از تحقیر تا افتخار آسیا

بسکتبال ایران حق دارد و در تیان‌جین چین حقش را گرفته است. نگاهی به نتایج 10 سال اخیر می‌گوید ما در بسکتبال قاره کهن حق داریم. قهرمانی و نایب قهرمانی جوانان، قهرمانی باشگاه‌ها، بازی‌های 3 به 3 و قهرمانی‌های دیگر در این 8 سال، سهم ما از بسکتبال آسیاست که با همت مردان جامعه بسکتبال ایران به دست آمده است. مربیان زحمتکش، باشگاه‌های سرمایه‌گذار و سمت و سو دهی فدراسیون، نسل حاضر بازیکنان بسکتبال ایران را پدید آورده‌اند که می‌توانیم تا چند سال آینده باز هم شاهد دستاورد‌ها و پیروزی‌های دیگر این نسل در عرصه‌های زیادتر باشیم.

بسکتبال امروزی ایران، بسکتبالی یک شبه نیست. نزدیک به 10 سال با این نسل سر کرده‌ایم. از نوجوانانی که در اردوهای آزادی زحمت اردونشینی را با مربیان متعدد دیده‌اند تا بزرگسالانی که اکنون در آسیا سرآمد همه حریفان شده‌اند. فرقی نمی‌کند چه کسی و در کجا افتخار به دست می‌آورد. مهران شاهین طبع است یا مصطفی هاشمی که سه بار ایران را بر بام باشگاه‌های آسیا نشاندند. مهم بسکتبال است که با همت همگان نتیجه می‌گیرد و پیش می‌تازد.

چه کسی می‌تواند کارهای صمد نیکخواه بهرامی را فراموش کند؟ نوجوانی که 10 سال پیش مسوولان وقت بازی‌های جوانان غرب آسیا برای اولین بار او را دیدند و در تقدیر از بازی‌های زیبایش به او یک ضبط صوت هدیه کردند. حامد آفاق از مشهد شروع کرد و برای انتخابی در تیم جوانان سال 2000 با بابک قهرمانی رقابت نزدیکی داشت اما بالاخره این یار مشهدی آمد و از آن سال با بسکتبال ماند.

مهدی کامرانی پدیده مینی بسکتبال تهران را به خاطر کوتاهی‌‌‌قامت و جثه ریزش زیاد جدی نمی‌گرفتند اما مهدی چند سال بعد با صبا باتری رو آمد. او هم متعلق به نسل جوانان سال 2000 است. حامد سهراب‌نژاد همین‌طور یا جواد داوری که یک اصفهانی با جسارت است.

بر سر راه این نسل، بازیکنان دیگری قرار گرفتند که قهرمانی را با رده‌های پایه تجربه کردند. حامد حدادی یک استثناست که در بازی‌های نوجوانان کرمان سعید فتحی او را کشف کرد و به ناظم سلامی مربی خوزستانی حامد قول داد یک بازیکن بزرگ از او بسازد، نه فقط به واسطه قامتش که بلند است بلکه به خاطر هوش و ذکاوتی که کمتر در بازیکنی با قامت 218 سانتی‌متر سراغ داریم. امیر امینی را با برادرش بهمن می‌شناختند اما این جوان جنوب شهر تهران از سایه برادر خارج شد و برای خودش اسم و رسمی در بسکتبال پایه و سپس بسکتبال مردان آسیا پیدا کرد. اوشین ساهاکیان از قلب تیم جوانان 2004 آمد و محمدرضا اکبری و آرن داوودی نشان دادند جنس بازی‌شان با بچه‌های قدیمی‌تر جور است. علی دورقی با علاقه بوسنیاک از اهواز به تیم امید رسید و خودش را نگه داشت اما قبل از همه این شایسته‌ها یک نام دیگر وجود دارد؛ پویا تاجیک. در منطقه 8 تهران رضا خلیلی، جوانی ترکه‌ای را مطرح کرد و الان سال‌هاست نام تاجیک شنیده می‌شود. با همه نامرادی‌هایی که در حقش روا داشتند و حتی کوشیدند او را به انزوا بکشانند اما تاجیک که به بهانه‌های ساده‌لوحانه المپیک را از دست داده بود، در آسیا حقش را گرفت و اینک به جهانی ترکیه می‌اندیشد. از تیم ملی بسکتبال و با مطرح کردن هر نامی در این تیم می‌شود خیلی نکته‌های دیگر نوشت. یک عده هم نیستند مثل سامان ویسی که مصدومیت امانش را برید و به تیم نرسید. ایمان زندی و علیرضا هنردوست هر کدام متعلق به نسل طلایی بسکتبال ما هستند. یاد و خاطره آیدین نیکخواه بهرامی هم گرامی باد.

