هنر ملی با شعار حمایت نمی‌شود

دقیقا همینطور است. البته پیش از این در «سوگ رستم و سهراب» هم چنین تجربه‌ای را داشتم. بیش از 2 دهه است که قصه‌ها و داستان‌های شاهنامه و مثنوی معنوی را مطالعه می‌کنم و همیشه تاسف خورده‌ام که چرا چنین آثار عمیق و بزرگی مجال ظهور روی صحنه را پیدا نکرده‌اند. از سوی دیگر با شناخت گونه‌های نمایشی این مرز بوم، فکر می‌کنم ادبیات کهن فارسی بهتر است در این قالب‌های ایرانی به صحنه بیایند. همچنین موسیقی نواحی کشور، گنجینه‌ای بزرگ از ملودی‌ها، نغمه‌ها و آواهاست که می‌تواند بر غنای هر اثر نمایشی بیفزاید.

شمایل‌های این نمایش با بهره‌گیری از نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای، شاهنامه‌های مصور و نقش برجسته‌های تخت جمشید طراحی شده‌اند. در واقع شمایل‌ها از دوران باستانی ایران با حکاکی روی سنگ‌ها، تا نقش و نگاره‌های معماری و تصویرگری کتاب‌ها در دوره اسلامی و نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای دوره قاجار در حال روایت تاریخ این کشور بوده‌اند. آنها رویدادها، قصه‌ها، افسانه‌ها و باورهای مردم را در خود جای داده‌ و به نسل‌های آینده منتقل کرده‌اند.

بله آنها هم از این طراحی‌‌ها الهام گرفته‌اند.

چون دیدم اینجا برخلاف نمایش «سوگنامه رستم و سهراب» می‌توانم از شمایل‌ها به جای دکور استفاده کنم و با این کار انعطافی در صحنه به وجود آورم. در واقع با حرکت‌ها و واکنش‌های شمایل به اتفاقات داستان، صحنه‌ای جان‌دارتر و زنده‌تر را پدید آورده‌ایم.

برای رسیدن به این موسیقی، سال‌ها در گوشه و کنار کشور به دنبال جمع‌آوری ملودی‌های شاهنامه‌خوانی و آواها و نواهای محلی بودم که با توجه به سنت اجرای زنده موسیقی در نمایش‌های ایرانی، اینجا هم نوازندگان روی صحنه حضور دارند و می‌‌نوازند.

چاره‌ای نداشتم. سالن‌های تئاتر شهر و تماشاخانه ایرانشهر جای خالی نداشتند و نمی‌توانستم یک سال صبر کنم تا نوبت اجرا به من برسد. با چنین توقفی، گروه از هم می‌پاشید و امکان اجرای عمومی کمرنگ می‌شد.

چندین کشور چون اسپانیا، آلمان، ترکیه، پاکستان و تاجیکستان از ما دعوت کردند که متاسفانه به دلیل هزینه‌های بالا نتوانستیم به خواسته آنان پاسخ مثبت دهیم.

آنها هزینه‌های بلیت هواپیما و اقامت در کشورهایشان را به عهده گرفتند. اما دستمزد بازیگران، اجاره سالن تمرین در ایران و دیگر هزینه‌های تولید را باید نهاد یا شرکتی در ایران بر گردن می‌گرفت که این اتفاق نیفتاد.

من به عشق اجرای رستم و سهراب از بازی در چندین فیلم و سریال چشم پوشیدم. نزدیک به 40 میلیون تومان بدهی به بار آوردم و در مقابل بازیگران، اعضای گروه و خانواده‌ام شرمنده شدم. همین جا از همه مسوولان و مدیران می‌خواهم دست از شعار دادن بردارند و هنرهای ملی را اولویت اول خود قرار دهند و به آن توجه کنند.

چرا نتوانند؟ شاهنامه زبان خیلی ساده‌ای دارد. چطور تا همین 40 یا 50 سال پیش، یک مرشد به تنهایی می‌توانست جمعیت زیادی را به قهوه‌خانه بکشاند و امروز امکان این کار وجود ندارد؟

نه. این به دلیل آن است که مخاطب امروز با شاهنامه اهلیت ندارد. متاسفانه کودکان و دانش‌آموزان را با این اثر بزرگ آشنا نمی‌کنیم، هیچ تئاتر یا اثر تصویری را براساس داستان‌های شاهنامه نمی‌سازیم و آن وقت می‌گوییم ذائقه مخاطب امروزی فرق کرده است. واقعیت آن است که ما کم‌کار شده‌ایم و مخاطب هیچ گناهی ندارد.