مسوولان واقع‌بین باشند

این ابراز امیدواری با مرور موانع اقتصادی و سیاسی موجود و بررسی نمونه‌های مشابه به نظر غیراجرایی و تردیدآمیز می‌رسد. همگان به خاطر دارند که با وجود گذشت 16 سال از امضای تفاهم‌نامه صادرات گاز ایران به شبه‌قاره هند، موسوم به خط لوله صلح، در حالی که در ایران پنجمین دولت پس از این امضا نیز آغاز به کار کرده است)‌، هنوز این امر اجرایی نشده است. ایران و هند یادداشت‌ تفاهم اولیه این قرارداد را در سال 1993 امضا کردند و 2 سال بعد در سال 1995 پاکستان نیز به این قرارداد دوجانبه پیوست.

این در حالی است که اجرای قرارداد خط لوله صلح از هر نظر اقتصادی، سیاسی و جغرافیایی بسیار آسان‌تر از صادرات گاز به سوئیس بوده است. 3 کشور از نظر فرهنگی و دینی اشتراکات زیادی دارند که مذاکرات را آسان و سطح حسن‌نیت‌های متقابل را بالا می‌برد و سرانجام عزم سیاسی در سطوح بالایی برای اجرایی شدن این قرارداد وجود داشته و دارد که رفت و آمد مکرر هیات‌های کارشناسی، برگزاری جلسات متعدد کمیته‌های کاری سه‌جانبه در کشورهای مختلف و تاکید عالی‌ترین مسوولان 3 کشور گواه آن است. با این حال مسائل مختلفی وجود داشته که اجازه اجرایی شدن چنین قرارداد به ظاهر آسانی را (به‌رغم نیاز مبرم خریدار و عزم جدی فروشنده گاز)‌ نداده است.

چگونگی و رقم سرمایه‌گذاری مشترک، امنیت خط لوله، قیمت گاز، مسائل سیاسی داخلی هریک از کشورهای خریدار گاز و مسائل سیاسی که در شبه قاره هند و همسایگان هند و پاکستان روی داد؛ همراه اعمال بازیگری سایر فروشندگان گاز در آسیای میانه ‌ بویژه روسیه و نفوذ آنان بر قرارداد از جمله مسائل تقریبا غیرقابل پیش‌بینی بودند که پس از گذشت 16 سال هنوز اجرای این قرارداد را ممکن نساخته‌اند.

حال چگونه تنها 2 سال و نیم پس از امضای قرارداد، صادرات گاز ایران به سوئیس در قلب اروپا اجرایی شود؟ آیا به موانع بدیهی اجرای چنین قراردادی واقف هستیم و چنین وعده می‌دهند یا به این‌گونه مسائل توجه کنیم که از نظر اقتصادی هنوز هیچ یک از تعاملات اقتصادی قرارداد چون قیمت خرید گاز و سرمایه‌گذاری لازم برای احداث خط لوله مورد توافق عملی طرفین قرار نگرفته است. از نظر سیاسی، تنش‌هایی با اروپا بروز کرده است که مقدار پایبندی خریدار به قرارداد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بعلاوه هنوز نقش ایران در بزرگ‌ترین طرح صادرات گاز به اروپا (نابوکو)‌ روشن نیست و معلوم نیست خریدار حاضر باشد به طور موازی روی دو خط لوله سرمایه‌گذاری کند.

از این‌رو این انتظار از مسوولانی چون مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز که به خاطر حضور مستقیم در معادلات اقتصاد سیاسی بین‌المللی کاملا در جریان واقعیات جهانی قرار دارند و اظهاراتشان معمولا در صحنه بین‌المللی مورد توجه قرار می‌گیرد، کاملا بجاست که در اعلام وعده‌ها و برنامه‌های کشور در حوزه مسوولیتی خویش چنان دقیق، پخته و حساب شده سخن بگویند که موشکافی و تحلیل این سخنان، دستمایه‌ای برای خدشه‌ به منافع ملی کشور قرار نگیرد.

بهمن موسوی