باید می‌ساختیم خوبش را‌‌ هم می‌ساختیم

وی هنگام اخذ رای اعتماد از مجلس به برنامه‌هایی اشاره کرد که با مروری بربرخی از این برنامه‌ها می‌توان درباره تحقق آنها قضاوت کرد. محمد سعیدی‌کیا که پیش از انتخابش به عنوان وزیر مسکن و شهرسازی، پست وزارت راه و ترابری و وزارت جهاد سازندگی و همچنین ریاست بنیاد مسکن را در کارنامه خود داشت، در روز اخذ رای اعتماد از مجلس شورای اسلامی در دفاع از برنامه خود اعلام کرد به‌کارگیری عدالت در تولید مسکن و عدم تمرکز در کلانشهرها، توجه به کلیه نقاط جمعیتی کشور برای رسیدن به عدالت در شهرسازی و هویت‌بخشی به سیمای شهر و روستا را دنبال خواهد کرد.

وی همچنین در دفاع از برنامه خود، رفع برخی موانع موجود و مشکلات در مسکن را در گرو تعامل و همکاری دیگر دستگاه‌ها از جمله نظام مهندسی و شهرداری‌ها با وزارت مسکن دانست و گفت: متاسفانه با داشتن سابقه خوب در هنر شهرسازی، در چند دهه اخیر در این بعد ضعیف عمل کرده‌ایم. سعیدی‌کیا در روز دفاعیه خود در مجلس با ابراز تاسف از این‌که شهرهای ما هم‌اکنون محل‌کار و ترافیک شده‌اند، گفت: باید شهرها را از این حالت خارج کرده و به محل سکون و آرامش بدل کنیم. وی با اعتقاد به این‌که در آمایش دچار نقص هستیم، ضمن تاکید بر اهمیت تلفیق آمایش شهر و روستا خاطرنشان کرد: امروزه در شهرها بافت‌های فرسوده‌ای داریم که برای احیای آنها اعتبار در نظر می‌گیریم، اما چون برنامه‌ریزی خوبی در این زمینه نداریم، نتوانسته‌ایم آن‌طور که باید موفق شویم.

سعیدی‌کیا در آن روز، ضمن اظهار نگرانی از توسعه حاشیه‌نشینی در شهرها اعلام کرد، باید ضریب تراکم خانوار در مسکن که12/1 است در انتهای برنامه چهارم به میزان 1/1 برسد.

وی همچنین تلاش برای تامین مسکن محرومان جامعه، افزایش سرمایه‌گذاری دولت در مسکن و ایجاد سامانه‌های مصالح در شهرها برای رهاکردن مردم از سردرگمی را از دیگر برنامه‌های مهم خود ذکر کرد.

وی همچنین در جمع مجلسیان اعلام کرد که شعار ما در چند ‌سال گذشته در بنیاد مسکن این بوده که «یا نمی‌سازیم یا خوب می‌سازیم» و در این وزارتخانه نیز این شعار را ادامه خواهیم داد، چرا که اگر این شعار را دنبال کنیم وضع موجود اصلاح می‌شود. وزیر مسکن و شهرسازی، برقراری نظام پرداخت یارانه درون بخشی را از دیگر برنامه‌های کوتاه‌مدت وزارت مسکن و شهرسازی ذکر کرد و گفت: براساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، بخشی از اجاره‌بهای خانوارهای کم‌درآمد نیز به صورت بن‌های دولتی تامین خواهد شد.

بدون شک پس از گذشت 4 سال از اعلام این برنامه‌ها مردم و کارشناسان خود بخوبی می‌توانند در مورد تحقق یا عدم تحقق برنامه‌های وعده داده‌شده به قضاوت بنشینند.

وزیر مسکن و شهرسازی در آغاز کار برای محقق کردن برنامه‌های خود ارائه وام 10 میلیون تومانی خرید و وام 3میلیونتومانی ودیعه مسکن را برای تامین مسکن تمام اقشار جامعه بخصوص کم‌درآمدها مطرح کرد، اما در عمل موفقیتی کسب نکرد، زیرا تصمیم‌گیری‌ها بدون توجه به شرایط کلی اقتصادی کشور و وضعیت تولید مسکن باعث شد تحریک تقاضا و افزایش آن نسبت به عرضه و از طرف دیگر اعمال سیاست‌های اشتباه اقتصادی در زمینه سیاست‌های پولی و ارزی بورس‌بازی و جهت‌یافتن نقدینگی‌ها به سمت بازار مسکن باعث شود و این اتفاق یکی از عواملی بود که منجر به افزایش قیمت مسکن و اجاره‌بها در سال‌های 85 و 86 شد.

