چین، دوست تازه شرقی ها

از دهه 1970 به بعد، امریکایی ها یک سیاست دوگانه را در آسیای شرقی دنبال کرده اند. از یک سو کوشیدند روابط خود با چین را بهبود بخشند و از سوی دیگر در تبلیغات سیاسی ، این کشور را همواره خطری

کد خبر: ۳۳۴۳۷

برای کشورهای کوچکتر آسیای شرقی معرفی کردند تا بتوانند از طریق اشاعه چنین فضای هراس آوری ، نفوذ خود در میان همسایگان چین را توسعه بخشند اما اینک به نظر می رسد که شرایط در آسیای شرقی تغییر یافته است.
چین ، دیگر یک تهدید برای همسایگان خود به حساب نمی آید و امریکا که می کوشد خود را رئیس دنیا معرفی کند با اعمال زور بر دیگران ، محبوبیت خود را در میان متحدان سابق خود در آسیا از دست داده است.
مقاله پیش رو که در روزنامه امریکایی «نیویورک تایمز» منتشر شده ، نگاهی دارد بر همین شرایط جدید در روند مناسبات چین و امریکا با کشورهای آسیای شرقی و استرالیا.

استیلای پنجاه ساله امریکا بر آسیا زیرکانه و بسیار دقیق بوده است ، اما به طور قطع این سلطه در حال افول است. رهبران سیاسی و تجاری در آسیا معتقدند چین به عنوان قدرتی حیاتی در منطقه ، توجه کشورهای آسیایی را به خود جلب نموده است.
این رهبران اظهار می کنند موتور اقتصاد چین که کماکان ، با سرعتی سرسام آور در حال حرکت است به معاملات تجاری و دیپلماسی دوستانه در دنیا، پیوند خورده و این امر چین را از کشوری خوفناک به کشوری محبوب بدل ساخته است ؛ کشوری که همه نگاه ها به سوی آن معطوف شده است.
این که همسایگان آسیایی معتقدند کشور چین برای آنها دوستی مهربانتر از امریکاست ، از یکسال و نیم قبل تاکنون آشکار گشته است. آنها درمی یابند که بوش ، رئیس جمهور امریکا جنگ علیه تروریسم را برهر مساله دیگری ترجیح می دهد. رئیس جمهور چین در حالی که از موفقیت اولین مائموریت فضایی کشورش مشعوف بود، به عنوان نمادی از قدرت چین یک روز قبل از آقای بوش به تایلند رسید؛ جایی که کنفرانس کشورهای عضو پیمان اقتصادی آسیایی اقیانوسیه برگزار شد.
رهبر چین با پلاکاردهای متنوع از سوی همسایگان و شام شاهانه ای که از طرف «بمی بل شاه» در قصر طلایی بانکوک تدارک دیده شده بود، مورد استقبال قرار گرفت.
در میان رهبران قدرتمند دنیا، 2 رئیس جمهور رقیب ، یعنی بوش و هوجین تائو برای دیدار از کشور تایلند دعوت شده بودند.
این ملاقات قبل از مراسم افتتاحیه اتفاق افتاد. در این مراسم ، 21 عضو اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (Asian-Pacific Economic Cooperating Meeting) شرکت داشتند.
سپس آنها همپای هم به طرف جنوب یعنی استرالیا سفر خواهند کرد. ژاپن و کره جنوبی که 2 متحد آسیایی بسیار مهم و حساس برای ایالات متحده به شمار می آیند، به نحو ویژه ای از رشد اقتصادی چین بهره مند شده اند.
برای اولین بار در سال گذشته ، واردات ژاپن از چین بر واردات این کشور از امریکا پیشی گرفته است و در همان زمان ، صادرات ژاپن به چین تا 3/39 درصد افزایش یافت.
به این ترتیب اکنون چین به بزرگترین شریک تجاری کره جنوبی تبدیل گشته است. «هو کئون پینگ»، تاجر صاحب نام سنگاپوری ، تغییر نگرش آسیایی ها به کشور چین را این گونه بیان می کند: «در مقایسه با سال های قبل ، آسیایی ها به چین به عنوان نیمه پر لیوان می نگرند نه نیمه خالی آن.»
او اظهار می کند: «این طرز تلقی وجود دارد که کشور چین سعی دارد اینک بیشترین کمک ها، همکاری ها و مساعدت های خود را برای خشنودساختن همسایگانش روا دارد، در حالی که ایالات متحده به عنوان کشوری تلقی می شود که درگیر دستورالعمل های سیاسی است و با اعمال خشونت ، همه را مجبور به تبعیت از این دستورات می کند.
چین با سرعت برق آسایی به جلو حرکت می کند؛ تکنولوژی اش را توسعه می بخشد، آموزش پیشرفته و دیگر تحقیقات علمی این کشور با سرعتی شگفت انگیز در حال پیشروی است و در این شرایط، همکاری های دوجانبه یا چند جانبه با چین ، فرصتی طلایی برای کشورهای آسیایی محسوب می شود.
