نوشتن؛ الفبای موفقیت کودک

با گذشت زمان و با تمرین بیشتر، آنها می‌فهمند که نه‌تنها می‌توانند علائمی را روی کاغذ ایجاد کنند بلکه می‌توانند حرکات مشابه را تکرار کرده و علائم مشابهی بسازند.

در سنین 3 تا 4 سالگی، کودک شروع به تمرین نوشتن می‌کند و کم‌کم می‌تواند از بین خطوط، حروف را تشخیص دهد. مثلا شاید شما متوجه شوید که کودکتان همه حروف اسمش را به صورت ظاهرا اتفاقی روی قسمت‌های مختلف کاغذ می‌نویسد. این بدان دلیل است که کودکان یاد می‌گیرند که تک‌تک حروف را به صورت جداگانه بنویسند، قبل از این که یاد بگیرند که آنها را به هم متصل کرده و کلمه بسازند.

همان‌طور که آنها به خواندن و فهم نقش کلمات، ادامه می‌دهند، شروع به فهم چگونگی اتصال حروف به هم در کلمات می‌کنند. بین سنین پیش‌دبستانی و کلاس اول، اکثر بچه‌ها یاد می‌گیرند که حروف را در کنار هم قرار داده و کلمه بسازند و این کلمات را برای تصاویری که نقاشی می‌کنند مورد استفاده قرار دهند. بچه‌ها در این سنین معمولا بین کلمات فاصله نمی‌گذارند و کلمات را هم با کمی نقص می‌نویسند.

در نهایت با تمرین و آموزش در مدرسه، کودکان یاد می‌گیرند که طرز صحیح نوشتن چگونه است و چگونه می‌توان دیکته کلمات را درست نوشت.

هرچه کودک شما بزرگ‌تر شده کنترلش بیشتر می‌شود، دستخط‌اش بهتر شده و کلمات را کوچکتر و تمیزتر می‌نویسد. بین کلاس دوم تا چهارم، کودک یاد می‌گیرد که تحریری بنویسد و آرایش کلمات را بهتر رعایت کند.

حتی اگر ما به سمت یک جامعه کاملا مکانیزه هم برویم، اما هنوز کودکان باید نوشتن با دست را یاد بگیرند. دستخط چیزی بیشتر از قرار دادن حروف در کنار هم در یک صفحه است.

نوشتن، کلید خواندن و برقراری ارتباط است. در واقع متخصصان بر این باورند که بهبود مهارت‌های نوشتاری، مهارت‌های مربوط به خواندن را هم تقویت می‌کند و برعکس. به منظور خواندن، یک کودک نیاز به فهم حروفی دارد که هرکدام صدای خاصی دارند و باید آنها را در کنار هم قرار دهد تا کلمه تشکیل شود. آموختن طرز نوشتن حروف، مهم‌ترین بخش درک کردن و فهم آنهاست.

وقتی کودکان پیش‌دبستانی شروع به تقلید نوشتن حروفی که در اطرافشان می‌بینند می‌کنند، درواقع نشان می‌دهند که ارتباط بین صداهایی را که می‌شنوند و کلماتی را که در صفحه می‌بینند درک می‌کنند. وقتی بچه‌های سنین مهدکودک از نوشتارهای اختراعی خود استفاده می‌کنند، درواقع در حال تمرین نوشتن کلمات به طریقی که می‌شنوند هستند که به آنها در یادگیری خواندن متون کمک می‌کند. وقتی کلاس اولی‌ها از کلمات برای خلق یک شعر یا نوشتن یک خاطره استفاده می‌کنند در حال تجربه کردن زبان و شریک شدن در قصه‌هایی که در اطرافشان در جریان است می‌باشند.

