در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گفتگو با هادی زنوزی، گوینده شبکه خبر
گویندگی در قاب بسته
شیوه اجرا در بخشهای خبری، اصلی است که برنامههای خبری را برای مخاطب جذاب میکند و مجریان اخبار براساس نوع اجرایی که دارند توجه مخاطب را جلب میکنند. اما اینکه این شیوههای اجرایی چطور انتخاب میشوند و چه تاثیری دارند، سؤالاتی هستند که برای پاسخ به آنها گفتگویی با هادی زنوزی،گوینده خبر شبکه خبر داشتهایم.
آقای زنوزی، از چه زمانی وارد اجرا شدید؟
من کار خود را به عنوان مجری برنامههای رادیویی در سال 1377 آغاز کردم و در سال 1378 همزمان با افتتاح شبکه خبر، وارد این شبکه شدم. از همان سال به عنوان گوینده خبر و مجری برنامههای سیاسی و اجتماعی در این شبکه فعالیت میکنم.
آیا داشتن صدای خوب برای اجرا بویژه در بخشهای خبری کافی است؟
صدا و تصویر گرچه هردو اجزایی از یک اجرای خوب به شمار میآیند، اما کافی نیستند. گوینده خبری موفق است که اولا به فن بیان که یکی از درسهای مهم بازیگران تئاتر و سینما نیز هست مسلط باشد، دوم اینکه خبر را کاملا بفهمد و سوم اینکه بر مهارتهای ارتباط کلامی و غیرکلامی مسلط باشد. گویندهای با این مشخصات میتواند خبر را برای بیننده و شنونده درست ارائه کند. به قول یکی از استادان، برخی گویندگان هنگام خواندن خبر به گونهای رفتار میکنند که گویی محتوای متن سفارش خود آنها بوده است، به همین سبب در انتقال مفاهیم خبر به مخاطب بسیار مسلط هستند. اگر اینگوینده، صدا و تصویر خوب هم که موهبتی الهی است داشته باشد که چه بهتر. ملاحظه میکنید که گویندگان و گزارشگران برجسته رسانههای خبری معتبر جهان لزوما خوشقیافه یا خوشصدا نیستند، بلکه جذاب هستند، بر کار خود مسلطترند و البته در بداههگویی، خط قرمزهای کمتری هم دارند.
رشته تحصیلی شما با نوع اجرای بخشهای خبری چقدر کمک بود و آیا تحصیلات آکادمیک برای اجرا ضروری است یا میتواند از ابزار اجرا باشد؟
میگویند برای اینکه بتوانی خوب سخن بگویی، باید خوب شنیده باشی و خوب خوانده باشی. رشته تحصیلی من در مقطع کارشناسی، شیمی کاربردی است اما وقتی وارد شبکه خبر شدم، احساس کردم که باید دانش سیاسی خود را نیز تقویت کنم. بنابراین در کنکور کارشناسی ارشد روابط بینالملل با گرایش مطالعات منطقهای نیز شرکت کردم که پذیرفته شدم و حدود 3سال قبل فارغالتحصیل شدم. مطالعات من در این حوزه کمک زیادی در تحلیل وقایع سیاسی بود و شاید به همین دلیل در حال حاضر احساس میکنم خبرها و تحلیلها را بهتر درک و سعی میکنم فقط ارائهکننده صرف خبر نباشم. برخی اوقات در مقام مشاورهدهنده به سردبیران محترم شبکه نیز ظاهر میشوم و پیشنهادهایی مطرح میکنم که عمدتا پذیرفته میشوند. به هر حال، به نظرم رشته تحصیلی مرتبط کمک زیادی به موفقیت در گویندگی خبر دارد. بنده در این مدت در دورههای متعدد آموزشی فن بیان و صداسازی و مهارتهای ارتباطی نیز شرکت کردهام و خود را همچنان نیازمند آموزش میبینم. در ضمن، تسلط به زبان و ادبیات فارسی و انگلیسی هم به نظرم بسیار مهم است چون به تلفظ صحیح اسامی چه ایرانی و چه خارجی بسیار کمک میکند و در مواردی که گوینده در مورد یک خبر خارجی اطلاعاتی نیاز دارد، میتواند با جستجو در سایتهای خارجی انگلیسیزبان، اطلاعات لازم را دریافت کند البته برخی گویندگان به بقیه زبانها از جمله فرانسه هم تسلط دارند که طبیعتا موفقتر هم هستند.