کشورهای آسیایی ، چین را تهدیدی برای حیات اقتصادی منطقه تصور نمی کنند. ایالات متحده کماکان به عنوان بزرگترین شریک تجاری چین در منطقه محسوب می شود، اما دادوستد بین چین و کشورهای آسیایی در حال شکوفا شدن است.
اندکی پیش ون جیا بائو، نخست وزیر چین ، در چالشی مستقیم با امریکا، کشورهای آسیای جنوب شرقی را تشویق نمود تجارت خود را با چین به مرز 100 میلیارد دلار در 2 سال آینده برسانند و قابل ذکر است که این رقم ، تقریبا 2 برابر رقم فعلی است.
دانستن این مطلب زمانی اهمیت بیشتر پیدا می کند که بدانیم تجارت امریکا با 10 عضو جامعه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آسه آن) در سال 2001، رقمی معادل 120 میلیارد دلار بود.
فراتر از این کشورها، چین بنا به نیاز خود در نوسازی هرچه سریعتر، به مواد خام استرالیا چنگ انداخته است. از جمله از گاز مایع و طبیعی اندونزی و استرالیا، معادن آهن استرالیا و کائوچو و روغن نخل اندونزی بهره برداری می نماید. چین به طور رسمی حمایت خود را از کشورهای آسیای جنوب شرقی از یکسال و نیم پیش آغاز نموده و این در حالی است که این کشور، قرارداد تجارت آزاد را تا سال 2015 به کشورهای عضو «آسه آن» پیشنهاد نموده است.
ایالات متحده در اکتبر سال گذشته ، با این اقدام که کشورهای «آسه آن» ابتکار عمل را به دست گیرند، مخالفت نموده است. روبرت بی.زولیک ، نماینده تجاری ایالات متحده ، اندکی پیش در مصاحبه ای اظهار نمود پیشنهاد کشور چین مبنی بر پیمان تجارت آزاد با کشورهای جنوب شرقی آسیا، حرکتی دقیق و بس متفکرانه بوده است زیرا این مساله را تثبیت نموده تا این کشورها دریابند پیشرفت چین در منطقه برای آنها مزیتی ویژه محسوب می شود.
چین در سنگاپور - که یکی از باوفاترین و ثابت قدم ترین دوستان آسیایی برای امریکا به شمار می آید - شروع به ترسیم آنچه را که او باز توزیع قدرت سیاسی می نامد، نموده است.
گا چاک تانگ ، نخست وزیر سنگاپور، به مسائلی اشاره نمود که براساس آن نقش نسبی ژاپن و کره جنوبی در این قراردادها کم کم تقلیل می یابد ولی به عکس در مورد چین این مساله با رشد روزافزونی مواجه خواهد شد. آقای گا اظهار می کند ایالات متحده به عنوان مهمترین قدرت در منطقه باقی خواهد ماند ولی ارتباط رقابتی میان پکن و واشنگتن ، عواقب دامنه داری را در پی خواهد داشت.
در حوزه سیاست و دیپلماسی ، چین و ایالات متحده از روابط دوستانه ای برخوردارند. این روابط از سال 1972، زمانی که پرزیدنت نیکسون به پکن سفر کرد، آغاز شد اما مرحله جدی این روابط از سال 1979 آغاز گردیده است و هم اکنون به مراحل جدی تری وارد شده است.
سیاستمداران منطقه معتقدند شرایط حاضر به گونه ای است که این کشورها روابط خود را به دور از هیچ گونه فشاری در انتخاب واشنگتن یا پکن ، با یکدیگر عمیق تر سازند. حرکت های دیپلماسی از ناحیه چین با بعضی از اظهارات بوش درباره منطقه ، توسط آسیایی ها مورد تامل ویژه قرار می گیرند.
جورج بوش در جواب سوال یک گزارشگر، قبل از ترک واشنگتن این گونه بیان کرد: استرالیا برای آسیا نه در حکم «معاون ژاندارم » بلکه به اعتقاد وی «خود ژاندارم» است.
این سخن ، بویژه از جانب یک هم پیمان نظامی و ارشد، آسیایی ها را تحریک نمود و نفرت و بیزاری آنها را دامن زد. به همین دلیل بود که این تشبیه بلافاصله از طرف رابرت هیل ، وزیر دفاع استرالیا تکذیب شد.
دیوید شامباخ ، استاد امور بین الملل در دانشگاه جورج واشنگتن و کارشناس در امور نظامی چین ، معتقد است به زودی مردم آسیا، «چین محوری» خود را اعلام خواهند کرد؛ از روند امور چنین برمی آید که به طور واضح حرکت به این جهت است.
حتی اگر نخواهیم بپذیریم که آسیایی ها به این زودی ها «چین محور» خواهند شد اما باید دانست که ایالات متحده تاحدودی جایگاه خود را به عنوان قدرت اصلی در آسیا از دست داده است.