آموزش نویسندگی به شرط خلاقیت

او معتقد است تمام برنامه‌های آموزش نویسندگی خلاق قانونا باید جمع شوند!

در آمریکا تعداد دانشگاه‌هایی که رشته آموزش نویسندگی ارائه می‌کنند، زیاد است، ولی در بین اینها دانشگاه آیووا واقع در شهر آیووا به سبب نویسندگان مطرح و نامداری که از آنجا فارغ‌التحصیل شده اند و همچنین وجود استادان معروف، شهرت بیشتری کسب کرده است. بنا به نوشته مجله پوئتس اند رایترز، رشته آموزش نویسندگی خلاق دانشگاه آیووا در کشور آمریکا معتبرترین است.

رشته نویسندگی خلاق از سال 1936 و با مشارکت جمعی از شاعران و داستان‌نویسان به مدیریت ویلبر شرام، ایجاد شد. فارغ‌التحصیلان این رشته لیسانس هنر‌های زیبا می‌گیرند. دانشگاه آیووا اولین دانشگاه در آمریکا بود که این مدرک را می‌داد.

دانشجویان رشته نویسندگی خلاق در هر ترم تعداد کمی کلاس می‌گیرند، از جمله این کلاس‌ها می‌توان به کارگاه داستان نویسی یا کارگاه شعر نویسی اشاره کرد، بعلاوه یکی دو سمینار ادبی اضافی.

دلیل کم بودن تعداد واحد‌های هر ترم این است که دانشجویان این رشته خودشان را برای رودررویی با واقعیات نویسندگی حرفه‌ای که در آن انضباط فردی و خودجوش بسیار مهم است، آماده شوند.

بیشتر واحد‌های هر ترم متشکل از کلاس‌های کارگاه است که هفته‌ای یک بار تشکیل می‌شود. قبل از تشکیل هرکلاس 3 ساعته، تعداد کمی از دانشجویان نوشته‌های خود را ارائه می‌کنند تا همتایانشان نوشته‌های آنها را نقد کنند. در این کلاس‌ها یک بحث و تبادل نظر در قالب میزگرد انجام می‌شود و در ضمن آن دانشجویان و استاد در مورد هریک از نوشته‌های ارائه شده نظرات و تحلیل خود را با کلاس در میان می‌گذارند.

جزییات شیوه اداره کلاس به نسبت هر استاد و نیز بسته به کارگاه شعر و داستان‌نویسی فرق می‌کند. نتیجه ایده‌آل این کلاس‌ها صرفا این نیست که نویسندگان دانشجو نقاط قوت و ضعف کار خود را بفهمند،‌ بلکه مهم این است که کل کلاس در مورد روند نویسندگی به یک بینش کلی یا جزیی دست پیدا کند.

نویسندگانی که تاکنون با کارگاه نویسندگی آیووا به هر دلیلی مرتبط بوده‌اند (فارغ‌التحصیل یا استاد) برنده 178 جایزه پولیتزر شده‌اند (که تازه‌ترین آن متعلق به پل هاردینگ یکی از استادان آیووا بود که پولیتزر 2010 را از آن خود کرد. این نویسنده در یکی از شماره‌های اخیر روزنامه جام‌جم به خوانندگان علاقه‌مند ایرانی معرفی شده است) علاوه بر این که چندین جایزه کتاب ملی و جوایز ادبی مهم دیگری را از آن خود کرده‌اند.

والاس استگنر، جیمز آلن مک فرسون، جان چی‌ور، جین اسمایلی، فیلیپ راث، مایکل کانینگهام، مریلین رابینسون از جمله نویسندگانی هستند که با کارگاه نویسندگی آیووا به عنوان فارغ‌التحصیل یا استاد مرتبط بوده‌اند و جایزه پولیتزر داستانی را از آن خود کرده‌اند. ریموند کارور هم از دانشجویان این کارگاه بود، ولی از آنجا فارغ‌التحصیل نشد. این کارگاه در سال 2003 مدال ملی علوم انسانی از سازمان وقف ملی علوم انسانی دریافت کرد.

آن گونه که در توضیحات سایت دانشگاه آیووا آمده، کارگاه نویسندگی آیووا دارای 2 بخش است. یکی «برنامه» آموزش نویسندگی است که به فارغ‌التحصیلان آن لیسانس هنر‌های زیبا اعطا می‌شود و دارنده این مدرک می‌تواند در سطح دانشکده به ‌تدریس نویسندگی بپردازد.

دیگری کارگاه نویسندگی آیوواست که در واقع ایجاد فرصت برای نویسندگان با استعداد است تا تحت نظر نویسندگان یا شعرای تثبیت شده، اصول نویسندگی را بیاموزند.

مسوولان این دانشگاه اصرار عموم را بر این که نویسندگی قابل آموختن نیست، قبول دارند، ولی در عین حال به این فرض نیز معتقدند که استعداد را می‌توان آموزش و گسترش داد.

اگر کسی بتواند نواختن ویولن یا کشیدن نقاشی را بیاموزد، بنابراین می‌تواند نوشتن را نیز یاد بگیرد، هرچند در عین حال هیچ شیوه کاملا قطعی‌ای برای این که شخص حتما نویسنده خوبی بشود، وجود ندارد. شعار کارگاه نویسندگی آیووا این است که نویسندگی را نمی‌توان آموخت، ولی می‌توان نویسندگان را تشویق کرد.