مامان! اعصابمو خرد کردی!

جای تعجب نیست. کودکان هم مانند بزرگترها ممکن است از بیماری عصبی رنج ببرند. مهم این است که دلایل عصبیت آنها شناخته شود و با مشورت با پزشک متخصص برای آرامش کودکان اقدام کرد.

برای روشن شدن موضوع باید بدانیم اصولا پرخاشگری و عصبیت چیست؟

روانشناسان، پرخاشگری را بر دو نوع می‌دانند: 1) پرخاشگری وسیله‌ای 2) پرخاشگری خصمانه. پرخاشگری وسیله‌ای، رفتاری است در جهت رسیدن به هدفی و پرخاشگری خصمانه رفتاری است در جهت آسیب رساندن به دیگران. بیشتر پرخاشگری‌های بین کودکان کوچک از نوع وسیله‌ای است.

این نوع پرخاشگری به خاطر متعلقات است. کودکان از یکدیگر اسباب‌‌بازی می‌قاپند، یکدیگر را هل می‌دهند تا به اسباب‌بازی که می‌خواهند دست یابند و در مواردی به هنگام مخالفت والدین با کاری که می‌خواهند انجام دهند یا با چیزی که می‌خواهند به آن دست یابند، متوسل به پرخاشگری می‌شوند.

یکی از دلایل بسیار مهم پرخاشگری در کودکان یادگیری از طریق مشاهده و الگوپذیری است، مخصوصا الگوپذیری از والدینشان. چنانچه پدر یا مادری خلق و خوی عصبانی و پرخاشگر داشته باشند، مسلما فرزندانشان نیز پرخاشگر و عصبی خواهند شد.

از آنجا که کودکان با والدین، همانندسازی می‌کنند، بنابراین بسیاری از رفتارهای پدر و مادر ناخودآگاه توسط فرزندان فراگرفته می‌شود.

نکته مهم و قابل توجه در این میان، این است که حتما لازم نیست که والدین با خود کودک پرخاشگری کرده باشند، بلکه چنانچه کودک تنها شاهد رفتارهای خشونت‌آمیز و پرخاشگرانه و واکنش‌های عصبی پدر و مادر با یکدیگر و نیز با دیگران باشند هم ناخودآگاه این‌گونه رفتار را یاد می‌گیرند.

اضطراب

اضطراب و تشویش‌خاطر یکی دیگر از دلایل پرخاشگری در کودکان است.

این اضطراب می‌تواند ناشی از تنبیه‌های بی‌مورد والدین، مشاجره‌های لفظی و فیزیکی بین والدین یا استرس ناکامی در انجام کاری که به کودک محول شده است، باشد.

راه‌های درمان پرخاشگری در کودکان و شیوه‌های برخورد با کودک پرخاشگر: برای درمان پرخاشگری در کودکان، اولین گام این است که نوع پرخاشگری آنها و علت آن را شناسایی کنیم و در پی رفع آن برآییم.

در مورد کودکی که از طریق الگوپذیری پرخاشگر شده باید روی الگوی کودک کار کرد و ابتدا آن الگو را اصلاح کرد. به عنوان مثال والدین پرخاشگر باید ابتدا شیوه‌های رفتاری خود را اصلاح کنند تا کودک نیز از طریق مشاهده الگوهای خود در پی اصلاح خویش برآید و همانندسازی مثبت با پدر و مادر داشته باشد.

اگر پرخاشگری در اثر ناکامی به وجود آمده باشد، بایستی چنین کودکی را در رسیدن به اهداف مطلوبش یاری کرد.

در مواردی که علت پرخاشگری اضطراب و تشویش است باید در پی یافتن منشا این اضطراب برآمده و با از بین بردن آن از پرخاشگری کودک جلوگیری نماییم و در آخر این که در مواجهه با کودکان عصبانی و پرخاشگر، واکنش ما باید براساس حمایت و پذیرش باشد نه براساس میل به تنبیه. به منظور فرونشاندن تکانه‌های پرخاشگرانه کودک به صورت فیزیکی به او نزدیک شوید. کودکان کم‌سن اغلب با نزدیک شدن یک بزرگسال به آنها و این که بزرگسال علاقه‌‌مندی خود را در مورد اعمال کودک ابراز کند، آرام می‌شوند. پس از آرام کردن کودک باید برای او توضیح دهیم که این شیوه پرخاشگرانه در رسیدن به خواسته‌اش اشتباه بوده و باید با این شیوه درست رفتار کند.

فراموش نکنید کودک عصبی، خود به خود عصبی نمی‌شود. عوامل زیادی او را به این وادی کشانده است. والدین در اولین گام باید این عوامل را شناسایی کنند و سپس برای حل مشکل اقدام نمایند. چرا که اگر عصبیت کودکان در همان سنین کودکی رفع نشود، بی‌تردید در بزرگسالی این مشکل صد چندان می‌شود که شاید برای حل آن دیگر نتوان کاری کرد.

نسیما عرب