بحران آب آسیای میانه ; جنگ آینده بر سر آب

جام جم آنلاین: اتحاد شوروی فروپاشیده ، یخچال های طبیعی روز به روز کوچکتر می شوند و در آسیای میانه تشنه از آب و غنی از نفت ، جنگ احتمالی آینده

کد خبر: ۳۲۶۴۳

بر سر آب خواهد بود یا در واقع شروع شده است .
بیشتر آب منطقه در طول ماه های تابستان از یخچال های طبیعی رشته کوه های پامیروتی ین شان ، در منطقه ای که تاجیکستان و قرقیزستان مدعی مالکیت آن هستند ، سرازیر می شود.

water1

پایین تر «برادران» شوروی سابق یعنی ترکمنستان ، ازبکستان و قزاقستان قرار دارند که در طول سال کم آب تر از دو برادر سابق خود هستند.
«اصیل بک حیدر علی یف» از همکاران رئیس جمهوری قرقیزستان در کنفرانسی در پایتخت تاجیکستان گفت نمی خواهم بگویم که در حال حاضر اوضاع خیلی بد است.
اما 30 درصد یخچال ها در شمال «تی ین شان» از سال 1957 آب شده اند و اگر وضع به همین شکل پیش برود تا سال 2025 نصف این یخچال ها آب خواهد شد.
«جمعیت منطقه افزایش می یابد ، رودخانه ها خشک می شوند ، مناطق تحت کشت کاهش می یابند و به این ترتیب همه دلایل بر سر بروز مناقشات بر سر آب فراهم خواهند شد.
قبل از شروع فروپاشی شوروی ، وضع آب در این 5 «استان» از مرکز (مسکو) با دقت فراوان اداره می شد تا 50 میلیون نفر جمعیت آنها بدون مشکل و درگیری از سهم آب کافی و عادلانه برخوردار باشند.
مهندسان شوروی در کوه های قرقیزستان و تاجیکستان ، سرچشمه دو رودخانه اصلی منطقه یعنی «سیر دریا و آمودریا» ایستگاه های عظیم برق ساخته بودند: ایستگاه برق آبی «نورک» تاجیکستان ، با دومین سد عظیم دنیا ، به تنهایی حدود 40 درصد آب آمودریا را کنترل می کند.
مسکو ، هر تابستان به قرقیزستان و تاجیکستان در سرچشمه رودخانه ها دستور می داد آب را باز کنند تا مناطق پایین دست رودخانه مزارع و باغهای عظیم سیب ، پنبه و شالیزارهای برنج خود را آبیاری کنند.

water2

دو استان فوق زمستان ها آب را در منابع کوهستانی خود ذخیره می کردند و با زغال سنگ ، نفت و گاز همسایگان خود که در مقابل آب ارزشمند تابستانی فرستاده می شد ، برق ارزان تولید می کردند.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1999 ، مسکو دیگر قدرت صدور چنین دستورهایی را نداشت و شیوه تقسیم آب و انرژی از بین رفت و زمین های کشاورزی پرمحصول سابق به بیابان ها و شوره زارهای بی حاصل تبدیل شدند.
«بازار بایی مامبتوف» معاون نخست وزیر قرقیزستان با عصبانیت می گوید: اردن و اسرائیل با 11 میلیون نفر جمعیت سه میلیارد مترمکعب آب در سال عرضه می کنند و باز هم کافی نیست مسخره است!.
حدود 50 درصد آب این منطقه لم یزرع هدر می رود و احتمال بروز مناقشه بر سر آب در آسیای میانه پر تلاطم بسیار زیاد است .
ازبکستان در گذشته جریان گاز طبیعی به همسایه خود قرقیزستان را در صورت تاخیر پرداخت بهای آن ، در ماه های سرد زمستان قطع کرده است .
قرقیزستان و تاجیکستان که به علت فقر شدید قادر به تامین بهای سوخت برای تولید برق مصرفی خود در زمستان نیستند ناچار زمستان ها هم از سدهای خود برای تولید برق استفاده می کنند و با این کار موجب بروز سیل در همسایه های عصبانی پایین دست خود می شوند.
خلیل الله شیریم بتف ، رئیس کمیته حمایت از طبیعت ازبکستان در اجلاس دوشنبه با عصبانیت خطاب به هیات قرقیزستان گفت : شما باعث شده اید کشتزارها و روستاهای ما زیر سیل بروند و جاده های ما را ویران کرده اید.
ازبکستان نیز نگران است که افغانستان با وضع اقتصادی بهتر از آب بیشتری از رودخانه آمودریا در مرز خود استفاده کند.
و صفر مراد نیازاف رئیس جمهوری ترکمنستان می خواهد با ایجاد دریاچه ای در بیابان «قاراقوم» نام حکومت خود را جاودانه کند.
ترکمنستان می گوید آب «دریاچه قرن طلایی» با فاضلاب و آبهای زائد تامین خواهد شد اما ازبکستان بیم دارد که ترکمنستان برای تامین آب این دریاچه آب بیشتری از آمودریا خواهد گرفت .
سرنوشت غم انگیز دریای آرال کمبود آب را در این منطقه تشدید کرده است این دریا که بین قزاقستان و ازبکستان قرار دارد زمانی چهارمین دریای بزرگ بسته جهان بود.
امروز اندازه این دریا به نصف کاهش یافته و مدام در حال کوچکتر شدن است علت این امر انحراف مسیر رودخانه هایی که در زمان شوروی آب آن را تامین می کردند ، برای آبیاری مزارع پنبه است که برای کشت در این منطقه خشک مناسب نیست زیرا به آب فراوان نیاز دارد.
این منطقه به یکی از آلوده ترین مناطق جهان تبدیل شده است و مناطق ماهیگیری سواحل آن به شهرهای خشک و طبیعتا بدون ماهی و خالی از سکنه تبدیل شده اند.
کارشناسان برآورد می کنند هر سال 75 میلیون تن مخلوط سمی نمک دریا و کودهای شیمیایی بستر نیمه خشک دریای آرال را آلوده تر می کنند.