حرمت‌شکنی در تئاتر

وی پیش و بیش از آن که از محتوا و تکنیک اجرایی آثار روی صحنه بگوید، از مدیریت و نظم حاکم بر سالن‌ها می‌گفت و این که نمایش‌ها سر ساعت و بدون تاخیر و بی‌‌هیچ حاشیه‌ای اجرا می‌شدند. به گفته این استاد، مهم‌ترین دغدغه مدیران تالارها و مسوولان اجرایی نمایش‌‌ها، تامین راحتی و آسایش تماشاگران بود و دیگر امور با این معیار رضایت سنجیده می‌شد.

با این شرح سفر، بی‌اختیار ذهنم به سمت جایگاه تماشاگران در تئاتر کشور رفت و این که در اینجا بیشتر به عنوان زینت با آنان برخورد می‌شود و نه ضرورت. شاهد این مدعا هم رفتاری است که این روزها با تماشاگران نمایش اهل قبور در سالن چهارسوی تئاتر شهر می‌شود. از آنجا که این کار به دلیل فضای شاد و مفرحش، مخاطبان زیادی را به این تالار کشانده است، گویا دست‌اندرکاران و مدیران بر آن شده‌اند تا برای جبران تعداد اندک تماشاگران تئاتر در یکی دو ماه اخیر، تا آنجا که می‌توانند افراد بیشتری را در سالن کوچک چهارسو بگنجانند و حتی صندلی‌ها را هم برای یک نمایش دو بار به فروش برسانند! هر چند این موقعیتی عجیب است، اما متاسفانه واقعیت دارد و همین چند شب پیش در تالار چهارسو شاهدش بودیم.

نمایشی که باید سر ساعت 30/19 آغاز شود، 15 تا 20 دقیقه دیرتربه روی صحنه می‌رود. (به دلیل نشاندن تماشاچی روی زمین و فروش کف سالن نزدیک سن)‌ صندلی‌های تماشاگرانی که با تاخیر به سالن می‌رسند، با این که نمایش هنوز شروع نشده، به کسانی که زودتر آمده‌اند فروخته یا واگذار می‌شود و آنان تنها مختار هستند که بین روی زمین نشستن یا به خانه رفتن، یکی را انتخاب کنند و از همه بدتر تا جایی که متقاضی وجود داشته باشد، سطح صحنه هم تا چند ردیف به علاقه‌مندانی فروخته می‌شود که با هر زحمتی و تحت هر شرایطی تمایل به دیدن نمایش دارند. نتیجه چنین رفتاری این می‌شود که در یک سالن 120 نفره، تا 40 تماشاگر اضافی جای داده می‌شود که بر فضای تالار و شرایط اجرا تاثیر نامطلوب می‌گذارد.

درست مثل اتوبوس‌های شرکت واحد که علاوه بر صندلی‌ها تعدادی سرپایی هم دارد.

این وضعیت و شرایط، چیزی نیست جز بی‌اعتنایی به جایگاه و شان مخاطب و سوءاستفاده از اشتیاق و علاقه آنان که در نهایت نه به نفع تئاتر کشور که به ضد آن است. از یاد نبریم که تئاتر 2 عنصر حذف‌‌نشدنی دارد: بازیگر و تماشاگر. حال اگر هر طور که خواستیم با تماشاگران رفتار کردیم و شان و جایگاه آنان را به جا نیاوردیم، در واقع هیچ تماشاگری نداشته‌ایم.

مهدی یاورمنش