بازگشت شرکتهای هرمی با ظاهری ‌جدید

ماجرای آدم‌ربایی زمانی فاش شد که یکی از سرشاخه‌های شرکتی هرمی به شعبه دوم دادیاری دادسرای ناحیه 27 رفت و خبر داد افرادی دوست او را ربوده و برای آزادی‌اش 50 میلیون تومان درخواست کرده‌اند. این مرد که از 4 سال قبل عضو شرکت هرمی بود، آدم‌ربایان را از زیرشاخه‌هایش معرفی کرد و با انجام تحقیقات گسترده هر 7 متهم دستگیر شدند. آنها در بازجویی‌ها توضیح دادند چون با سرمایه‌گذاری در شرکت هرمی دارایی خود را از دست داده و هیچ سودی کسب نکرده بودند، ابتدا تصمیم گرفتند سرشاخه‌شان را گروگان بگیرند، ولی زمانی که موفق به این کار نشدند با جعل عنوان مامور دولت او را ربودند تا سرمایه‌شان را پس بگیرند.

سرقت، گروگانگیری و قتل از جمله جرایمی است که از بطن شرکت‌های هرمی زاده شده و تاکنون پرونده‌های زیادی را تشکیل داده است. در همان روزهایی که تب گلدکوئست در جامعه بشدت بالا گرفته بود، مقامات مسوول درباره ادعاهای اغواگرایانه این شرکتها و نمونه‌های مشابه آن هشدارهای زیادی دادند و قانونگذاران نیز برای مقابله با آن به تکاپو افتادند. در نهایت با اطلاع‌رسانی گسترده، تلاش نیروی انتظامی و برخورد دستگاه قضایی شرکت‌های هرمی نیمه‌جان شدند، اما آنها بتازگی در قالب اسم‌های جدید و با ترفندهای تازه به جامعه بازگشته‌اند.

سرهنگ عباسعلی محمدیان رئیس پلیس آگاهی تهران درباره این که چرا این شرکت‌ها هنوز می‌توانند به فعالیت خود ادامه بدهند، می‌گوید: «غیرواقعی بودن وعده‌های شرکت‌های هرمی برای مردم مسجل شد، با این وجود هنوز افرادی هستند که می‌خواهند یکشبه ره صدساله بروند و پول کلانی به دست بیاورند، اما آنها در این رهگذر سرمایه و اندوخته‌شان را از دست می‌دهند.»

سرهنگ مجید فقیه رئیس اداره اجتماعی پلیس امنیت عمومی ناجا نیز این موضوع را این‌گونه تحلیل می‌کند: «سرشاخه‌های شرکت‌های هرمی افراد بسیار زیرکی هستند که سراغ اشخاصی با سطح سواد پایین و اهل شهرستان‌های کوچک می‌روند. سرشاخه‌ها با کارهای ضداطلاعاتی کاری می‌کنند که به راحتی شناسایی و دستگیر نشوند، حال آن که زیرشاخه‌هایشان غیرحرفه‌ای هستند.»

این مقام انتظامی با اشاره به این که اخیرا 80 نفر از اعضا و سرشاخه‌های شرکت‌های هرمی در شمال غرب تهران دستگیر و 14 دفتر کار آنها شناسایی شده است، خاطرنشان می‌کند: «براساس قانون مجازات اخلالگران نظام اقتصادی با تمامی شرکت‌های هرمی و اعضای فعال آنها برخورد خواهد شد.»

این دسته از شرکت‌ها که زمانی اصطلاح تجارت الکترونیک را برای خودشان انتخاب کرده بودند، این روزها با افشا شدن هویت‌شان سراغ عناوین جدیدی رفته‌اند. چندی پیش 2 برادر که 25 نفر علیه‌شان شکایت کرده بودند، تحت پیگرد قرار گرفتند و بازداشت شدند. این دو برای فریب جوانان و عضو کردن آنها در شرکتی هرمی از ترفندی تازه استفاده کرده بودند. آنها در بازجویی‌ها اعتراف کردند در روزنامه‌ها آگهی استخدام چاپ می‌کردند و به بهانه دعوت به همکاری جوانان را اغفال و آنها را مجبور به عضو شدن در شرکت‌های هرمی می‌کردند.

