شعر کودک و رویش‌های جوان

تحقیقا می‌توان گفت آنچه در گذشته خود را در قد و قامت منظومه، کلام ادبی و... به طیفی گسترده از جامعه عرضه می‌داشت، دربردارنده آثاری بزرگسال محور از حیث محتوا، اندیشه و حتی فرم بود که علی‌رغم اراده کوشندگان انگشت شمار این وادی در بهره‌گیری از محاوره‌گویی صرف [خویشاوند با زبان و نوع بیان ساکنان پایتخت]، واژگان سهل و ساده در شعر و کلام منظوم و فضاسازی‌های رقیق و پیرنگ‌های ضعیف داستانی در قصه‌ها، نثرها و پاورقی‌های رایج در آن دوره، ثمری نمی‌داد و تداوم روش نگاه از بالا به مخاطبی که در آن آثار به دنبال صدای خود می‌گشت، این خط فاصله را در طول زمان پررنگ و پررنگ‌تر می‌کرد.

تولیدات 3 دهه اخیر در ادبیات کودک و نوجوان به لحاظ کمی‌ خیره‌کننده و به لحاظ کیفی مستحق تشویق و تکریم است و صدالبته نقد مشفقانه و منصفانه می‌تواند از مصادیق همین تشویق و تکریم باشد، هرچند با وجود ظرفیت‌های قابل قبول در قاطبه اهل قلم، رسانه و... تا امروز کمتر مورد توجه قرار گرفته است وگرنه تا امروز، حداقل باید این مطلب کلی گفته یا نوشته می‌شد که در شعر کودک و شعر نوجوان که قابل تفکیک از یکدیگر هستند، سالیانی چند نگرش نزدیک به هم به مدد تشکیلات مدیریتی و همراهی رسانه، مدام به تکرار خود پرداختند تا آنجا که برای مقطعی به خروجی نهایی این حوزه پرمخاطب تبدیل شدند، اما وضعیت مذکور بالاخره سپری شد و در ایستگاه‌های بعدی، مسافران و شاعران جوان و جدیدی به این قطار پیوستند که طبیعتا مخاطبانی تازه نفس و نوجو نیز با آنها همراه و همصدا شدند.

واقعیت امروز شعر کودک و نوجوان، پس از 3 دهه از اعلام موجودیت ادبیاتی مختص به گروه‌های سنی یادشده که در آغاز نوشتار از این اتفاق به عنوان مولود مبارک نام بردیم، گویای نکاتی است که مرور آن برای پژوهشگران و محققان فرهنگی کشور، بسیار سودمند و روشنگرانه است، چرا که با سرعتی غیرقابل تصور از محدوده فولکلورها و مثل‌ها و منظومه‌های عاریه‌ای از فرهنگ‌های دیگر عبور کرده‌ایم و مبانی اعتقادی، دینی و ملی خودمان را دستمایه تعامل اثربخش به بچه‌ها قرار داده‌ایم، در عین حال باید پذیرفت که تا قله فاصله بسیاری داریم، اما حرکت روبه جلو ادامه دارد، اینجاست که می‌توان به سهولت رویش‌ها را دید. اکنون وقت آن رسیده است که بیاییم و واقع‌گرایانه بیندیشیم و قضاوت کنیم، آیا اجازه داده‌ایم این رویش‌ها به بار بنشینند تا جامعه از بروز و ظهور آنها مطلع شود؟ آیا نهادها، سازمان‌ها و مراکز مرتبط با هنر و ادبیات کودک و نوجوان، فرهنگسازی با ادبیات را عمیقا باور دارند یا...؟!

حمید هنرجو