حمید جبلی: جنس صدا مهم نیست

من متولد 1337 تهران هستم. در میدان عشرت‌آباد سابق (میدان سپاه)‌ به دنیا آمده‌ام. همان جا هم مدرسه رفتم. دوره دبیرستان را هم در منطقه نارمک گذراندم. فرزند دوم خانواده هستم و از همان دوران کودکی و قبل از دبستان بشدت به بازیگری علاقه‌مند بودم.

بله. پدر من از مطبوعاتی‌های قدیمی است. بنابراین من در یک فضای فرهنگی بزرگ شده‌ام. از همان دوران دبستان هم تئاترهای دبستانی کار می‌کردم و به سینما می‌رفتم.

آن زمان من دوم دبستان بودم و به خاطر کم‌سوادی برای خواندن کتاب مشکل داشتم. خیلی طول می‌کشید تا یک کتاب را به پایان برسانم. اما کانون کتاب‌هایی مخصوص کودکان و با حروف چاپی درشت منتشر می‌کرد.

خواندن کتاب‌های کانون که عکس‌های رنگی هم داشت،‌ برای من خیلی جذاب و در عین حال ساده بود. من از همین دوران با کانون آشنا شدم.

بله. حدود سال‌های 50 بود که کانون علاوه بر کتابخانه کلاس‌هایی هم تشکیل داد. در ابتدا من در کلاس فیلمسازی ثبت‌نام کردم و بعد تئاتر و بعدتر هم کانون هر کلاسی که تاسیس می‌کرد، من در آن حضور پیدا کردم.

من فکر می‌کنم جنس صدا، مهم نیست. شاید اگر من با همین صدای خودم هم به جای این عروسک‌ها صحبت می‌کردم،‌ بعد از مدتی این صدا برای تماشاگر جا می‌افتاد. در مورد کلاه‌قرمزی، این که کلمات را اشتباه تلفظ می‌کرد برای تماشاگر جذاب است. صدایش هم با ظاهرش هماهنگ بود. شخصیت او هم جذاب است.

ما همان کارهایی که به عنوان یک بازیگر برای نقشی که برعهده ما گذاشته شده انجام می‌دهیم، برای عروسک‌ها هم همان کار را می‌کنیم، در واقع ما باید همه حس‌های یک بازیگر را به صورت مشکل‌تر و پیچیده‌‌تر به این عروسک منتقل کنیم.

به خاطر این که در مورد عروسک این نکات تفکیک می‌شود. یعنی یک نفر به حرکت آن فکر می‌کند، یک نفر به صدا و یک نفر هم به موقعیت عروسک.

بله به عنوان عروسک‌گردان نه گوینده.

بله عروسک‌گردان بودم.

چرا، البته من وقتی که گوینده عروسک نیستم، همزمان دیالوگ‌هایشان را برای خودم می‌گویم تا بتوانم بر او مسلط باشم و با او حرکت کنم. در واقع همه عروسک‌گردان‌ها چنین کاری را انجام می‌دهند. عروسک‌گردانی کار پیچیده و مشکلی است. ما صدایی را می‌شنویم، باید آن را تبدیل به احساس کرده و بعد به یک شیء منتقل کنیم. شاید حرفی که می‌زنم خیلی هم قشنگ نباشد، ولی واقعیت این است که عروسک‌ها اشیاء ‌بی‌جانی هستند که اگر ما از هم جدایشان بکنیم فقط تکه‌هایی پارچه‌ و اسفنج و نخ باقی می‌ماند. این اشیاء به تنهایی احساس ندارند اما به محض این که شکل می‌گیرند و تبدیل می‌شوند به شخصیت، ما را هم به طور احساسی و عاطفی با خود درگیر می‌کنند.

واقعیت این است که من هم مثل همه کلاه قرمزی را خیلی دوست داشتم. کلاه قرمزی برای خودش تبدیل به یک شخصیت شده بود.

بازی عروسکی یعنی مجموعه حرکت و صدا، حالا وقتی حرفه‌ای‌تر بشوید، می‌توانید این دو وجه را از هم تفکیک کنید، به طوری که گوینده یک نفر باشد و حرکت‌دهنده شخص دیگر.