفا می‌کند. نماد آرامگاه بوعلی سینا، نشان‌دهنده محل پرواز کودکان و میزبانی همدان است.»