چالش بر سر آب در اصفهان قدمتی 2000 ساله دارد

به گزارش خبرنگار جام جم در اصفهان با توجه به کمبود شدید منابع آب در این محدوده از کشور،موضوع تقسیم آب و توزیع عادلانه آن از هزاران سال پیش تا کنون همواره موضوعی چالش بر انگیز بین جوامع ساکن در این منطقه از کشور بوده است. بطوری که تقسیم و توزیع عادلانه آب همیشه به عنوان یکی از مولفه های اساسی در ثبات سیاسی و اجتماعی در بین ساکنان شهرها و روستاهای ناحیه مرکزی ایران به حساب می آمده است.

در شرایط فعلی نیز چالش های زیادی در این منطقه بر سر تقسیم منابع محدود آب وجود دارد که از آن جمله می توان به چالش های مربوط به نظام تقسیم آب بین شهرهای «ایزدخواست» و «رامشه» در حوزه گاوخونی پس از احداث سد ایزدخواست اشاره کرد. در سرشاخه های حوزه قمرود نیز چالش های زیادی بر سر تقسیم آب وجود دارد که می توان تقسیم آب انهار یازده گانه چشمه های شهر خوانسار را نام برد.

علی بصیر پور،مدیر دفتر بهره برداری و نگهداری از تأسیسات آب منطقه‌ای اصفهان در این باره به خبرنگار ما در اصفهان می‌گوید:بطور کلی طی نیم قرن اخیر به دلیل رشد سریع مصارف آبی ، تغییرات پی در پی نظام های سنتی حاکم بر منابع آبی و تغییرات شدید اقلیمی،چالش های مربوط به منابع آب در اقصی نقاط کشور و بالاخص حوزه مرکزی ایران به شدت افزایش یافته است.

وی می افزاید:حوزه آبریز زاینده رود نیز از این قاعده مستثنی نبوده است و این حوزه که یکی از حوزه های آبریز کشور است شدیدترین تحولات آبی را در طی نیم قرن اخیر تجربه کرده است. به نحوی که  طی 10 ساله اخیر شاهد بحران های آبی بزرگی بوده و  در پی آن  دو دوره خشک شدن رودخانه زاینده رود و زیانهای جبران ناپذیر اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی ناشی از آن رابرای ما به همراه آورده است.

مدیر دفتر بهره برداری و نگهداری از تاسیسات آب منطقه ای اصفهان  تصریح می کند:اگر چه در حوزه رودخانه زاینده رود، سوابق چالش بر سر منابع آب،دارای قدمتی لااقل دو هزار ساله است،اما در طی یک دهه اخیر این  چالش به شدت افزایش یافته است  که  یکی از عوامل آن  بر هم خوردن تعادل بین منابع و مصارف آب در این حوضه و دیگری ناشی از تغییرات شدید اقلیمی است که طی سال های اخیر به وقوع پیوسته است.

بصیرپور ادامه می‌دهد:در خصوص عدم تعادل بین منابع و مصارف آب در حوضه زاینده رود ذکر این نکته لازم است که پس از احداث سد زاینده رود و تونل های انتقال آب از حوضه های مجاور،تامین آب بخش زیادی از مصارف منطقه مرکزی ایران بر عهده رودخانه زاینده رود گذاشته شد،بطوری که علاوه بر تامین آب بالغ بر 200 هزار هکتار از اراضی کشاورزی،تامین آب شرب قریب به 5 میلیون نفر در چهار استان اصفهان،یزد،چهارمحال و بختیاری و مرکزی و همچنین صنایع بزرگ ملی همچون کارخانه ذوب آهن،مجتمع فولاد مبارکه،پالایشگاه،پلی اکریل،نیروگاه و دهها مجتمع صنعتی کوچک و بزرگ دیگر نیز بر عهده رودخانه زاینده رود است.

وی می‌گوید:بر اساس برآوردهای بعمل آمده در شرایط فعلی حتی اگر قرار باشد سالانه فقط نیمی از اراضی تحت پوشش شبکه های آبیاری زاینده رود کشت شود،باز هم این حوضه با کمبود آبی قریب به 600 میلیون متر مکعب در سال مواجه است و پیش بینی می شود که این کمبود تا سال افق 1410 به رقمی بالغ بر یک میلیارد متر مکعب در سال برسد.

بصیر پور اضافه می‌کند:البته درباره تغییرات اقلیمی ،پیش از هر چیز یادآوری این مطلب لازم است که خشکسالی جزو مشخصات بارز نواحی خشک و نیمه خشک جهان است و تغییر نیز جزو ذات اقلیم است و در همه مناطق جهان این پدیده را می توان مشاهده کرد که در منطقه مرکزی ایران و بالاخص در حوضه زاینده رود نیز در طی سال های اخیر آثار این پدیده را به وضوح می مشاهده شده است.

وی با بیان اینکه بررسی های بعمل آمده  بر روی تغییرات اقلیمی در این حوضه حاکی از این است که طی 10 سال اخیر در این حوضه در 5 سال شرایط خشکسالی حاکم بوده است،می افزاید:این سال های خشکسالی در دو دوره متوالی،یکی طی سال های 1377 الی 1380 و دیگری طی سالهای اخیر (1386 تا کنون) به وقوع پیوسته است و  در طی این سالها میزان بارش در حوزه زاینده رود به کمترین میزان خود در طی 40 سال اخیر رسیده  و ما حصل آن خشک شدن رودخانه زاینده رود و عدم انجام کشت توسط کشاورزان اصفهان در سال زراعی 88-87 شده است.

مدیر دفتر بهره برداری و نگهداری از تاسیسات آب منطقه‌ای اصفهان با اشاره به اینکه میزان ذخیره سد زاینده رود  از سال آبی77 -76 تاکنون افتی چشمگیر داشته است،ادامه می دهد:اصولاً برنامه توزیع آب جهت کشت پاییزه در مناطق شرق اصفهان،بر اساس حجم ذخیره سد زاینده رود در ابتدای سال آبی (مهر ماه) انجام می شود. در سال جاری نیز با اینکه ذخایر آبی در وضعیت مطلوبی قرار نداشت اما به دلیل عدم کشت در سال قبل و خسارت هایی که به کشاورزان اصفهان وارد شده بود و در جهت کمک به وضعیت معیشتی کشاورزان  اصفهان ، ستاد بحران آب استان با پذیرش ریسک ناشی از احتمال تداوم خشکسالی ، با توزیع آب جهت کشت پاییزه موافقت کرد که بر مبنای آن حدود 200 میلیون متر مکعب آب به مدت حدود یک ماه بین کشاورزان توزیع شد.

بصیرپور می‌گوید:امیدواریم با بهبود نزولات جوی طی ماه های آتی شرایطی فراهم شود که کشاورزان استان بتوانند از حاصل زحمات خود بهره مند شوند و محصول خوبی را برداشت کنند. فائق آمدن بر مشکلات موجود در حوضه زاینده رود ، مستلزم یک سری اقدامات هماهنگ و برنامه ریزی شده است که بخشی از آن بر عهده مردم و بخش دیگر به عهده مسئولین کشور است البته در این میان اصلاح الگوی مصرف آب و تلاش در جهت بهینه سازی مصرف آن از جمله اقداماتی است که مردم می توانند در آن نقش اصلی را ایفا کنند و در مقابل،انسجام بخشی به مدیریت منابع آب حوضه و اجرای طرح انتقال آب به فلات مرکزی ایران از جمله مهمترین اقداماتی است که دولت باید به آن عنایت ویژه داشته باشد.

اسدپور - خبرنگار جام جم آنلاین