تفاوتهای اجراهای خبری با دیگر اجراها چیست؟
طبیعی است که بیننده تلویزیون از گوینده خبر انتظار اجرای یک جنگ تلویزیونی ندارد. گویندگان خبر، معمولا در یک قاب بسته در مقابل بیننده ظاهر میشوند و با کمترین تحرک باید با بیننده ارتباط برقرار کنند. در اجراهای غیرخبری، حرکتهای مجری و همچنین زبان بدن، بخش زیادی از اشکالات احتمالی اجرا و همچنین ضعف در صدا و تصویر را پوشش میدهد، اما گوینده خبر باید تنها با انعطاف صحیح در چهره و صدای خود، بیننده را مجذوب خبر کند.
آیا بین گوینده خبر با مجری خبری تفاوتی هست؟
بله. ممکن است همه گویندگان خبر قابلیت اجرای برنامههای خبری را نداشته باشند. معمولا گویندگانی میتوانند برنامههای خبری را موفقتر اجرا کنند که تا حد امکان متکی به متن نباشند. گویندگانی که سابقه اجرای برنامههای غیرخبری در رادیو یا تلویزیون دارند، در صورت کسب اطلاعات سیاسی و خبری کافی، ممکن است در اداره برنامههای خبری هم موفق باشند؛ چون گویندگان خبر عمدتا متکی به متن آن هم با ادبیات رسمی هستند و اجرای برنامههایی که نیاز به انعطاف بیشتری دارد برای آنها کمی دشوار است. گویندگان خبری که سابقه خبرنگاری و گزارشگری هم دارند و درک درست و عمیقی از خبر دارند، موفقترند.
آیا ارتباط با مخاطب از سوی گوینده یا مجری خبر میتواند در جذب و دفع مخاطب نقش داشته باشد یا تنها اهمیت خبر برای مخاطب کافی است؟
برقرار کردن ارتباط با مخاطب و ایجاد گفتمان خبری در جذب مخاطب بسیار موثر است. گویندهای موفق است که بتواند از تمام قابلیتهای صدای خود ازجمله برد صدا و حجم صدا و همچنین قابلیتهای چهره خود و میمیکهای صورت، به بهترین شکل برای ارائه درست خبر و ایجاد ارتباط با مخاطب استفاده کند. دوره گوینده خبر «صورت سنگی» با صدای بم به پایان رسیده است و گویندهای میتواند با مخاطب ارتباط درست برقرار کند که بر مهارتهای ارتباط مسلط باشد.
تاکنون پیش آمده که درونیات شما در مورد یک خبر بر شما غالب شده و بر خواندن خبر تاثیر داشته باشد؟
بعضی اوقات این موضوع اجتنابناپذیر است. مثلا خبرهای زلزله بم یا سقوط هواپیمای سی 130 خبرهایی بودند که واقعا نمیشد عادی خواند؛ چون عمق فاجعه را با دیدن تصاویر فاجعه احساس میکردیم. ما تصاویری را در صداوسیما میدیدیم که واقعا قابل پخش نبودند و طبعا روی احساساتمان تاثیر مضاعف داشتند، اما در مورد گرایشات سیاسی، به نظرم گوینده خبر حق دخالت دادن آنها را در کار اجرا و موضعگیری سیاسی ندارد. خواندن برخی خبرها با لحنی خاص که میتواند برخی افراد را راضی و برخی دیگر را ناراضی کند در شان گوینده نیست. گوینده، باید خبر را فقط صحیح ارائه کند، نه بیشتر و نه کمتر. بیننده هم این را خوب میفهمد.
این موضوع ضعف در اجراست یا میتواند نقطه قوت نیز باشد؟
به نظرم گویندهای موفق است که بتواند بر احساسات خود در جایی که باید غلبه کند و در غیر این صورت، این دخالت دادن احساسات ضعف محسوب میشود. گرچه در برخی موارد که خبری غرور ملی را القا میکند، لازم نیست گوینده تلاش کند خود را بیتفاوت نشان دهد، اما در کل گوینده خبر باید به صورت خنثی خبر را اجرا کند تا بر متن خبر تاثیرگذار نباشد.
الهام نادری فرید
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