همان‌طور که بچه‌ها بزرگ‌تر می‌شوند مهارت‌های ارتباطی و کنترلی آنها که از طریق نوشتن حاصل شده به آنها کمک می‌کند که نویسنده‌های موفق‌تری شوند زیرا می‌دانند که چگونه افکارشان را در قالب کلمات بیان کنند. از آنجایی که نوشتن از دوران مهدکودک به طور روزانه مورد نیاز است، امری مهم تلقی می‌شود. بچه‌هایی که با نوشتن، از ابتدا مشکل دارند احتمالا در امتحانات و نیز انجام تکالیفشان دچار مشکل می‌شوند که این مساله، هم روی اعتماد به نفسشان اثر می‌گذارد و هم از انگیزه آنها برای مدرسه رفتن می‌کاهد.

بخش عمده کمک به کودکان برای بهبود مهارت‌های ادبی، این است که به آنها شانس تمرین کردن را بدهیم. به محض این که کودکتان به اندازه‌ای رسید که بتواند روی کاغذ خط خطی کند (حدود یک سالگی)‌ مدادهایی را در اختیارش قرار دهید و یک برگ کاغذ هم روبه‌روی او بگذارید و اجازه دهید که کودک نوشتن را تجربه کند.

هرچه کودک‌تان بزرگ‌تر می‌شود خلاقیت‌های بیشتری را روی کاغذ ارائه می‌دهد و از مداد، خودکار، ماژیک، مداد شمعی و غیره لذت می‌برد. شما حتی می‌توانید فرزندتان را به تمرین نوشتن و نقاشی کردن در بیرون از منزل هم تشویق کنید و با استفاده از گچ یا یک سطل آب و یک برس برای نقاشی روی پیاده‌رو، او را به این کار ترغیب کنید.

به محض این که کودک‌تان وارد مدرسه شد و تمرین نوشتن را در آنجا آغاز کرد، راه‌هایی را نیز برای ادامه تمرین در خانه پیدا کنید. از کودکتان بخواهید که نامه‌ای را به دوستان یا اعضای خانواده بنویسد. از او بخواهید که لیستی از خرید شما تهیه کند. برای او دفترچه‌ای بخرید و از او بخواهید که در انتهای هر روز خاطرات خود را در آن ثبت کند.اگر خط فرزندتان همچنان بد است و حتی بعد از مدرسه رفتن هم در خواندن متون مشکل دارد روش‌‌های زیر را امتحان کنید:

ــ به فرزندتان کمک کنید که نوشتن را آرام آرام یاد بگیرد. بسیاری از کودکان به دلیل این که می‌خواهند به سرعت نوشتن را فرا بگیرند دچار مشکل می‌شوند. به او کمک کنید تا حروف را با دقت و بدون عجله بنویسد.

ــ به کودک توضیح دهید که همواره امکان اشتباه هست و طرز استفاده از پاک‌کن را به او نشان دهید.

ــ از معلم فرزندتان نحوه صحیح نوشتن حروف را بپرسید و کودک را تشویق به تمرین آن کنید.

ــ توجه کنید که کودکتان در حین نوشتن، مداد را صحیح در دستانش نگه می‌دارد.

ــ کودکتان را در معرض کلمات فراوان قرار بدهید. برای این کار می‌توانید برای او کتاب بخوانید و به کلماتی که در اطرافتان است اشاره کنید مثلا حروف روی تابلوی مغازه‌ها را نشانش بدهید.

توجه داشته باشید که برای تمام کودکان، حتی آنهایی که در نوشتن، مشکل دارند، تمرین با استفاده از دستخط خودشان ضروری است و هرگز تایپ کامپیوتر جای آن را نمی‌گیرد.بچه‌ها با سرعت‌های مختلفی پیشرفت می‌کنند و مثل بزرگ‌ترها، دستخط کودکان نیز متفاوت از هم بوده و برخی بهتر از بقیه می‌نویسند. برخی از کودکان در یادگیری درست نوشتن حروف مشکل دارند و برخی در تمیزنویسی و نستعلیق نوشتن کلمات دچار اشکال هستند.

گاهی مشکلات در نوشتن، نشانه‌ای از دیگر مشکلات مثل تاخیر یا ضعف در یادگیری است. شرایطی که می‌تواند روی توانایی نوشتاری کودک اثر بگذارد شامل موارد زیر است:

ــ مشکلات حافظه‌ای که مانع به یادآوردن دیکته کلمات، دستور زبان و قوانین نوشتاری می‌شود.

