آینده پرابهام بازار مسکن؟

اما اگر بخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم، ابتدا باید به دنبال ریشه‌های این کاهش قیمت بگردیم و ببینیم چه چیز باعث آن شده است. آن‌گونه که آمارهای وزارت مسکن و شهرسازی نشان می‌دهد، رشد سرمایه‌گذاری در بخش مسکن در 3 ماهه چهارم سال 87 نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش 35 درصدی مواجه بوده است.

این آمار به آن معنی است که بازار مسکن زمینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری نیست و لذا تعداد ساخت و سازها کاهش یافته است. از سوی دیگر مشتری هم برای منازل ساخته شده وجود ندارد. این کمبود مشتری هم می‌تواند به علت فقدان توان مالی از سوی خریداران واقعی باشد و هم به خاطر جو روانی حاکم بر بازار که انتظار کاهش بیشتر قیمت‌ها را می‌کشد و لذا فعلا از خرید دست نگاه داشته است. لذا از آنچه از کل این زنجیره استدلالی بر می‌آید، این است که بازار مسکن دچار رکود شده است.

حال به بخش دوم مساله‌ می‌رسیم و این پرسش را مطرح می‌کنیم که با تداوم رکود فعلی آیا قیمت مسکن مانند حال حاضر در وضعیت ثابت رو به کاهش باقی خواهد ماند؟ برخی کارشناس‌ها به این پرسش پاسخ منفی می‌دهند و معتقدند وضعیت فعلی بازار مسکن ممکن است آرامش قبل از توفان باشد. آنان برای اثبات این ادعا به همان کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در امر ساخت و ساز مسکن اشاره می‌کنند و معتقدند کاهش سرمایه‌گذاری سبب کاهش عرضه مسکن در برابر تقاضای روزافزون مسکن شده و در نتیجه، بر هم خوردن ترازوی عرضه و تقاضا و رشد قیمت ناگهانی را باعث خواهد شد. در واقع تداوم کاهش عرضه مسکن، متقاضیان را پس از مدتی انتظار به سوی خرید همان واحدهای باقیمانده سوق خواهد داد و قیمت به یکباره بالا خواهد رفت. با این تفاوت که این بار عرضه و ساخت و ساز مسکن نیز به اندازه قبل نیست که بخشی از این اثر قیمتی را خنثی کند.

با این حال توصیه‌ها و راه‌حل‌هایی برای پیش‌بینی و مقابله با این وضعیت وجود دارد که دولت می‌بایست به آن توجه جدی کند؛ از جمله آن که با تشویق‌های مالی مانند وام‌های ارزان‌قیمت به بخش ساخت، سرمایه‌گذاران را به فعالیت در بخش مسکن بازگرداند تا تولید رونق گرفته و از طریق عرضه بالا، تقاضا و در نتیجه قیمت کنترل شود.

همچنین دولت راسا برخی هزینه‌های ساخت مسکن را به عهده بگیرد و تزریق نقدینگی بشدت کنترل شده به طرح‌هایی همچون مسکن مهر همراه با فراهم کردن زیرساخت‌های ضروری برای استقرار جمعیت در آن نیز از دیگر ابزارها و راه‌حل‌های لازم است. باید به دولت یادآوری جدی کرد که اکثر قریب به اتفاق کارشناسان اوج تقاضای مسکن کشور را تا 10 سال آینده ارزیابی می‌کنند که رکود اخیر شکاف این تقاضا را بیشتر کرده است. لذا باید با تشویق ضربتی تولید مسکن بیشتر توسط بخش خصوصی و کمتر بخش دولتی، جلوی رشد دامنه‌های بحران در راه را بگیرد.

سیدعلی موسوی دوستی