برنامههای وزارت علوم برای ساماندهی حجاب در دانشگاهها
انتقاد جمعی از تشکلهای دانشجویی ، نمایندگان مجلس و کارشناسان از وضعیت حجاب دانشجویان در روزهای اخیر، وزارت علوم را برای جلب رضایت همه گروههای فکری بر دوراهی استفاده از ابزارهای تنبیهی و انضباطی یا راهکار ارشادی و فرهنگی قرار داده است.
برخی گروهها و صاحبنظران مسائل اجتماعی ـ فرهنگی در روزهای اخیر نسبت به وضعیت پوشش در دانشگاهها چنان هشدار دادهاند که حتی وزیر علوم، وضع فعلی را نامطلوب خواند و از اجرای برنامههای بازدارنده خبر داد. حتی در برابر موضعگیری بعضی از علمای قم و ابراز نگرانی آنان از وضعیت حجاب به رئیسجمهور و وزیر علوم، بعضی روسای دانشگاهها نیز با تدوین و ابلاغ دستورالعملهای جداگانهای به دانشجویان نسبت به ادامه بدحجابی هشدار دادهاند.
برخی از دانشجویان هم با انتشار نامه به روسای دانشگاهها، صدور بیانیه یا برگزاری تجمعاتی اعتراضآمیز در روزهای اخیر خواستار مقابله با بد حجابی شده و جمعی از تشکلهای مردمی نیز در شهرهای مختلف با برپا کردن تظاهرات به وضعیت پوشش در جامعه و حتی دانشگاهها اعتراض کردهاند.
چنین تجمعاتی دیروز پس از مراسم نماز جمعه در شهرهای مختلف کشور نیز برگزار شد.
در چنین شرایطی، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی از توبیخ تا تعلیق تحصیلی افراد بدحجاب سخن گفته و تصریح کرده است: برخی افراد محیطهای علمی را با مهمانی اشتباه گرفتهاند. صدرالدین شریعتی ضمن تشریح برنامههای جدیدی برای ترویج حجاب در دانشگاه علامه طباطبایی، وجود 7 تذکردهنده حجاب را راهی برای مقابله با بدپوششی دانشجویان عنوان کرد.
در پی آن، دانشگاه تربیت مدرس هم تذکر، ارائه کتاب حجاب شهید مطهری و در نهایت ارجاع به کمیته انضباطی را از راهکارهای جلوگیری از ورود دانشجویان بدحجاب خواند. در دانشگاه تهران هم شنیده میشود بعضی دانشجویان ضمن تذکر به دانشجویان بدحجاب، در نامهای به فرهاد رهبر ریاست دانشگاه، خواستار اصلاح وضع موجود شدهاند.
فرهنگسازی مهمتر از برخورد انضباطی
به نظر میرسد در برابر اعتراضات برخی شخصیتهای سیاسی و فرهنگی، وزارت علوم در رویارویی با مشکل حجاب دانشجویان و انتظارات بعضی گروههای اجتماعی و فرهنگی در برخورد با بدحجابی با نوعی بلاتکلیفی روبهرو شده است و دانشگاهها هر یک بنابر سلیقه روسا یا ضابطان حراست به اقدامات ارشادی یا انضباطی روی میآورند.
غلامرضا خواجه سروی، معاون فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درباره وضعیت حجاب در دانشگاهها و اعتراض بعضی افراد به آن میگوید: قبول دارم که در حوزه مسائل فرهنگی دانشگاهها، حساسیتهایی وجود دارد که نشان میدهد وضعیت دانشگاهها مورد توجه افراد و گروههای مختلف جامعه است، اما اظهار نظر در حوزه مسائل فرهنگی اگر واقعیتها در نظر گرفته نشود و از روی ناآگاهی بعضی ضعفها اغراق شود، موافق نیستم. در بحث عفاف و حجاب همه خانوادهها و کارشناسان علاقهمندند تا دانشگاه محیطی پاک و محل پرورش افراد فرهیخته باشد، منتها گاهی برخی خدمات روسای دانشگاهها بویژه در حوزه حجاب نادیده گرفته میشود که این امر صحیح نیست، اگر دانشگاهها بخواهند وضعیت حجاب را اصلاح کنند، باید امنیت روانی داشته باشند، با اعتراضها و اظهارنظرهای نسنجیده نمیتوان مسائل را حل کرد.