از طرف دیگر تامین منابع بلندمدت بانک‌ها برای مراحل ساخت و خرید مسکن که بتواند سهم قابل ملاحظه‌ای از بهای مسکن را پوشش دهد، از وعده‌های وزیر مسکن بود، اما بازار مسکن با آنچنان صعودی در قیمت‌ها مواجه شد که دیگر وام‌های 10 و 18 میلیون تومانی حتی برای رهن یک خانه نیز کافی نبود چه برسد به خرید خانه. از دیگر برنامه‌های وزارت مسکن، ساخت واحدهای مسکونی کوچک در زمین‌های اجاره‌ای 99 ساله بود که می‌توان آن را از ابتکارات دولت نهم دانست که وزیر مسکن آن را راه‌حل مناسب برای خانه‌دارشدن اقشار کم‌درآمد می‌داند، اما کندی حرکت در این زمینه باعث شد تا اهداف این طرح در زمان لازم محقق نشود.

البته وی پس از افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها تلاش کرد با اتخاذ برخی سیاست‌ها، بورس‌بازی در بخش مسکن را کاهش دهد. وزارت مسکن تلاش کرد با ایجاد بانک اطلاعاتی و ثبت معاملات مسکن و اخذ مالیات از کسانی که کارشان خرید و فروش مسکن برای سودجویی است، جلوی بورس‌بازی را بگیرد، اما از طرف دیگر با کاهش انگیزه سازندگان این نگرانی وجود دارد که تولید مسکن در آینده به مشکل بربخورد.

از سوی دیگر، برنامه وزارت مسکن و شهرسازی برای استفاده از فناوری‌های جدید جهت ساخت واحدهای مسکونی، استانداردسازی مصالح ساختمانی و... ازجمله برنامه‌های مثبتی است که از سوی وزارت مسکن و شهرسازی دنبال می‌شود. مجتبی بیگدلی، رئیس انجمن انبوه سازان به <جام‌جم> می‌گوید: کارنامه وزارت مسکن را در این 4 سال گذشته موفق نمی‌بینم، چراکه اگر می‌توانست به وظایف خود خوب عمل کند شورای عالی مسکن با ریاست مستقیم رئیس‌جمهور تشکیل نمی‌شد.

وی می‌افزاید: بروکراسی بسیار پیچیده، عدم ارائه اختیارات به مدیران وزارت مسکن، تعطیل شدن وام‌های تولید و خرید مسکن و عدم تحقق هدف طرح مسکن مهر که قرار بود سالی 5/1 میلیون واحد تولید شود ازجمله انتقادهایی است که می‌توان به عملکرد این وزارتخانه مطرح کرد. بیگدلی می‌گوید: به هر حال رئیس‌جمهور با ابتکاری توانست پروژه مسکن مهر را به عنوان بزرگ‌ترین پروژه مطرح کند و در بودجه برای آن ردیف تعیین شد و بیشترین واگذاری زمین در این دوره و برای این طرح صورت گرفت، اما این طرح به دلایل مختلف تاکنون به نتیجه نرسیده است.

اکنون که طرح مسکن مهر با وجود تمام کاستی‌ها، به عنوان مهم‌ترین سیاست دولت برای تولید مسکن مورد تاکید و حمایت ویژه قرار دارد، به نظر می‌رسد شعار محمد سعیدی‌کیا مبنی بر این که «یا نمی‌سازیم یا خوب می‌سازیم» با علامت سوال‌هایی مواجه شده است. شاید بهتر بود وزیر مسکن اینگونه شعار می‌داد که «می‌سازیم، خوبش را هم می‌سازیم». اگر این شعار مطرح می‌شد حالا می‌توانستیم امیدوار باشیم که مسکن مهر لااقل از یک پشتوانه شعاری خوب برخوردار است.