احتمال فروپاشی یورو

کشور‌هایی مانند یونان و اسپــانیا در رکود اقتصادی به سر می‌برند. دولت‌ها در زمان رکود به دو سیاست انبساط مالی و انبساط پولی دست می‌زنند.

سیاست‌های انبساط پولی در اروپا (بعد از اتحاد پولی و اتخاذ یورو) به فرانکفورت که بانک مرکزی اروپا در آن است، سپرده شده‌اند.

برای تحرک اقتصادی، آنچه برای دولت‌های اروپایی می‌ماند، سیاست‌های توسعه مالی است. اتخاذ سیاست‌های توسعه مالی مستلزم قرض‌گیری این دولت‌ها از بازار است که دولت‌های یونان و اسپانیا آن را به وفور انجام داده‌ و با این کار باعث افزایش میزان بدهی‌های خود شده‌اند. مثلا بدهی‌های دولت‌های یونان و ایتالیا به بیش از 100 درصد تولید ناخالص داخلی‌شان بالغ می‌شود. دولت اسپانیا هم در همین حدود بدهی دارد.

دولت‌ها برای خلاصی از بدهی‌شان، چند راه پیش رو دارند. یک راه آن است که از پرداخت بدهی خودداری کنند. که البته این کار هزینه‌های بسیار سنگینی برای یک کشور دارد، از جمله این‌که قرض گرفتن در آینده را بسیار سخت می‌کند. راه حل دوم این است که اگر بدهی‌ها به واحد پول در جریان داخل کشور است، دولت با چاپ پول بدهی خود را بپردازد.

به این کار پولی کردن بدهی گفته می‌شود. انتخاب این راه‌حل برای یونان و اسپانیا و به دلیل این‌که واحد پولشان یورو است ممکن نیست. آلمان و فرانسه هم حاضر نیستند بدهی‌های یونان و اسپانیا را با چاپ پول یا دادن اعتبار (در عمل) بپردازند.

راه‌حل سوم این است که از مخارج دولتی بکاهند و به مالیات‌ها اضافه کنند که این انتخاب در شرایط رکودی، رکود را تشدید می‌کند. ضمن آن‌که انتخاب این کار با مخالفت‌های سیاسی از داخل این کشورها روبه‌رو است که نمونه آن همین اعتصابات داخل یونان است.

اگر این کشورها از همه این راه‌ها بمانند، آن‌وقت ممکن است از خیر واحد پول مشترک بگذرند. احتمالی که تا مدتی پیش کاملا نامعقول به نظر می‌رسید، ولی اکنون بحث‌هایی (در گوشه و کنار) راجع به آن می‌شود.

کنار رفتن یونان ممکن است بحران بسیار جدی برای یورو ایجاد نکند، اما اگر ایتالیا یا اسپانیا دست از یورو بردارند، یورو در معرض خطر جدی قرار می‌گیرد و دنیا را در معرض بحران مالی قرار می‌دهد که یکی از اقتصاددانان (باری ایچنگرین از برکلی) آن را مادر همه بحران‌های مالی دنیا نام نهاده است.

برخی از اقتصاددانان معتقدند برای جلوگیری از بحران یورو، اروپا تنها یک راه در پیش دارد و آن هم اتحاد مالی است. به این معنا که دولتی مرکزی با بودجه‌ای هنگفت (مانند آمریکا) به وجود بیاید. امکان چنین چیزی نیز در آینده نزدیک وجود ندارد.