راهی که پیمودیم

جام بیست و پنجم بسکتبال آسیا در شرایطی در تیان‌جین چین آغاز شد که این بار تیم‌ها همچون دوره پیشین علاوه بر مدال بازی‌ها، سهمیه یک رویداد بین‌المللی از این رویداد آسیایی را هم نشانه گرفته‌ بودند. 3 تیم برتر مسابقات 2009 جواز بازی‌های جهانی ترکیه را ‌گرفتند که قرار است برای نخستین‌بار با حضور 24 تیم و در روزهای 28 آگوست تا 12 سپتامبر 2010 برگزار شود.

ملی‌پوشان ایرانی که سال 1973 و در فیلیپین نخستین حضور خود در رقابت‌های قهرمانی آسیا را با عنوان پنجمی همراه کردند، 2 سال پیش اولین مدال آسیایی، آن هم به رنگ طلایی را به دست آوردند. این قهرمانی و به دنبال آن المپیکی شدن به قدری به کام تیم ملی شیرین آمد که بازیکنان ما برجام بیست و پنجم هم بوسه زدند. تیم ملی بسکتبال ایران پیش از قهرمانی در چین 12 بار در مردان آسیا شرکت کرده است.

عنوان چهارمی مسابقات 1993 اندونزی بهترین نتیجه عملکرد بسکتبال ایران در سال‌های گذشته است. سال‌های 1999و 2001 اصلا نتوانسته بودیم از منطقه غرب آسیا صعود کنیم و 2 دوره غیبت سخت و تحقیرآمیز داشتیم. سال 2003 تاریخ جدید تیم ملی در بسکتبال آسیا با عنوان پنجمی شکل گرفت. سال 2005 ششم شدیم. این تیم در چهارمین حضور متوالی در مسابقات قهرمانی آسیا دوباره مدال طلا را بر گردن بازیکنان شایسته خود دید.

رایکو ترومن، مربی صربستانی برای نخستین‌بار مدال آسیا را به کشور آورد و دومین طلا با ماتیچ، هموطن رایکو به بسکتبال ما رسید، اما با این حال نباید فراموش کرد مربیان خارجی با 4 یا 5 ماه فعالیت نمی‌توانند چنین موفقیت‌های بزرگی را به تنهایی رقم بزنند بلکه بستر اصلی کار از 10 سال قبل به این سو و با زحمات همه اهالی بسکتبال کشور فراهم شده است و مربیان خارجی از گنجینه بسکتبال ایران بخوبی استفاده کردند و مفتخر به پیروزی‌های مهمی در سوابق مربیگری خود شدند.

وسلین ماتیچ پس از حضور در کمپ تمرینی آلمان و قهرمانی تیمش در تورنمنت قطر و ویلیام جونز در واقع در آزمون‌های مختلف با تیم ایران، امتحانش را پس داد. او اگر چه تا پیش از قهرمانی با ایران کارنامه روشنی در بسکتبال نداشته است، اما از توانمندی‌های موجود در بسکتبال ایران بخوبی استفاده کرد. ماتیچ شاخصه‌های بسکتبال ما را با زندگی در کنار تیم و اطلاعاتی که به دست آورده بود بخوبی شناخت و به درک متقابلی از سطح داشته‌های بسکتبال ایران و مطالبات آن از بسکتبال آسیا، دست یافت.

ایران با 2 طلا پنجم است

ایران نخستین تیمی است که با اولین نشان طلا، صف رقبای سنتی شرق آسیا را بر هم زد. این دومین طلای بسکتبال ما در جمع مدال‌آوران بازی‌هاست که بیشتر نام تیم‌های شرق قاره کهن در آن به چشم می‌خورد. چین 14 طلا، یک نقره و 2 برنز دارد. فیلیپین 5 طلا، 2 نقره و یک برنز در این رقابت‌ها گرفته است. کره جنوبی با 2 طلا و 11 نقره و 9 برنز یکی از رکوردداران بسکتبال آسیاست. ژاپنی‌ها با 2 طلا، 5 نقره و 7 برنز دیگر تیم سنتی بسکتبال آسیا به شمار می‌روند.

