وداع 2 چهره هالیوود با دوربین

او در فیلم «ستیزه‌جویان» به کارگردانی استنلی کریمر بازی درخشانی ارائه داد و به خاطر آن نامزد جایزه اسکار شد. جایزه‌ای که هیچ‌گاه به او تعلق نگرفت. این اتفاق برای دیگر سینماگر از دست رفته سینمای آمریکا هم افتاد. «آرتور پن» نیز به‌خاطر فیلم‌هایش توانست 3 بار نامزد این جایزه شود، اما هیچ‌گاه نام او در فهرست برندگان این جایزه معتبر نوشته نشد. او در سال 1967 با فیلم «بانی و کلاید» به اوج شهرت رسید. این فیلم به ظاهر در ژانر فیلم‌های گانگستری جای می‌گیرد، اما تمام قراردادهای این نوع سینما را زیر پا گذاشته است. فیلم در فضای ملتهب اواخر دهه 1960 با لحنی حماسی روایت می‌شود، به گونه‌ای که تماشاگر با قهرمانان مهربان و قانون‌شکن فیلم احساس همدلی می‌کند.

پن، ابتدا کارش را با آموزش بازیگری در آموزشگاه معروف «اکتورز استودیو» آغاز کرد و به دنبال چند سال بازی و کارگردانی برای تئاتر، در سال 1958 اولین فیلم سینمایی خود را کارگردانی کرد؛ «تیرانداز چپ‌دست» با بازی پل نیومن. این فیلم در قالب وسترن بود، اما با تکیه بر روان‌شناسی و لحن اجتماعی از قالب سنتی وسترن فاصله گرفت.

علاقه آرتور پن به ژانر وسترن از همان آغاز مشخص بود، اما روایت این فیلمساز از این‌گونه سینمایی به جایی رسید که تحولی در این ژانر ایجاد کرد. با نگاهی به فهرست فیلم‌های این کارگردان می‌توان به خوبی به این نکته پی برد. او در سال 1970 فیلم «بزرگمرد کوچک» با بازی داستین هافمن را ساخت که تحولی بنیادی در ژانر وسترن بود.

«بزرگمرد کوچک» نشان می‌داد که قهرمانان تاریخی چیزی نیستند، جز مشتی جنایتکار که به نام نظم و قانون خون بی‌گناهان را به زمین می‌ریزند.

شخصیت مستقل آرتور پن و مخالفت او با هنجارها و قالب‌های کهنه هالیوود، راه را برای سینماگرانی مانند فرانسیس فورد کوپولا و مارتین اسکورسیزی هموار کرد.

رضا عظیمی / جام‌جم