اقتصاد، برتر از سیاست

او در حالی که آه می‌کشد از کاهش فروش مغازه‌اش به یک چهارم میزان قبلی به واسطه شکل‌گیری بحران میان آلوارو اورایبه، رئیس‌جمهور کلمبیا و هوگو چاوز، همتای ونزوئلایی‌اش می‌گوید. وقتی خوزه از گذشته صحبت می‌کند منظورش قبل از 28 ژوئیه و زمانی است که چاوز از توقف مراودات دیپلماتیک با کلمبیا و یافتن جایگزین برای کالاهایی که قبلا از این کشور وارد می‌شد، خبر داد.

این اقدام در واقع واکنش ونزوئلا به نهایی شدن توافقنامه زمامداران بوگوتا، پایتخت کلمبیا با آمریکایی‌ها بود که بر اساس آن نظامیان آمریکایی اجازه یافتند از 7 پایگاه نظامی کلمبیا در ماموریت‌های مبارزه با قاچاق موادمخدر استفاده کنند.

اختلاف نظر دولت‌های کلمبیا و ونزوئلا بر سر این مساله با کشف سامانه‌های قابل حمل موشک‌های ضدتانک ساخت سوئد فروخته شده به ارتش ونزوئلا در اردوگاه‌های شورشیان چپگرای ونزوئلا موسوم به فارک مقارن شد که تنش بین دو طرف را به نقطه اوج رساند.

این اولین بار نیست که چاوز تهدید به تحریم تجارت با کلمبیا کرده لیکن این بار به نظر می‌رسد او در اجرایی کردن این تهدید جدی است. این تهدید خیلی زود بر نواحی مرزی دو کشور تاثیر گذاشت.

ونزوئلا و کلمبیا بزرگ‌ترین شرکای تجاری هم هستند و ایالات‌متحده دومین شریک تجاری هر دو تلقی می‌شود. مبادلات تجاری ونزوئلا و کلمبیا طی سال گذشته میلادی به 2/7 میلیارد دلار افزایش یافت که 6 میلیارد دلار آن صادرات کلمبیا به ونزوئلا بود که اقلامی چون مواد غذایی، احشام، پوشاک و خودرو را دربرمی‌گرفت.

چهار پنجم مبادلات تجاری دو طرف از طریق جاده‌ای کوهستانی انجام می‌شد که سن‌آنتونیو را به ایالت سن‌کریستوبال کلمبیا که بوگوتا نیز در آن قرار دارد، رابط می‌دهد. خوزه روزو، از تجار محلی می‌گوید: این مبادلات 50 هزار فرصت شغلی مستقیم و 250 هزار فرصت شغلی غیرمستقیم ایجاد کرده بود. او با اشاره به این که بخش اعظم این مشاغل در صنعت حمل‌ونقل و موسسات ترخیص کالا متمرکز شده بود، می‌افزاید: پیش‌تر رانندگان کامیون روزانه 500 سرویس فرامرزی داشتند که اکنون به کمتر از 80 رسیده است.

وضعیت صنایع کوچک ونزوئلا هم تحت‌الشعاع تصمیم چاوز قرار گرفته چرا که بیشتر شرکت‌های فعال در این کشور برای تامین مواد اولیه مورد نیاز خود به کلمبیا اتکا دارند. اگرچه مرزها بسته نشده‌اند اما امروز تعداد کمی از 30 هزار کلمبیایی که هر روز از مرز عبور می‌کردند تا در بازارچه‌های مرزی معاف از مالیات ونزوئلا که مملو از کالاهایی مصرفی ارزان بود، خرید کنند به ونزوئلا سفر می‌کنند.

اگرچه آنان به همان سادگی گذشته می‌توانند به ونزوئلا سفر کنند اما ماموران یگان مرزبانی ونزوئلا در بازگشت خریدهای آنان را توقیف می‌کنند. دولت ونزوئلا صدور مجوزهای وارداتی از کلمبیا را به شدت محدود کرده و از اختصاص دلار دولتی که نرخش یک‌سوم دلار در بازار آزاد است برای خرید از کلمبیا خودداری می‌کند.