ــ مشکلات زبانی که باعث مشکلات عمده در تلفظ کلمات، دیکته و ساختار جملات می‌شود.

ــ مشکل در بینایی که می‌تواند منجر به ایجاد و فاصله در کلمات یا مشکل در تهیه فهرست‌ها و یا قرار دادن کلمات به صورت مرتبط در کنار هم شود.

ــ مشکلات نورولوژیکی که می‌تواند منجر به نوشتن غلط کلمات شود.

کودکانی که دارای سندرم داون‌)Down Syndrome( یا دچار نوعی عقب‌ماندگی ذهنی می‌باشند نیز در آموختن نوشتن با مشکل مواجه می‌شوند.

اگر دیدید که کودکتان در نوشتن حروف، تمرکز و کامل کردن عمل نوشتن، دیکته کلمات، دنبال هم نوشتن کلمات، قرار دادن کلمات در جای مناسب در صفحه یا ایجاد فاصله مناسب بین کلمات مشکل دارد و یا از نوشتن اجتناب می‌کند باید آنها را جدی بگیرید چرا که این عوامل می‌توانند نشانه‌‌هایی از دیگر مشکلات فرزندتان باشد.یادگیری خواندن و نوشتن، کلید موفقیت در کار و زندگی است پس باید توجه ویژه‌ای به این موضوع داشت.

ثابت شده هر گاه والدین به تکالیف مدرسه فرزندشان توجه ویژه نشان می‌دهند آن کودکان در مدرسه موفق‌تر خواهند بود. به روش‌های زیر می‌توان به کودک درخصوص مسائل مربوط به مدرسه‌اش کمک کرد:

ــ سعی کنید معلمان فرزندتان را بشناسید. در گردهمایی‌ها و جلساتی که بین والدین و معلمان در مدرسه برگزار می‌شود حتما شرکت کنید و در مورد نحوه آموزش آنها و روش‌هایی که شما می‌توانید به آنها کمک کنید از معلمان سوال کنید.

ــ یک محیط امن و دوستانه برای انجام تکالیف فرزندتان آماده کنید و وسایل موردنیاز او را در دسترسش قرار دهید.

ــ زمان مطالعه منظمی را برنامه‌ریزی کنید. برخی کودکان بعدازظهرها پس از یک عصرانه مختصر و کمی بازی، بهتر درس می‌خوانند. حتی برخی کودکان زمان بعد از شام را ترجیح می‌دهند.

ــ عواملی مثل تماشای تلویزیون، صدای موسیقی بلند یا تماس‌های تلفنی که موجب کاهش تمرکز فرزندتان می‌شود را به حداقل برسانید.

ــ مطمئن شوید که کودکتان تکالیفش را خودش انجام می‌‌دهد. اگر کودک برای انجام تکالیفش فکر نکند و دچار خطا و اشتباه نگردد هرگز یاد نمی‌گیرد. والدین فقط نقش راهنمایی‌کننده دارند و تکلیف را باید خود کودک انجام دهد.

ــ خود را درگیر تکالیف کودکتان کنید. از او زمان امتحان، نوع تکلیف و مقدار آن را جویا شوید و مرتبا پیگیر باشید که فرزندتان آنها را انجام می‌دهد.

ــ اگر کودکتان شما را در حال خواندن و نوشتن ببیند بیشتر به این کارها تشویق می‌شود.

ــ از تلاش‌ها و کارهای فرزندتان قدردانی کنید.

اما اگر کودکتان با وجود تمام تلاش‌های شما در انجام تکالیفش همچنان دچار مشکل است با معلم او صحبت کنید. شاید کودک در دیدن تخته سیاه کلاس مشکل دارد یا دچار مشکلات در یادگیری است. به هر حال هیچ‌کدام از این مسائل را نادیده نگیرید چرا که در سرنوشت کودک شما موثر است.

الهه عیوض‌زاده
منبع:Kid shealth