تابستان ؛ فصل شیوع مسمومیت های غذایی

اگر فصلهای سرد سال یعنی پاییز و زمستان را فصل عفونت های ویروسی در نظر بگیریم و اگر فصل بهار را فصل بیماری های آلرژیک بدانیم ، تابستان ، فصل گرما را باید فصل مسمومیت های غذایی
کد خبر: ۲۵۴۲۰
بنامیم . هرچقدر هوا روبه گرمی می رود ، شیوع اسهال و استفراغ هم که شایع ترین علت آنها عفونت های گوارشی است ، بیشتر می شود. گرمای هوا به مواد غذایی ای که در نگهداری درستشان در خانه ها، کارگاه های تولید ، انبارها ، فروشگاه ها و رستوران ها و هر کجای دیگر سهل انگاری می شود ، رحم نمی کند و محیط دلپذیرتری برای انواع باکتری هایی فراهم می کند که در مدت زمان کوتاهی می توانند تکثیر شوند و یک ماده غذایی را به فساد بکشانند بدون آن که در ظاهر آن کمترین تغییری ایجاد کرده یا بو و طعم آن را عوض کنند. اگر شما هم یک بار، حتی برای چند ساعت حالت تهوع ناشی از مسمومیت غذایی را تجربه کرده و یا مجبور شده باشید در یک ساعت 4 یا 5 بار به دستشویی بروید، آن وقت حتما شما هم اهمیت بیماری ظاهرا ساده ای مثل یک مسمومیت غذایی را درک خواهید کرد. ضمن این که نباید فراموش کرد گاهی همین اپیدمی های مسمومیت غذایی هم می توانند همراه مرگ ومیر باشند. داشتن آماری از تعداد مبتلایان به مسمومیت غذایی کار ساده ای نیست . بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری به پزشک یا درمانگاه مراجعه نمی کنند و خوددرمانی یا درمان های سنتی مثل قندداغ را ترجیح می دهند و به همین علت تعداد کل بیماران مبتلا به مسمومیت غذایی قابل ثبت نیست . با وجود این مثلا در کشور انگلستان تخمین زده شده که در سال 2002 ، 6میلیون مورد تهوع و استفراغ برای مصرف غذایی فاسد داده بوده است . این آمار در سال 2000 چیزی حدود 5میلیون نفر بوده است و یعنی در کشوری مثل انگلستان که استانداردهای بهداشتی قابل قبولی دارد شیوع مسمومیت های غذایی در سالهای اخیر افزایش یافته است . با این اوصاف در کشورهایی مثل کشور ما باید اوضاع خیلی بدتر باشد. اگرچه برگ برنده ما را هم مقابل مسمومیت های غذایی نباید فراموش کرد. در کشوری مثل کشور ما، هنوز بیشتر مردم تمایل دارند از غذاهای خانگی تازه استفاده کنند و شاید همین مهمترین نکته در پیشگیری از بروز مسمومیت های غذایی است .
متهمان اصلی پرونده مسمومیت غذایی
باکتری های متنوعی می توانند عامل ایجاد مسمومیت های غذایی باشند. یکی از مهمترین این باکتری ها و به قولی شایع ترین علت ایجاد مسمومیت غذایی ، باکتری ای است موسوم به کامپیلوباکتر. این باکتری در روده حیواناتی مثل گاو، گوسفند و مرغ می تواند به طور طبیعی زندگی کند. در آب تصفیه نشده هم می تواند وجود داشته باشد. کمپیلوباکتر از آن باکتری هایی نیست که در خود ماده غذایی رشد کند و تکثیر یابد. در واقع احتیاجی هم به این رشد و تکثیر ندارد. فقط تعداد کمی از این باکتری مثلا در یک تکه مرغ که خوب پخته نشده باشد می تواند علایم مسمومیت را ایجاد کند. در عین حال ، کامپیلوباکتر ، باکتری نازک نارنجی ای است و اگر گوشت خوب پخته شود ، کلک آن هم کنده می شود. باکتری دیگری که می تواند عامل ایجاد مسمومیت غذایی باشد، سالمونلاست . سالمونلا بخصوص در زرده تخم مرغ های آلوده ممکن است وجود داشته باشد. گرمای هوا محیط مساعدی برای