بخش اعظم فعالیت‌های اقتصادی در سن‌آنتونیو تحت سیطره کلمبیایی‌های جلای وطن کرده است و این ایالت توسط اپوزیسیون دولت کلمبیا مدیریت می‌شود. اگرچه مناطق مرزی با کلمبیا بیشترین لطمه را از تحریم‌ها خواهند دید اما این بدان معنا نیست که سایر بخش‌های کشور از تبعات تحریم در امان خواهند ماند.

چاوز طی هفته‌های اخیر برای جایگزین کردن محصولاتی که پیش‌ از این از کلمبیا وارد می‌شدند قراردادی به ارزش1/1 میلیارد دلار با آرژانتین امضا کرد. این توافقنامه مشتمل بر واردات سالانه 10 هزار دستگاه خودرو، اقلام دارویی، 2 میلیون جفت کفش و مقادیر قابل توجهی برنج است.

دولت ادعا دارد با اجرایی شدن توافقنامه این اقلام با بازنگری در تعرفه‌های وارداتی به قیمت پایین‌تری به دست مردم می‌رسند اما آنچه در پرده‌ای از ابهام قرار دارد این که آیا آرژانتین که طی سال گذشته خشکسالی شدیدی را پشت سر گذاشت قادر به عمل تعهداتش خواهد بود یا نه.

تا پیش از این تجارت مانع از بالا گرفتن تنش‌های سیاسی پیاپی بین اورایبه و چاوز به عنوان دو قطب سیاسی متضاد شده بود. لوئیس کارلوس ویدگای، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان صنعتی کلمبیا می‌گوید اگر چه تصمیم‌های وضع شده از سوی چاوز میزان صادرات این کشور به ونزوئلا را کاهش می‌دهد لیکن روابط اقتصادی دو کشور به دلیل وابستگی‌های عمیق به قوت خود باقی خواهد ماند.

مالکان شرکت‌های تجاری و صنعتی کلمبیا همین حالا هم به دنبال بازارهای جدید در آمریکای‌جنوبی و حتی فراسوی منطقه برای پر کردن خلا ناشی از قطع تجارت با ونزوئلا هستند. تجار و تولیدکنندگان کلمبیایی که نگران تهدیدهای مکرر چاوز هستند به دنبال متنوع کردن بازارهای صادراتی هستند.

در واقع روند کاهش صادرات ونزوئلا قبل از شروع مناقشه سیاسی اخیر آغاز شده بود. صادرکنندگان کلمبیایی می‌گویند 545 میلیون دلار از واردکنندگان ونزوئلایی که برای پرداخت بدهی‌شان باید از کمیسیون ارزی دولت مجوز دریافت کنند، طلب دارند.

تجار بزریلی که با ونزوئلا کار می‌کنند هم گلایه‌های مشابهی دارند. هر چند پاره‌ای شرکت‌های کلمبیایی راهی برای انطباق خود با شرایط جاری پیدا می‌کنند تولیدکنندگان پوشاک، پرورش‌دهندگان احشام و واحدهای مونتاژ خودرو یافتن بازار جایگزین به جای ونزوئلا را دشوار خواهند یافت.

برنده اصلی قاچاقچیان هستند که با انتقال سوخت از ونزوئلا به کلمبیا و آوردن مواد غذایی، پوشاک و سایر اقلام از کلمبیا به ونزوئلا سودهای سرسام‌آور به جیب می‌زنند. این باندها پیوندهای عمیقی با نهادهای نظامی و غیرنظامی دارند.

در چنین شرایطی ادامه اختلا‌فات دو طرف صرفا به قوت گرفتن این باندها منجر خواهد شد و نفعی برای هیچیک از دو طرف به ارمغان نخواهد آورد.

مترجم: فرزین تکلو
منبع: اکونومیست