بی‌مزه شدن همه‌چیز‌در‌ پیری

او شامه خوبی هم داشت و خانه‌اش سرشار از بوهای خوش بود. یاس‌هایی که روی طاقچه می‌گذاشت و عطری که به چارقدش می‌زد، شب بویی که لب پنجره گذاشته بود و گل‌های محمدی که توی سجاده‌اش بود همه رایحه‌های دلپذیر خانه مادربزرگ را تشکیل می‌داد، اما حالا مادربزرگ درست نمی‌داند بوها و طعم‌ها چطور کار می‌کنند.

مادربزرگ وقتی غذا درست می‌کند به سرعت ورم می‌آورد ولی وقتی دست پخت من یا مادرم را می‌خورد مشکلی ندارد. این مشکل از کجا ناشی می‌شود؟ او اغلب نمک زیادی به غذا می‌زند و نمی‌داند طعم واقعی غذا چگونه است. او فشار خون دارد و نمی‌تواند نمک زیاد‌ مصرف کند.

مادربزرگ از خشکی دهان رنج می‌برد و بیماری قلبی و داروهای آن بر بزاق او اثر گذاشته‌اند. همه این عوامل دست به دست هم می‌دهند تا او چشایی دقیق خود را که در روزهای جوانی دست پخت او را منحصربه‌فرد می‌کرد از دست بدهد، اما هنوز اصرار دارد خودش آشپزی کند و غذای دیگران را بی‌مزه می‌داند.

بزرگ‌تر‌ها وقتی پا به سن می‌گذارند به کوچک‌تر‌ها می‌گویند وقتی پیر می‌شوی خدا همه نعمت‌هایی را که به تو داده می‌گیرد و دیگر خیلی دیر است که قدر آنها را بدانی. بویایی وچشایی از این جمله‌اند.

بویایی و چشایی دو حس جداگانه و مجزا هستند که اغلب برای مقاصد متفاوت با هم کار می‌کنند. شما با کمک حس بویایی و چشایی شیر ترش شده و غذای مانده را تشخیص می‌دهید. اگر در خانه گاز پیچیده باشد بوی آن را استشمام می‌کنید و نمک و ادویه غذا‌ها را در حدی که برای شما ضرر ندارد تنظیم می‌کند. این دو احساس، اشتهای شما را به غذا خوردن تقویت می‌کند و غذا خوردن، خود ضامن بقای شماست.

هر چه بدن پیرتر می‌شود، تند و تیزی چشایی و بویایی به طور طبیعی کاهش می‌یابد. در هر دو مورد، تحقیقات اکنون بیانگر این است که مسن شدن به تنهایی نمی‌تواند به تنهایی مسوول باشد.

پرز‌های چشایی روی زبان قراردارد و با عصب‌های مخصوص در ارتباط است که پیام‌ها را از سلول‌های گیرنده گرفته و آنها را به سمت مغز هدایت می‌کند اما این حس با مسن‌تر شدن کاهش می‌یابد. به‌طور کلی، افراد پیرتر احتیاج به شیرینی‌های غلیظ شده دارند. وقتی مسن‌تر می‌شویم تولید بزاق کاهش می‌یابد.

این به نوبه خود منجر به وضعیتی به نام خشکی دهان می‌شود که می‌تواند حس چشایی را کاهش دهد.سایر عوامل چون زخم‌های دهان، پوسیدگی دندان یا مراقبت نکردن از دهان نیز می‌تواند منجر به آسیب‌دیدگی حس چشایی شود.

برخی داروها، شیمی درمانی و اشعه درمانی برای درمان سرطان نیز چنین اثری برجای می‌گذارد.

بعضی از بیماری‌ها می‌تواند سال‌ها بعد روی حس چشایی اثر بدی بگذارد. برخی از این بیماری‌ها عبارتند از دیابت، سرطان، بیماری تیروئید، سکته و دیگر وضعیت‌های عصبی.

اگر بیمار سالمندی دارید که حس چشایی مناسبی ندارد حتما باید تغذیه او را زیر نظر بگیرید زیرا در خطر کم اشتهایی شدید و سوء تغذیه قرار دارد.

مهم است که مراقبت خوبی از دهان در طول زندگی داشته باشیم و از هر مشکلی که می‌تواند منجر به کاهش ‌حس چشایی شود، پیشگیری کنیم.

در دهه 5 زندگی اندک اندک کاهش چشایی سرعت می‌گیرد و در حدود 80 سالگی این حس به نصف می‌رسد.

اما بویایی شما نیز با گذر سال‌ها در معرض تغییر و تضعیف است. بیماری‌های مجرای تنفسی چون سینوزیت و برخی داروها می‌تواند این اختلال را ایجاد کند. بنابراین اگر سینوزیت مزمن دارید بهتر است از الان به فکر باشید. اغلب مشکلات چشایی و بویایی با مداخلات پزشکی قابل درمان است پس اگر از اطرافیان خود در مورد بوی اطراف و طعم مواد غذایی چیزی شنیدید که خودتان حس نمی‌کنید حتما آن را با پزشک خود مطرح کنید.

چند توصیه برای سالمندان:‌ اگر تنها زندگی می‌کنید یا نمی‌خواهید دست پخت دیگران را مصرف کنید بهتر است با کمک فرزند یا نوه خود و استفاده از یک ترازوی دقیق دیجیتال مقدار نمک مصرفی مورد تایید هر وعده و ادویه‌های مورد نیازتان را جدا کنید و سهمیه مورد نظر را در یک جا شکلاتی خالی که به صورت خانه‌های کوچک است بریزید تا بیش از آن مصرف نکنید.

مقدار آب مصرفی روزانه خود را کنترل کنید و با هر بار قرص خوردن حتما یک لیوان آب کامل مصرف کنید. در طول شبانه روز حداقل 8 لیوان آب بنوشید و اگر بیش از این مقدار نیز بنوشید به نفع شما است زیرا آب، سموم جمع شده در بدنتان را خارج می‌کند، کلیه شما را سالم نگه می‌دارد و اگر دچار کمبود ترشح بزاق شده باشید آن را جبران می‌کند.