یک استاندارد ، این همه آزمون !

بیست و دوم مهرماه هر سال ، روز جهانی استاندارد نامگذاری شده است .به همین مناسبت ، مسوولان و کارشناسان به ارائه راهکارهایی برای توسعه و اشاعه فرهنگ استاندارد

کد خبر: ۳۰۱۵۷

در جامعه می پردازند. سال 81 روز جهانی استاندارد با شعار «یک استاندارد ، یک آزمون ؛ مورد قبول در همه جا» را در شرایطی سپری کرد که بیش از 75درصد از تولیدکنندگان کشور موفق به کسب نشان استاندارد شدند ، اما این نشان که علی الاصول باید بیانگر کیفیت مطلوب کالاهای تولیدی باشند ، هنوز نتوانسته است اطمینان لازم را به مصرف کننده بدهد. سال گذشته همزمان با روز جهانی استاندارد 6هزار استاندارد تدوین شد و آن گونه که اعلام کردند ، مقرر شد تا پایان سال 81 تعداد 1200 استاندارد جدید تدوین و به مقدار قبلی اضافه شود. به نظر می رسد وقت و تلاش زیادی برای رساندن به میزان استاندارد جهانی یعنی 25هزار صرف می شود. از آنجا که در بخش تولید مواد غذایی حساسیت بیشتری وجود دارد ، به عملکرد این سازمان در ارتباط با کنترل موادغذایی پرداخته می شود. سال گذشته اعلام کردند عدم تطابق محصولات آزمایش شده با مشخصات استاندارد از 3/32 درصد در سال 79 به 3/24 درصد در سال 80 کاهش یافته و نتیجه گیری شد که وضعیت و روند کنترل واحدها از سوی آن موسسه مطلوب بوده است . همچنین اعلام شد اگر هر فرآورده پس از یک آزمون مردود باشد، سریعا از سطح بازار جمع آوری و نسبت به معدوم شدن آن اقدام می گردد. به هر حال عدم رعایت ویژگی های استاندارد مشمول پیگرد قانونی و ابطال مهر استاندارد است ، به طوری که به موجب آن تولید انبوه به مدت چند ماه ممنوع خواهد شد. براساس تبصره 4 ماده 6 قانون موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی در مواردی که اجرای استاندارد درباره فرآورده های اجباری اعلام می گردد ، اعطای هرگونه تسهیلات به واحدهای تولید کننده این گونه فرآورده ها از سوی وزارتخانه ها و سازمان های مختلف دولتی و نیز تبلیغات رسمی این فرآورده ها از طریق رسانه های ارتباط جمعی منوط به داشتن پرونده کاربرد علامت استاندارد یا تاییدیه آن است . بنابراین هر تولید کننده پس از دریافت نشان استاندارد علاوه بر استفاده از تسهیلات موجود قادر خواهد بود با تبلیغات گسترده به بازار مطلوب و دلخواه برسد. از سوی دیگر، سیاست اخیر موسسه استاندارد ، دادن اطمینان نسبت به مصرف آن گروه از موادغذایی است که دارای نشان استاندارد هستند و معتقدند اگر مصرف کننده ای به آن باور برسد که استفاده از کالای غیراستاندارد به جان خودش و خانواده اش ضرر و آسیب می رساند، دیگر به سمت کالاهای غیراستاندارد نخواهد رفت ، اما آیا وجود نشان استاندارد می تواند دلیل بر کیفیت مطلوب کالا و یا عملکرد صحیح موسسه استاندارد در کنترل تولید باشد؛ چند سال پیش در جایی خواندم ، دیگ زودپزی که نشان استاندارد هم داشت ، هنگام استفاده در حالی که روی اجاق گاز قرار گرفته بود ، به فضا پرتاب شد. در آن ایام در شرکت تولیدکننده سوسیس و کالباس به عنوان مسوول کنترل کیفی مشغول کار بودم ؛ شرکتی که به دلیل کاهش هزینه تمام شده در همه محصولات خود برخلاف پروانه ساخت به جای گوشت قرمز درصدی از گوشت مرغ هم استفاده می کرد. گروهی که برای جدا کردن گوشت از استخوان مشغول به کار بودند ، می گفتند اگر اول پوست جدا شود ، دستشان روی مرغ سر می خورد و نمی توانند سرعت عمل داشته باشند. به مدیر کارخانه اعلام شد این پوستها علاوه