کشت آن فراهم می کند. گونه ای از سالمونلا می تواند باعث بیماری شدیدی به نام حصبه شود ، اما معمولا بیشتر سالمونلاها بی آزارتر از این حرفها هستند. استافیلوکک طلایی هم باکتری دیگری است که مهمترین راه انتقال آن دستهای آلوده است . این باکتری در فاضلاب و حتی گردوغبار وجود دارد و آشپزها ، کارکنان رستوران ها ، اگر بهداشت فردی را رعایت نکنند ، عامل اصلی انتقال این باکتری به مواد غذایی و از آنجا به دستگاه گوارش مشتریان خود هستند. باکتری دیگری که بخصوص در غذاهایی که خارج از یخچال نگهداری می شوند و مدت زیادی در دمای اتاق می مانند رشد می کند، کلستریدیوم پرفرینجنس نام دارد. اگر غذای مانده خوردید و بعد دچار اسهال و استفراغ شدید، احتمالا همه چیز زیر سر همین کلستریدیوم است . باسیلوس سرئوس هم باکتری دیگری است که البته شیوع آن از دیگر متهمان هم ردیفش کمتر است . باسیلوس سرئوس در خاک وجود دارد، بنابراین در غذاهایی مثل برنج ، سبزی ها و سیب زمینی یافت می شود. در آخر باید از اشریشیاکولای هم نام برد که زیرگروههای مختلفی دارد.
پادزهر این سم چیست؛
مسمومیت غذایی فقط «گاهی» به معنای واقعی کلمه مسمومیت است ، یعنی بعضی از باکتری هایی که به آنها اشاره شد از خود یک سم یا آن طور که پزشکان می گویند یک توکسین آزاد می کنند که باعث ایجاد التهاب در معده ، روده کوچک و گاهی روده بزرگ می شود، کرامپ های عضلانی (دل پیچه) ایجاد می کند و باعث استفراغ ، اسهال ، تب و کم آبی بدن می شود. در عین حال بعضی از باکتری ها هم هستند که خودشان به مخاط روده حمله می کنند. نکته ای که نباید فرموش کرد این است که فاصله زمانی میان ورود غذای آلوده به بدن تا شروع علایم مسمومیت ، واقعا متفاوت است . گاهی تنها چند ساعت پس از مصرف غذای آلوده و گاهی چند روز پس از آن ، علایم مسمومیت ظاهر می شوند. ممکن است همین فاصله زمانی هم کلیدی باشد برای تشخیص این که کدام باکتری عامل ایجاد مسمومیت بوده است . مثلا کلستریدیوم پرفرینجنس معمولا حدود 36 ساعت پس از مصرف غذا علایم ایجاد می کند اما استانیلوکک ظرف 2 تا 6 ساعت خودش را نشان می دهد ؛ اما گذشته از این حرفها آنچه در مسمومیت غذایی اهمیت دارد ، تشخیص درست خود بیماری است و تشخیص نوع باکتری های که عامل ایجاد آن است اهمیت آنچنانی ندارد. علت هم این است که مسمومیت های غذایی حتی بدون درمان خودبه خود بهبود می یابند و فقط در طول مدت بیماری باید اولا آب و املاح مورد نیاز را که بیمار به دلیل اسهال و استفراغ از دست می دهد ، جایگزین و ثانیا علائم ناراحت کننده بیماری را کنترل کرد. در بیشتر موارد تجویز آنتی بیوتیک علیه باکتری عامل ایجاد بیماری نیازی نیست و می توان اطمینان داشت که سیستم دفاعی بدن از پس آن برمی آید. فقط اگر ظرف چند روز بیمار بهبود نیابد، آن وقت با توجه به آزمایش مدفوع و کشت باکتریایی آن ، باید نوع باکتری را تعیین و آنتی بیوتیک مناسب علیه آن را به کار برد. دانستن این نکته درباره درمان مسمومیت برای پدر و مادرهایی که سراسیمه بچه های مبتلا به اسهال و استفراغشان را نزد پزشک می آورند و انتظار دارند با کیسه ا پر از قرص و شربت و آمپول به خانه برگردند، اهمیت دارد. این طور نیست؛

دکتر محمدرضا شکیب
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها