جنگ روی پرده سینما

زخم شانه حوا

فیلم «زخم شانه حوا» را حسین قناعت کارگردانی کرده است، کارگردان جوانی که در پرونده کاری خود فیلم‌های من و نگین دات کام و «ماجراهای اینترنتی» را به ثبت رسانده است. اما فیلم زخم شانه حوا یک فیلم جنگی است که فیلمنامه آن را خود قناعت نوشته است. طبق شنیده‌ها قناعت که در فیلم مزرعه پدری به کارگردانی زنده‌یاد ملاقلی‌پور، دستیار او بوده یک روز طرح زخم شانه حوا را برای ملاقلی‌پور تعریف می‌کند و او قناعت را تشویق می‌کند که فیلمنامه را بنویسد و آن را کارگردانی کند. این کارگردان قبل از ساخت زخم شانه حوا گفته بود که همیشه دوست داشته جنگ را از نگاه خانواده‌ها به تصویر بکشد؛ خانواده‌ای که محور اصلی آن مادر است. قناعت معتقد است که تاکنون به حضور زنان در سینما خیلی کم توجه شده است در صورتی که زنان در جنگ سهم زیادی داشته‌اند. تولید زخم شانه حوا ماجراهای زیادی داشت. سال گذشته این فیلم به تهیه‌کنندگی اکبر نبوی مقابل دوربین رفت. پیش از این نبوی تجربه تهیه‌‌کنندگی سینما نداشت. او از نویسندگان و منتقدان سینماست که مدتی هم نشریه‌ای به نام سینما ویدئو را منتشر می‌کرد و زمانی که مهندس ضرغامی معاون سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، به عنوان مشاور با او همکاری می‌کرد. سرمایه‌گذار فیلم حوزه هنری بود اما بعد از مدتی بین کارگردان و تهیه‌کننده اختلاف پیش آمد و نبوی از تهیه‌کنندگی زخم شانه حوا انصراف داد و بعد از مدتی به عنوان قائم‌مقام بنیاد سینمایی فارابی به این بنیاد رفت. درست در زمانی که همه فکر می‌کردند ساخت زخم شانه حوا منتفی است، حسن کلامی تهیه‌کنندگی این فیلم را عهده‌دار شد و تولید زخم شانه حوا از ابتدا آغاز شد. ماجرای فیلم در سال 66 اتفاق می‌افتد. زنی در شمال کشور زندگی می‌کند. فرزند او 2 سال پیش شهید شده و عروسش بعد از 2 سال تصمیم دارد بار دیگر ازدواج کند. شب عروسی به مادر خبر می‌رسد جنازه‌ای که 2 سال پیش به خاک سپرده متعلق به فرد دیگری است و به احتمال زیاد فرزند او زنده است. او بعد از شنیدن این خبر جستجو را آغاز می‌کند و در اولین اقدام به جبهه می‌رود ...

نقش این مادر را آهو خردمند بازی می‌کند. از دیگر بازیگران این فیلم می‌توان به هومن سیدی، حسین عابدینی، سلیمه رنگزن، مینا ساداتی، حسن زارع و... اشاره کرد. زخم شانه حوا در شهرک سینمایی دفاع مقدس، تهران، روستایی در شهرستان گلوگاه، شمال، سوسنگرد و دزفول فیلمبرداری شده است. آنهایی که فیلم را دیده‌اند و یا در پشت صحنه حضور داشته‌اند از بازی خوب و متفاوت آهو خردمند می‌گویند. خردمند تاکنون با بازی در سریال‌هایی مانند «یک مشت پر عقاب» و فیلم‌هایی مانند «ستاره» می‌شود نشان داده بازیگر قابلی است که نمی‌خواهد در نقش‌های رایج و معمولی کلیشه شود. از دیگر عوامل سازنده این فیلم می‌توان به حسن کریمی، فیلمبردار، احمد صالحی، صدابردار، محمداسماعیل معصومی، طراح صحنه و لباس و فریدون کشن فلاح، طراح گریم اشاره کرد.

زم هریر

وحید جلیلوند با بازی در سریال نردبام آسمان به شهرت رسید. هر چند او پیش از این به عنوان مجری تلویزیون و گوینده رادیو برای خود نام و نشانی کسب کرده بود، اما تا قبل از بازی در نقش جمشید (غیاث الدین)، کسی باورش نمی‌شد که او بتواند در دنیای بازیگری هم موفق باشد. بعد از موفقیت جلیلوند در سریال نردبام آسمان او را در فهرست بازیگران فیلم سینمایی «زم هریر» دیدیم که چنین نشان می‌داد که در اولین فیلم سینمایی خود قرار است یکی از نقش‌های اصلی را داشته باشد. نام جلیلوند در آن موقعیت زمانی بیشتر از نام کارگردانی که قرار بود زم هریر را کارگردانی کند به چشم آمد، کارگردان که علی روئین تن نام داشت و سال گذشته فیلم «دلشکسته» را روانه اکران عمومی کرده بود؛ فیلمی که با تمام تبلیغات عمومی نتوانست به فروش چندانی دست پیدا کند.اما در کنار روئین‌تن نام سید ضیاء هاشمی به عنوان تهیه‌کننده زم هریر نیز دیده می‌شد؛ تهیه‌کننده باسابقه که سال‌هاست در سینما فعالیت می‌کند. زم هریر از ابتدای شروع پیش تولید با سر و صدای زیادی اعلام کرد که سازندگان این فیلم تصمیم دارند فیلمی متفاوت در ژانر سینمای دفاع مقدس بسازند. کارگردان و تهیه‌کننده شروع به انتخاب عوامل کردند. در این فهرست نام افراد معتبری به چشم می‌آمد؛ فیلمبردار: علیرضا زرین‌دست، طراح صحنه و لباس:ایرج رامین‌فر، صدابردار: یدالله نجفی، طراح گریم: مهرداد میرکیانی، موسیقی: مجید انتظامی، تدوین: حسین زندباف، بازیگران: افسانه بایگان، بی‌تا بادران، محمود پاک‌نیت، شیلا خداداد، رضا رویگری، سارا خویینی‌ها، نیوشا ضیغمی، اکبر عبدی، محمد متوسلانی، جمشید مشایخی و...

قبل از آغاز فیلمبرداری، تهیه‌کننده جلسه‌ای گذاشت و از اهالی مطبوعات و سینماگران دعوت کرد تا در مراسم رونمایی زم هریر شرکت کنند. در این مراسم هاشمی گفت که سینمای ایران از نظر شکل و ساختار به تکرار رسیده است و آنها تلاش می‌کنند تا با ساخت زم هریر این ساختار و فرم تکراری را به هم بریزند و نوآوری را بار دیگر به سینمای ایران برگردانند. در روز شروع فیلمبرداری هم تهیه‌کننده نصف صفحه دیگر یک روزنامه سینمایی را به معرفی عوامل ساخت فیلم زم هریر اختصاص داد. البته همه اینها را می‌توان به حساب نوآوری گذاشت، اما تجربه ثابت کرده فیلم‌هایی که با تبلیغات گسترده شروع می‌شوند به این دلیل که در ذهن مخاطب توقع ایجاد می‌کنند در زمان نمایش در جشنواره و یا اکران عمومی با مشکلات زیادی روبه‌رو می‌شوند، به همین دلیل بسیاری از سینماگران و توزیع‌کنندگان فیلم بر این باورند که باید گذاشت فیلم راه خودش را برود و خودش برای خودش تبلیغ کند. حتی برخی معتقدند که مراسم فرش قرمز و معارفه یک فیلم در زمان آغاز اکران عمومی که در ایران ما به شکل نمایش خصوصی برگزار می‌شود، زیاد جواب نمی‌دهد و مردم در برابر چنین برنامه‌هایی واکنش منفی نشان می‌دهند. با همه اینها در خلاصه داستان این فیلم چنین آمده است: «سیامک پیش از شهادت وصیت کرده که تنها دخترش که آتیه نام دارد در بزرگسالی هر زمان دچار مشکل شد نزد فرمانده پدر که آقاسید علی نام دارد، برود. آتیه پس از 20 سال به رغم میل باطنی‌اش به وصیت پدر گوش می‌کند و در 24 سالگی نزد آقا سید علی می‌رود. این دیدار باعث می‌شود حقایقی برایش روشن شود و ...»

پرویز سعیدی