عزیزم! لطفا ... خواهش می‌کنم ...

همه افراد از کودکان تا بزرگسالان در هر سن و سالی نیازمند احترام هستند. حتی نوزادان نیز به احترام گذاشتن نیاز دارند. آنها بسیار کوچک‌تر از آن هستند که احترامی از خود نشان دهند یا متوجه احترام شوند، ولی وقتی که نیازهای آنان را برآورده می‌کنیم، به شما اعتماد می‌کنند و از آنجا که احترام بر پایه اعتماد شکل می‌گیرد؛ وقتی همین نوزادان بزرگ‌تر شدند این موضوع به کمک‌شان می‌آید.

کودکان 4 یا 5 ساله نیز به اندازه کافی بزرگ هستند که یاد بگیرند از کلماتی نظیر «خواهش می‌کنم» و «متشکرم» استفاده کنند و این‌گونه احترام خود را نشان دهند.

دوران پیش دبستانی، سن مناسبی است تا قوانین و نتایج کارها به بچه‌ها آموزش داده‌ شود. پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت معتقدند، کودکان دبستانی، به بزرگسالانی که قوانین زندگی اجتماعی را رعایت می‌کنند بیش‌تر احترام می‌گذارند؛ هر چند که این درک در پاره‌ای از مواقع برخاسته از ضمیر ناخودآگاه آنها باشد. وقتی بچه‌ها بزرگ‌تر می‌شوند، یعنی در سال‌های تحصیل در مقاطع راهنمایی و دبیرستان اجازه بدهید که آنها در اموری چون نوع لباس پوشیدن و آرایش موها مستقل عمل کنند؛ البته با تأکید جدی بر این نکته که شما باید رهنمون‌ها و معیارهای صحیح تصمیم‌گیری را به آنها آموخته و با شیوه‌ای مناسب و به دور از تحکم یادآوری کنید.

این شیوه‌ای است که از طریق آن، بچه‌ها درمی‌یابند به ایشان احترام می‌گذاریم و از این موضوع سپاسگزار خواهند بود.

بچه‌ای که با این نگاه خو گرفته باشد، مسوولیت کارهای خودش را می‌پذیرد و با همسالان خود بسیار راحت‌تر کنار می‌آید. البته معلم‌ها و اولیای مدارس شیوه‌های احترام گذاشتن را به بچه‌ها می‌آموزند، اما والدین مهم‌ترین نقش را در این زمینه ایفا می‌کنند. تا زمانی که کودک در خانه، ادب و احترام را به صورتی عملی نبیند و آن را درک نکند، نمی‌تواند با دیگران مؤدبانه برخورد کند. اگر در خانه به کودکان احترام بگذارند کودک در خارج از خانه نیز به دیگران احترام خواهد گذاشت.

البته همیشه باید به خاطر داشته باشیم که احترام گذاشتن به معنای اطاعت و فرمانبرداری نیست. بچه‌ها ممکن است به واسطه ترس، از والدین‌شان پیروی کنند، اما اگر پدر و مادر به فرزندان احترام بگذارند، بچه‌ها نیز از آنها اطاعت می‌کنند، چون درمی‌یابند که والدین همواره صلاح و نفع آنها را می‌خواهند. پس تفاوتی اساسی در احترام گذاشتن و اطاعت محض وجود دارد و کاملاً واضح است که هر پدر و مادری خواهان احترام است نه اطاعت به دلیل ترس.

اما این‌که چگونه می‌توان این احترام را به کودکان آموزش داد خود موضوعی در خور تأمل است. یک سؤال اساسی این است که آیا فقط با بیان و رعایت چند اصل و راهکار می‌توان کودکی مؤدب که معنای احترام را درک می‌کند تربیت کرد؟

پیش از هر چیز باید به این نکته دقت کنیم که بچه‌ها از تمام چیزهایی که ما می‌گوییم و انجام می‌دهیم درس می‌گیرند و در برخی موارد، الگو برمی‌دارند. پس باید دقت کنیم که در خانه (با همه افراد) رفتارهایی احترام آمیز داشته باشیم.

بهترین راه برای آموزش بچه‌ها، نشان دادن احترام است. وقتی که کودکی احترام را تجربه می‌کند، حسی لذت بخش را نیز در وجود خود احساس می‌کند و از این طریق، ارزش و اهمیت آن را می‌فهمد، پس بهتر می‌تواند آن را آموخته و به کار گیرد.

