در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
انتقام خشونت بار
امانالله قراییمقدم، جامعهشناس و استاد دانشگاه، عوامل انتقامجویی خشونت بار گروگانگیر را اینگونه توضیح میدهد: عوامل انتقامجویی در درون کارهایی که از این فرد در گذشته سر زده مشخص است. این فرد ابتدا معتاد بوده، بعد بیکار هم شده و همسرش هم ترکش کرده است. اعتیاد خرج زیادی دارد و این فرد هم برای ادامه زندگی به پول احتیاج داشته است.
وی با بیان اینکه حس انتقامگیری در چنین افرادی رشد میکند، میگوید: یک بار در زندان گوهردشت کرج به فردی برخوردم که میگفت جامعه به من ظلم کرده، مردم به من ظلم کردهاند، دادستان به من ظلم کرده و بیغیرتم اگر انتقام نگیرم. زمانی که حالت پریشانی و از دست دادن امید به زندگی، بر چنین افرادی مستولی میشود، دست از جان میشویند و به فکر انتقامهای وحشتناک میافتند.
قراییمقدم با تاکید بر اینکه اخراج این فرد از سر کار به دلیل اعتیاد، حق کارفرمای او بوده اضافه میکند: حس انتقامگیری در این فرد افزایش پیدا کرده و به انگیزه او برای ادامه حیات تبدیل شده است. او دیگر نمیتوانسته با جامعه ارتباط برقرار کند. نه تحصیلات داشته و نه شغل. معتاد هم بوده و در واقع از همه جا رانده شده است.
او تصریح میکند: چنین افرادی در گروههایی قرار میگیرند که وضعیت آنها را خرابتر میکند. ممکن است رفیقش به او گفته باشد، هر بلایی که سرت آمده تقصیر آن مدیر عاملی است که تو را اخراج کرده. یا همسرش ممکن است بگوید زندگی ما بعد از بیکار شدنت از هم پاشید و اینها کمکم شدت خشم و انتقام فرد را به سمتی میبرد که نباید.
انگیزه این فرد برای انتقامجویی را شاید بتوان حدس زد، اما خشونت چرا؟ چرا این فرد برای گروگانگیری از یک اسلحه کمری با 17 گلوله جنگی استفاده کرده است؟
قراییمقدم توضیح میدهد: نوع جرمی که از او سر زده، خشونت دارد. گروگانگیری با لطافت انجام نمیشود. از سوی دیگر وسیله قتل در فرد مذکر و مونث با هم فرق دارد. زنها وقتی مرتکب قتل و جنایت میشوند از سلاحهای نرمتری نسبت به مردان استفاده میکنند. زنها معمولا با قرص خودکشی میکنند و مردها با اسلحه و طناب دار. بسته به شخصیت افراد است که برای جرم از چه سلاحی استفاده کنند.
این جامعهشناس تاکید میکند: زندگی این شخص احتمالا سرشار از خشونت بوده است. شغل او به عنوان یک راننده کامیون، شغل سخت و پر تنشی است و او را عصبی کرده، احتمالا در کودکی و نوجوانی نیز در جو خشنی میزیسته است. نباید تعجب کرد اگر که با خشونت به چنین جرمی دست بزند.
قانون چه میگوید؟
حسن بابایی، بازپرس دادسرای عمومی تهران به تحلیل حقوقی این حادثه پرداخته و در گفتگو با تپش درباره تیراندازی به متهم برای دستگیری او و همچنین جرم آدم ربایی توضیحاتی داده است:
آیا مقامات انتظامی مجاز به استفاده از سلاح در هر شرایطی هستند؟
خیر. در این باره قانونی داریم به نام قانون بکارگیری سلاح توسط ماموران نیروهای مسلح که مصوبه سال 1337 است و تبصرههایی هم به آن اضافه شده است. در این قانون کاملا مشخص شده که تنها نیروهای مسلح قادر به حمل سلاحند و بخشی از آنها مجاز به استفاده از آن تحت شرایط خاص هستند. در این زمینه چند آییننامه هم وجود دارد.
آیا در صورت تشخیص، مامور میتواند مجرم را به قتل برساند؟
اینگونه نیست که مامور مجاز باشد به قصد کشت شلیک کند. ماموران تنها در مواردی مجاز به استفاده از سلاح هستند که چاره دیگری نداشته باشند. بعد از آن هم باید چند مرحله را پشت سر بگذارند. ابتدا تیر هوایی شلیک کنند، اگر نتیجه نداشت، به قسمتهای کمر به پایین شلیک کنند، اگر باز هم نتیجه نداشت، میتوانند به نواحی بالای کمر شلیک کنند.
آیا همه مامورانی که سلاح حمل میکنند، میتوانند از آن استفاده کنند؟
خیر. قبل از اینکه سلاح را به ماموری تحویل دهند از او تست میگیرند که مطمئن شوند صلاحیت حمل سلاح را دارد یا نه. سپس از افرادی که اجازه استفاده از سلاح به آنها داده میشود، تست میگیرند و اگر قبول شد اجازه استفاده از اسلحه را به آنها میدهند. البته این درباره مامورانی است که مسوول حفظ امنیت در کشور هستند. با سربازانی که برای مقابله با دشمنهای خارجی مامور هستند به گونه دیگری برخورد میشود.
قوانین درباره آدمربایی چه میگویند؟
قانون مجازات اسلامی، آدمربایی را جرم میداند و ربودن انسان را ممنوع اعلام میکند و کسی نمیتواند به عنوان تلافی فردی را بدزدد.
چه مجازاتهایی برای آدمربایی در نظر گرفته شده است؟
اگر رباینده انسانی را برباید و حبس یا مخفی کند، بین 5 تا 15 سال زندان برای او در نظر گرفته شده است. اگر برای ربودن از وسیله نقلیه استفاده کند و به جسم یا حیثیت فرد آسیبی برساند، به 15سال حبس محکوم میشود.
برای این پرونده چه مجازاتی را میتوان پیش بینی کرد؟
این فرد هم اقدام به آدم ربایی کرده، هم سلاح غیرمجاز داشته و هم اقدام به زورگیری کرده و برای هر کدام از این جرایم، مجازاتی در انتظار اوست.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: