«شیرعلی» تنها مانده است

پس از تنیدن تارها، ضربه‌ها محکمتر به پشم‌ها وارد می‌شد، سپس لایه‌های تنیده شده‌ را آهسته‌ ازهم باز می‌کردند و همزمان با لول کردن به آنها ضربه می‌زدند.

لایه‌های لول شده، باز و به پشت برگردانده می‌شدند و این بارنمدمال‌ها با پاهای خود به پشم‌ها ضربه می‌زدند و در مرحله آخر پس از وارد کردن ضربه‌های محکم به پشم‌ها، آنها را با آب شستشو می‌دادند و در آفتاب پهن می‌کردند.

اینها مراحل اصلی تهیه نمد در گذشته‌های دور بود که این روزها در کمتر جایی اثری از آن به چشم می‌خورد و متأسفانه امروزه این صنعت جزو معدود موارد به یادها سپرده شده است. یکی از هنرمندان همدانی که پیش از این تا حدودی در زمینه حرفه نمدمالی فعالیت داشته است، می‌گوید: نمدمالی شغلی سخت و طاقت‌فرساست و به همین دلیل امروزه کمتر کسی به این صنعت روی می‌آورد.

علی ترابی می‌افزاید: در گذشته از نمد تولید شده توسط نمدمالان رزنی بیشتر برای زیرانداز، پوشاک، پادری و پوشش حیوانات چهار پا استفاده می‌شد اما امروزه موارد مصرفی نمد در بین مردم بسیار کم شده و بیشتر در مواردی نظیر تزئینات به کار می‌رود.

به گفته این هنرمند نمدمال، به دلیل عدم فروش و درآمد کم نمد اکثر افرادی که در این صنعت مشغول بودند به شغل های دیگری روی آورده‌اند تا جایی که حتی فرزندان آنها تمایلی به یادگیری این شغل از پدران خود ندارد.

یک هنرمند دیگر همدانی مهم‌ترین مشکلی که موجب شده است افراد تمایل اندکی برای فراگیری هنر نمدمالی داشته باشند، عوارض آن می‌داند و می‌گوید: یک فرد نمدمال به خاطر تماس دائمی با نم و رطوبت، دچار بیماری‌های مفصلی ، رماتیسم و آسم و به دلیل نور کم کارگاه دچار کم‌سویی چشم می‌شوند.

یاور دارابی می‌افزاید: نداشتن بیمه و حمایت نکردن سازمان‌های بیمه‌ای برای بیمه کردن صنعتگران نمدمال از دیگر مشکلات افراد است و این در حالی است که متأسفانه امروزه استفاده از تولیدات نمد حتی در بین عشایر هم کمرنگ شده است.معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در این خصوص می‌گوید: در گذشته در شهرستان رزن کار نمدمالی توسط 20 خانواده هنرمند صورت می‌گرفت اما امروزه این هنر تنها توسط خانواده 5 نفره شیرعلی در این شهرستان زنده مانده است.بهجت عباسی با تاکید بر این‌که باید برای رونق دادن هنر نمدمالی فعالیت های آموزشی، فرهنگی و ترویجی انجام گیرد، می‌افزاید: با پیشرفت صنایع و تکنولوژی، عدم تمایل مردم به خرید تولیدات نمد بیشتر شده است که حضور این افراد در نمایشگاه‌های استانی و کشوری می‌تواند به بازار فروش آنها کمک کند.

به گفته عباسی در زمان‌های گذشته نمد به دلیل مقاومت بسیار بالا در برابر نفوذ آب و سرما به ‌عنوان بالاپوشی برای مردم بویژه چوپانان محسوب می‌شد، اما امروزه با تغییر شرایط زندگی و پوشاک دیگر کاربرد نمد به عنوان بالاپوش از مد افتاده است.

وی کوتاه بودن مدت آماده‌شدن یک نمد با ابعاد یک در دو متر مربع که نصف تا یک روز کامل طول می‌کشد، را از دیگر دلایل کاربردی بودن این رشته در گذشته بیان می‌کند.

معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان با اشاره به ویژگی‌های نمد بر لزوم حفظ و احیای این هنر تاکید دارد و می‌گوید: پارسال سه هزار نفر دوره‌های آموزشی صنایع دستی را سپری کردند که در سال جاری و در صورت تامین اعتبار این تعداد به سه هزار و 700 نفر می‌رسد.