اگر همیشه این حرف را به خاطر داشته‌ باشیم که «با دیگران به گونه‌ای برخورد کنید که دوست دارید با شما برخورد شود» آن وقت بهتر می‌توانیم طرز برخورد خود را اصلاح کنیم.

چند راهکار

با راه‌هایی بسیار ساده می‌توان به کودک احترام گذاشت و او را با این اصل مهم زندگی اجتماعی آشنا کرد.

با کودک خود روراست باشیم. اگر گاهی کار اشتباهی انجام دادیم، به اشتباه خود اعتراف کرده و معذرت خواهی کنیم. از این دیدگاه اشتباه دوری کنیم که عذرخواهی از کودک موجب تخفیف شأن ما در نگاه او می‌شود.

کودک را نباید مسخره کنیم، شرمنده یا به او توهین کنیم. بلکه باید از او تعریف و کارهای خوبش را بیان کنیم.

به کودک خود اعتماد کنیم. اجازه بدهیم تا کودک ما حق تصمیم‌گیری داشته باشد و مسوولیت تصمیم خود را نیز بپذیرد.

‌ با عدالت تصمیم‌گیری کنیم. قبل از هر گونه نتیجه‌گیری، به حرف کودک خود نیز گوش دهیم.

با ادب با کودک برخورد کنیم تا او نیز معنای ادب و احترام را درک کند. برای نمونه قبل از وارد شدن به اتاق کودک می‌توانیم در بزنیم یا این‌که از کلماتی مثل خواهش می‌کنم، لطفاً و سپاسگزارم استفاده کنیم.

‌ قابل اعتماد باشیم. سر قول و قرارهایمان بمانیم و به کودک خود نشان دهیم که به گفته‌های خود عمل می‌کنیم.

شنونده خوبی باشیم و به حرف‌های کودک‌مان گوش دهیم.

همچنین ما باید در خارج از خانه و در برخورد با سایر افراد (همسایه‌ها، مأموران شهرداری، فروشنده‌ها و...) حقوق دیگران و محیط زیست را به دقت رعایت کنیم تا کودک ما نیز این مطالب را بیاموزد.

اگر در خانه و از سوی کودک خود بی‌احترامی دیدیم، باید با او صحبت کنیم مثلا وقتی قانون خانه این است که از ساعت 4 تا 6 تلویزیون دیده نشود، باید به او توضیح دهیم که این قانون برای این است که این ساعات برای مطالعه بوده و برای این است که او یا خواهر و برادرش در مدرسه موفق‌تر شده و نمرات بهتری کسب کنند.

باید به بچه‌ها آموزش دهیم که به خودشان هم احترام بگذارند. احترام به خود یکی از بهترین و مهم‌ترین شیوه‌های احترام است. چرا که وقتی به خودمان احترام بگذاریم راحت‌تر می‌توانیم به دیگران هم احترام بگذاریم پس باید به آنها کمک کنیم تا اهدافی برای خود تعیین کنند و برای رسیدن به آن اهداف تلاش کنند، چراکه حس احترام به خود با دستیابی به اهداف، بسیار بیشتر خواهد شد.

نظر شما برای کودک بسیار مهم است. اگر شما اعتقاد داشته باشید که او می‌تواند موفق شود، او نیز این باور را پیدا می‌کند.

یکی از راه‌های دیگر برای احترام گذاشتن به بچه‌ها این است که آنها را مستقل تربیت کنید و از زمانی که می‌توانستند به آنها مسوولیت‌های مختلف بدهید.

همچنین عشق و محبت خود را به وفور به آنها نشان دهید. بارها و بارها به بچه‌های خود بگویید که دوستشان دارید، آنها را در آغوش بگیرید و ببوسید و اگر کودک شما مرتکب اشتباهی می‌شود، ضمن تذکر در مورد خطایش، باز هم به او یادآوری کنید که دوستش دارید.

با انجام این کارهای ساده و کوچک، فرزند خود را با یکی از مهم‌ترین اصول زندگی به طور عملی آشنا می‌سازید.

نیلوفر اسعدی بیگی
منبع: hology.com teach