بر این که پر دارند ، غیربهداشتی هم هستند. کارگری بگذارید که این پوستها را جدا کند. مدیر کارخانه که برای هر تخلف و تقلب در تولید توجیهی داشت ، گفت : یک کارگر، هر ماه حقوق بگیرد که پوست مرغ را جدا کند و بریزد دور؛ شما مگر کنتاکی نخورده اید؛ اگر می خوردید ، می دانستید پوست مرغ چقدر لذیذ است . به هر حال در انتظار فرصتی بودم تا از راه قانونی پوست مرغ از محصولات تولیدی شرکت خارج شود. تا این که قرار شد شرکت مهر استاندارد را دریافت کند که به واسطه آن بتواند با تبلیغات در رسانه ها به فروش قابل قبول تری دست یابد. برای دریافت نشان استاندارد ، قبولی 3مرحله نمونه برداری متوالی از محصول ضروری است . پس از تدوین نظامنامه ، مشخصات کارخانه ، فرمها و مستندات و نهایتا بازدید از کارخانه و کمیته علایم برای صدور مهر استاندارد تشکیل می شود. ما نیز پس از این که در 3مرحله متوالی نمونه هایی که مورد آزمون موسسه استاندارد قرار گرفت و جواب مطلوب و به قول معروف استاندارد را دریافت کردیم تصور می کردم هنگام بازدید کارشناس استاندارد مخالفت او موجب حذف پوست مرغ از روند تولید خواهد شد ، اما همه مراحل به خوبی و خوشی سپری شد و نشان استاندارد را به شرکت دادند. سال بعد و سالهای بعد نیز همچنان تمدید شد ، اما پوست مرغ که مانند بسیاری از افزودنی های دیگر در محصول نه با چشم دیده می شود و نه قابل تشخیص در آزمایش های آزمایشگاهی است ، با عزت و احترام در کارخانه ریشه دوانده و از خط تولیدحذف نشد که نشد و در آن چند سال هرگز از سوی استاندارد برای حذف آن اقدامی صورت نگرفت . در حالی که مسوولان موسسه استاندارد در موقعیتهای مختلف اعلام کرده اند که آن دسته از محصولات پروتئینی که در کارخانه های سوسیس و کالباس سازی با علامت استاندارد تولید می شود، از استانداردهای لازم غذایی برخوردار است و مصرف کنندگان بدون نگرانی می توانند از آنها استفاده کنند. این اتفاق نویسنده این سطور را به یاد عملکرد مدیریت قبلی این موسسه انداخت و نامه مدیر کل دفتر حقوقی و امور مجلس به موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که به تاریخ 18/9/80 و به شماره 77174 تنظیم و طی آن خاطرنشان شده است : مستند به نتایج آزمون به عمل آمده روی فرآورده های شرکت که مورد تایید آزمایشگاه و مدیریت استاندارد و تحقیقات صنعتی آذربایجان شرقی نیز قرار گرفته است ، نسبت به تعلیق پروانه کاربرد علامت استاندارد واحد اقدام گردد، بدون هیچ گونه اقدامی به بایگانی سپرده می شود و به جای تعلیق نشان استاندارد و ممانعت از تولید به تمدید نشان مذکور می پردازد و شرکت مذکور همچنان به تولید انبوه به همان شیوه تشویق می شود. با این اوصاف آیا می توان موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی را به عنوان سازمانی توانمند و متولی سلامت غذا در جامعه فرض کرد و آیا شعار زیبای «یک استاندارد، یک آزمون ؛ مورد قبول در همه جا» مورد تایید مصرف کنندگان کالاهای استاندارد نیز هست؛ متاسفانه هنوز سودجویانی وجود دارند که از ضعف نظارت و سهل انگاری و مماشات برخی مسوولان ، سوءاستفاده می کنند و نشان استاندارد را به عنوان وسیله ای نه برای کیفیت مطلوب ، بلکه به منظور تبلیغ و کسب موقعیت های بهتر فروش کالا به کار می برند ، که امید است با به کار گماردن افراد شایسته و مسوول در مقام نظارت و با تجدید نظر و کنترل بهتر بتوان به تولید و عرضه غذای سالم که حق هر مصرف کننده ای است ، دست یافت .