جشن تیرگان؛ وحدت تمام ادیان

این جشن در گذشته برای ایرانیان اهمیت زیادی داشته است و باشکوه برگزار می‌شده (همانند جشن مهرگان و جشن بزرگ سده)‌ ولی اکنون با گستره‌ای محدودتر، ساده و مذهبی‌تر برگزار می‌شود.خانواده‌های فراهانی، آشتیانی و بخصوص ساروقی‌ها در این روز به نقطه‌های تفریحی و تفرجی و دیدنی می‌روند، اگرچه مرکز اصلی برگزاری این جشن، امامزاده مشهد زلف‌آباد است که هر ساله جمع زیادی در محوطه باز این امامزاده در اول تیرماه جمع شده و با پختن آش رشته مخصوص تیرگان، برداشت گندم را جشن می‌گیرند.

این جشن هر ساله در آستانه فصل برداشت یا درو گندم در جوار بقاع متبرکه امامزادگان علی بلاغی(ع)‌، طاهر(ع)‌ و مطهر(ع)‌ که در مرکز بخش ساروق مدفون‌اند، برگزار می‌شود.

جشن تیرگان که ریشه در باورهای توحیدی ماقبل اسلام دارد با ورود اسلام به ایران با این دین آسمانی پیوند خورد و به عنوان نماد خیر، برکت و ازدیاد محصول تا امروز برگزار می‌شود.

زیارت بقاع متبرکه، نیایش، طلب‌روزی و روزگار بهتر و شکر نعمات الهی، توزیع نذورات و اجرای بازی‌های محلی از جمله آئین‌های این مراسم است.یادمان باشد که این جشن در دیگر مناطق فراهان اراک (از جمله مشهد زلف‌آباد)‌ هنوز برگزار می‌شود.فلسفه برپایی جشن تیرگان را به یک روایت، مربوط به قهرمان ملی ایرانیان آرش می‌دانند. اگرچه نبرد ستاره باران‌آور با دیو خشکسالی نیز از دلایل باستانی این جشن باستانی دانسته شده است.

بنا به استنادات کهن تیرگان همان روز کمان‌ کشیدن آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز البرز است، همچنین جشن تیرگان به روایت ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه عن القرون الخالیه، روز بزرگداشت مقام ارجمند نویسندگان در ایران باستان بوده ‌است. علاوه بر آن بنا به باورهای مردم، مربوط به فرشته‌باران یا تیشتر است که در روایت آن نبرد میان نیکی و بدی تا ابد الاباد جاری است.در یشتاهای اوستا بخش تشتر یشت (تیر یشت)، تیشتر فرشته باران است که در 10 روز اول ماه به چهره یک جوان 15 ساله درمی‌آید ولی در 10 روز دوم به چهره‌ گاوی با شاخ‌های زرین (نماد آیین کهن میترا)‌ و در 10 روز سوم به چهره اسبی سپید و زیبا با گوش‌های زرین (نماد آیین زرتشت)‌ درمی‌آید.

تیشتر که به شکل اسبی زیبا سفید و زرین گوش است، با سازو‌برگ زرین به دریای کیهانی فرومی‌رود. در آنجا با دیو خشکسالی (اپوش)‌ که به شکل اسب سیاهی است و با گوش و دم سیاه خود، ظاهری ترسناک دارد، روبه‌رو می‌شود.

اینان 3 شبانه روز با یکدیگر نبرد می‌کنند که تیشتر در این نبرد شکست می‌خورد، به نزد اهورامزدا خدای بزرگ آمده از او یاری و مدد می‌جوید و به خواست و قدرت پروردگار این بار بر اهریمن خشکسالی پیروز می‌شود و در نتیجه، آب‌ها می‌توانند بدون مانعی به مزرعه‌‌ها و چراگاه‌ها جاری شوند.

<باد و ابرهای باران‌زا را که از دریای کیهانی برمی‌خیزند به‌هرسو و آن سو می‌راند، و باران‌های زندگی بخش بر 7 کشور زمین فرو می‌ریزد و به مناسبت این پیروزی، ایرانیان به جشن برمی‌خیزند.مردمان در روایتی دیگر تیرماه را به آرش کمانگیر اسطوره و قهرمان ملی ایرانیان پیوند می‌دهند و این که میان ایران و توران سال‌ها جنگ و ستیز بود، در نبرد میان افراسیاب و منوچهر (شاه ایران)‌ سپاه ایران شکست می‌خورد؛ این رویداد در روز نخست تیر روی می‌دهد و سرانجام با تیراندازی آرش، مرز ایران و توران ماوراءالنهر (= فرارودان)‌ می‌شود و...

گفتنی آن که تاریخ برگزاری این آیین در روزگاران باستان  که امروزه در بخش‌هایی از مازندران نیز برگزار می‌شود  همزمان با سیزدهم تیرماه بوده است.امروزه گرچه این آیین در اراک، بسیار ساده برگزار می‌شود با این حال، در زمان خود آداب و رسومی داشته است.

شادی، دور هم جمع شدن و دیدار از بزرگ‌ترها، آبپاشی، شکرگزاری به پاس سالی پر بار، درو گندم، زمینه‌سازی برای ازدواج جوانان و پختن آش مخصوص رشته از جمله آداب جشن تیرگان است.جشن تیرگان در اراک نماد وحدت معتقدان به ادیان مختلف (اعم از مسلمان، زرتشتی، مسیحی)‌ است و همه در کنار هم به شکرگزاری از نعمات خداوند می‌پردازند.

به جز اراک، جشن تیرگان به تناوب در سایر نقاط کشور برگزار می‌شود ولی در اراک است که با شور و حال خاصی همراه است چنان که برخی خانواده‌ها معتقدند روز اول تیر باید از خانه به دامن طبیعت رفت و شکرگزار آفریده‌های خداوند (برای افزونی روزی)‌ شد.