ایران با 2 طلا بعد از این کشورها در رتبه پنجم است. لبنانی‌ها 3 نقره، چین تایپه 2 نقره و 2 برنز، کره شمالی یک نقره، قطر 2 برنز و عربستان و اردن با یک برنز در مکان‌های بعدی جدول مدال‌آوران بسکتبال آسیا قرار گرفته‌اند. رده‌بندی جام بیست و پنجم: 1- ایران 2- چین 3- اردن 4- لبنان 5- چین تایپه 6- قطر 7- کره جنوبی 8- فیلیپین 9- قزاقستان 10- ژاپن 11- کویت 12- امارات 13- هند 14- ازبکستان 15- اندونزی 16- سریلانکا.

نگاهی به حریفان

تیم‌های لبنان و اردن بازی رده‌بندی را برگزار کردند که اردن با شکست لبنان، مانع از راهیابی آنها به ترکیه شد. لبنانی‌ها نسبت به دوره‌های گذشته تفاوت داشتند و به جکسون ورومن تابعیت لبنانی دادند. آنها بازیکنانی همچون پاول خوری و جوزف ووگل را از دست داده‌اند و به جای آنها، ورومن در ترکیب لبنان است.

تیم اردن، راشم رایت بازیکن آمریکایی را به خدمت گرفته تا تز استفاده از بازیکن خارجی پس از جام باشگاه‌های آسیا به طرز عجیبی در جام ملت‌ها دیده شود. اردن در اوج بسکتبال خود در این سال‌ها قرار دارد، اما لبنان درست است که ورومن را به خدمت گرفته، اما ضعیف‌تر از دوره قبل شده است.

علی محمود، رونی فهد، فادی خطیب و برایان بشارا همان چهره‌های همیشگی لبنان هستند. لبنانی‌ها پس از 2 دوره حضور پی‌درپی در جام جهانی، بازی‌های 2010 را از خانه تماشا خواهند کرد! اردن با ایمن آیداس، انور سبزوکو، سم داگلاس و زیدالخاص تیم قدرتمندی به چین آورده بود.

تیم چین غیبت یائو مینگ را در بازی با ایران بیشتر احساس کرد. چینی‌ها فنگ، لیان جیان و وانگ ژی‌ژی را در ترکیب خود داشتند که هیچ کدام از آنها نتوانستند چهره قدرتمند میزبان را در بازی‌ها به نمایش بگذارند. بازی شکننده چین برابر لبنان در 2 مسابقه که به ترتیب با 3 و 4 امتیاز به نفع چین به پایان رسید یا بازی کم‌اثر ستاره‌های چینی برابر اردن، این نوید را می‌داد که تیم ایران بهتر بتواند مقابل رقیب سنتی شرق آسیا صف‌آرایی کند.

بهترین‌های بازی‌ها

روزی که نام صمد نیکخواه بهرامی و حامد حدادی در فهرست برترین‌های پاس منجر به گل و ریباند ثبت شد، بیشتر به خود بالیدیم چون موفقیت تیم از یک سو و دستاوردهای فنی بازیکنان از سوی دیگر، شیرینی خودش را دارد. صمد با 162‌امتیاز نفر چهارم بازی‌ها شد. حامد حدادی در این جدول نهم است. در ریباند حامد حدادی بی‌چون و چرا اول است. 118‌ریباند برابر 94 ریباند لیان جیان چینی، فاصله حامد را با دومین نفر ریباند نشان می‌دهد. اوشین ساهاکیان با 69 ریباند خود را به جمع 10 نفر بازی‌ها رسانده است. در بلاک‌شات و در بالای همه نام‌ها نام حدادی به چشم می‌خورد. در پاس منجر به گل کاپیتان صمد با 43 اقدام، همکاری خود را در تیم نشان داده است و در صدر بازیکنان جام بیست و پنجم قرار دارد. مهدی کامرانی با 27 پاس، پنجم است. در توپ‌ربایی مهدی کامرانی با 26 اقدام در ردیف اول و حامد آفاق با 18 اقدام در مکان ششم؛ عملکرد خوب دفاعی خود را ثابت کردند. در بازی‌های این دوره حامد حدادی در 6 بازی موفق شد تا دابل دابل کند. یعنی در 2 مهارت فنی بسکتبال بیش از 10 اقدام مثبت داشته است.

محمد رضاپور