نروژ: یک الگوی نمونه

جام جم آنلاین - جنگ عراق بار دیگر تاییدی بود که نفت همواره خوشبختی به بار نمی آورد.بیش از یک قرن پیش ، نفت اگرچه به منبع عمده انرژی تبدیل شد

کد خبر: ۲۷۱۱۱

، اما در عین حال به عامل عمده درگیری ها و جنگ ها نیز مبدل گردید.
برای کشورهایی که صادرات عظیم نفت دارند ، این طلای سیاه می تواند عامل بدبختی و عقب ماندگی شود البته نفت گاهی موجب ثروتمند شدن این کشورها می شود ، اما هرگز باعث قدرت نمی گردد.
درآمد نفتی بر سایر بخش های درآمدزا مانند کشاورزی تاثیر منفی دارد و بخش کشاورزی در بسیاری از کشورهای نفتی اهمیت خود را از دست داده است و بخش صنعت نیز فقط در صنایع نفتی خلاصه شده است .

یک اقتصاد پوشالی که موجب گسترش ناعدالتی ها ، فساد مالی و اسراف می شود اما ، استثناهایی نیز وجود دارد که نروژ یک نمونه آن است .
یک کشور کوچک با 5/4 میلیون جمعیت ، یک تولید کننده عمده نفت (3 میلیون بشکه در روز) یکی از همین استثناها است .
مثال نروژ بیانگر این نکته است که چگونه می توان از درآمد نفتی استفاده بهینه کرد ، بی آن که سایر بخش های درآمدزا مانند کشاورزی و صنایع تحت تاثیر قرار نگیرد.

در سال 1975 میلادی نروژ این اقبال را یافت که در آبهای ساحلی خود ذخایر عظیم نفت را کشف کند.
در آن زمان نروژ از یک اقتصاد شکوفا، نهادهای باثبات و تشکیلات اداری منسجم برخوردار بود.
اما تمام این برگ های برنده ای که نروژ در اختیار داشت برای جلوگیری کامل از عواقب منفی این ثروت بادآورده کافی نبود.
آن هم درست در زمانی که شوک های نفتی دهه های 1970 و 1980 میلادی موجب افزایش شدید قیمت نفت شده بود.
نروژ که ناگهان مالک این ثروت هنگفت نفتی شده بود ، با بهره مندی از این نعمت هزینه های اجتماعی خود را بیش از اندازه افزایش داد و نروژی های کوشا و پرکار اندک اندک رو به کم کاری آورند اما نروژ خیلی زود به خود آمد.

در آغاز دهه 1990 میلادی ، نروژ مدبرانه و شجاعانه یک تصمیم مثال زدنی گرفت : دولت نروژ تصمیم گرفت ، نفت متعلق به همه مردم نروژ است و همه باید از ثروت نفتی حتی الامکان به طور برابر بهره مند شوند.
درآمد نفتی سالیانه که به طور متوسط 10 میلیارد دلار است ، خرج نخواهد شد و در بودجه عمومی کشور منظور نخواهد گردید.
تمام این درآمد در یک صندوق ملی نفت با یک مدیریت مستقل از بودجه کشور واریز خواهد شد.
به این ترتیب ، در سال 2003 میلادی حجم ذخایر مالی این صندوق به 120 میلیارد دلار رسید و تمام این مبلغ در خارج از کشور به صورت خرید سهام و اوراق قرضه خارجی سرمایه گذاری شده است .
این سرمایه گذاری سالیانه 4 درصد سود معادل 5 میلیارد دلار برای نروژ دارد.
تنها این درآمد مازاد به عنوان یک کمک بودجه عمومی هزینه می شود.
ثروت زیرزمینی یا به عبارت بهتر «زیردریایی» نفت نروژ به تدریج به یک صندوق پس انداز غیر قابل برداشت ، یک «گنجینه صلح» و یک تضمین رفاه برای این کشور مبدل گردیده است .

دو کشور دیگر صادر کننده نفت در جهان سوم سابق ، همزمان با نروژ تصمیم گرفتند همین سیاست را اجرا کنند.
افسوس ! هزار افسوس ! که نتوانستند در مقابل وسوسه درآمد سرشار نفتی پایداری کنند.
دو کشور کویت و کامرون صندوق مالی نفتی خارج از چارچوب بودجه عمومی را تشکیل دادند ، اما قادر به حفظ آن نشدند.
صدها و حتی هزاران میلیارد دلاری که 30 کشور تولید کننده عمده نفت در جریان دهه ها کسب کردند و در حالیکه جمعیت برخی این این کشورها بسیار اندک است ، چه شد؛ بر باد رفت.
نسل های آینده باید بهای این بی تدبیری ها را بپردازند.