معاون فرهنگی وزیر علوم درباره اقدامات فردی برخی روسای دانشگاهها در تدوین مقررات مقابله با بدحجابی نیز اضافه میکند: وزارت علوم در دهه 60 قانونی را برای ساماندهی پوشش و آرایش دانشجویان تصویب کرد که همه باید آن را رعایت کنند و اقدامات سلیقهای در رویارویی با بدحجابی کار درستی نیست، چون افراط و تفریط در این راه را نمیپذیریم.
آییننامه 23 سالهای که فراموش شد
مرداد 1366 را بسیاری از منتقدان بدحجابی فراموش کردهاند، شاید حتی بسیاری از مسوولان و نمایندگان مجلس که از بیقانونی در این حوزه شکوه میکنند، ندانند که در این ماه آییننامه حفظ حدود آداب اسلامی در دانشگاهها از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب و ابلاغ شد. براساس بعضی از بندهای این مصوبه؛
ـ دانشجویان زن و مرد در کلاسهای درس در دو ردیف جداگانه بنشینند.
ـ در محلهای پرتردد و پرازدحام در دانشگاهها، محلهای جداگانهای برای زنان و مردان در نظر گرفته شود.
ـ دانشجویان زن و مرد از آزمایشگاهها، کارگاهها، سالنهای تشریح، کارگاههای کامپیوتر و ... حتیالمقدور جداگانه استفاده کنند.
ـ اماکن عمومی مثل قرائتخانه، کتابخانهها، خوابگاهها و سالنهای غذاخوری برای دو جنس جدا باشد.
ـ اماکن ورزشی در 2 نوبت جداگانه استفاده شود.
ـ زنان و مردان در محل تحصیل از پوشش اسلامی استفاده کنند و از پوشیدن لباسهای تنگ و زننده و آرایش و تبرج پرهیز کنند.
ـ روابط استادان و دانشجویان و کارکنان دانشگاه باید مطابق با ضوابط اخلاقی و اسلامی باشد.
در این آییننامه مسوول اجرای این مواد، روسای دانشگاهها تعیین شده که میتوانند با کمک کمیتههای انضباطی به تخلفات رسیدگی کنند.
خواجه سروی دراینباره توضیح میدهد که براساس قانون، تذکر و تنبیه آخرین اقدامات مواجهه با بدحجابی است و در این راه باید سلیقهها را کنار گذاشت. او میگوید: در دورههایی این مقررات اجرا شد، اما هماکنون بسیاری از مسوولان از وجود آن بیاطلاعند براساس این مقررات رویارویی با یک امر فرهنگی مثل حجاب باید ایجابی و در مسیر آگاهسازی باشد. مشکل بدحجابی ریشه فرهنگی دارد و کار فرهنگی هم دیربازده است.
آغاز حجاب و عفاف از خانواده و مدرسه
معاون فرهنگی وزیر علوم در پاسخ به اینکه چرا با این که این قانون اجرا میشود، برخی آن را ناکافی میدانند میگوید: اگر حمل بر این نشود که تقصیر را به گردن دیگران میاندازیم، باید بگویم کار فرهنگی در دانشگاهها، جنبه تکمیلی دارد نه تاسیسی، چون دانشجویان دوره راهنمایی و دبیرستان را گذراندهاند و تاثیرپذیری در این سن، کمتر از دورههای قبل است.
وی در مورد سایر عوامل نیز اضافه میکند: آنچه به دانشگاه میآید، محصول خانواده و مدرسه است، علاوه بر این دولتها هم به مقوله حجاب کمتر توجه کردهاند، از سویی فرهنگ عمومی هم در این مسیر مقصر است چون کمتر قانونپذیر بوده است. من تاکید میکنم حوزه فرهنگی که حجاب هم بخشی از آن است، به سرمایهگذاری نیازمند است و تا سرمایهگذاری نکنیم، نمیتوانیم از این بخش انتظار داشته باشیم.
دوستی استاد و دانشجو در حل مشکل حجاب
خواجهسروی از اجرای پروژههایی خبر میدهد که بیش از ارجاع به کمیته انضباطی در کاهش آسیبهای مربوط به بدحجابی موثر است. وی استفاده از توان استادان را از جمله این اقدامات میداند و میگوید: در سال 85 از همکاری استادان برای حل مشکلات فرهنگی دانشجویان استفاده شد و سال بعد براساس گزارش کمیتههای انضباطی، تخلفات کاهش یافت و قصد داریم این طرح نامحسوس را بیشتر اشاعه دهیم.
براساس این گزارش، وزارت علوم برای گسترش فرهنگ عفاف و حجاب درصدد است با برپایی نمایشگاههای عفاف در دانشگاههای سراسر کشور و تقویت ارتباط با خانوادهها را مورد توجه قرار دهد.
کتایون مصری
گروه جامعه