دو متهم دیگر که آنها نیز اخیرا با شکایت 5 مالباخته دستگیر شده‌اند، برای فریب طعمه‌های خود به جملات وسوسه‌کننده روی آورده بودند. این دو بعد از تاسیس یک دفتر در غرب تهران فعالیت خود را شروع کردند و به طعمه‌هایشان وعده حقوق ماهانه 70 میلیون تومان می‌دادند. یکی از شاکیان این دو متهم می‌گوید: «آنها به من گفتند تا کی می‌خواهم به شکل سنتی زندگی کنم. باید با پیشرفت جامعه همگام شوم و با عضویت در این شرکت و گرفتن زیرشاخه زندگی مرفهی برای خودم بسازم. من وسوسه و اغفال شدم، ولی نه‌تنها هیچ سودی نصیبم نشد، بلکه اندک پس‌اندازی که داشتم نیز از دستم رفت.»‌

وعده پرداخت سود 25 تا 50 درصدی شگرد دیگر سرشاخه یک شرکت هرمی بود. حیدر محمدزاده بازپرس شعبه اول دادسرای قاچاق کالا و ارز در این‌باره توضیح می‌دهد: متهم 35 ساله بعد از تاسیس یک شرکت صوری در سطح شهر و از طریق روزنامه‌ها تبلیغات گسترده‌ای انجام داد و با عناوینی مانند شغل با درآمد بالا، پورسانت عالی و پرداخت سود به سرمایه‌گذاران، افراد را اغفال و حتی در ماه‌های اول سود را پرداخت، ولی بعد از مدتی از این کار خودداری می‌کرد. این مرد سرشاخه شرکتی هرمی به نام پالینور بود.

بنا به اطلاعات به دست آمده، مقر اصلی شرکت هرمی پالینور که شرکتی نوپاست در خارج از کشور است و فعالان آن برای جلب اعتماد طعمه‌هایشان از کارمندان زن استفاده می‌کنند، چراکه میزان اعتماد به بانوان را بیشتر می‌دانند. این شرکت تحت عنوان پرداخت سود ناشی از معامله‌های ساختمانی فعالیت می‌کند که بنا به تعاریف قانونی نحوه عملکرد آن خلاف قانون است.

فعالیت تحت عنوان تورهای مسافرتی نیز از دیگر شگردهای شرکت‌های هرمی است که شهروندان باید نسبت به آن هوشیار باشند.

آسیب‌شناس اجتماعی گرایش برخی افراد زودباور به شرکت‌های هرمی را موضوعی ریشه‌ای‌ می‌داند و می‌گوید: «رویاسازی یک نکته مهم است که نباید از آن غافل شد. در فیلم‌های سینمایی، سریال‌ها و از طرق دیگر مثل اینترنت و ... برای جوانان رویاسازی می‌شود که البته بخشی از آن ناآگاهانه است. در این روند، خانه‌های آنچنانی، زندگی مرفه و ... به جوانان نشان داده می‌شود و این امکانات برای آنها به رویا تبدیل می‌شود. در این بین چون برخی شهروندان امکان دستیابی به این رویاها را ندارند، دنبال راه‌های میانبر می‌گردند. یک جامعه شناس غربی به نام مرتون جمله معروفی دارد و می‌گوید: «زمانی که هدف داریم اما وسیله رسیدن به آن در اختیارمان نیست دچار استیصال می‌شویم. کارخانه‌های رویاسازی نیز برای جوانان هدف کاذب می‌سازند، اما راه رسیدن به آن موجود نیست. در چنین شرایطی فرد دچار استیصال می‌شود و قدرت تصمیم‌گیری درست را از دست می‌دهد و‌ این‌گونه است که اسیر وعده‌های دروغین می‌شود.»

وی می‌افزاید: «موثرترین راهکار برای مقابله با این معضل، انجام کارهای فرهنگی و ارائه آموزش برای زندگی سالم است. باید به جوانان آموزش داد از چه طریقی خواسته‌هایشان را برآورده کنند و چگونه نیازهایشان را تا سطح منطقی کاهش دهند.»

بازپرس محمدزاده که مسوولیت پیگیری پرونده شرکت‌های هرمی را برعهده دارد نیز به شهروندان هشدار می‌دهد و از آنها می‌خواهد هوشیار باشند: «برخی از شرکت‌های هرمی با عنوان‌های مختلف از جمله پرداخت سود پول‌های مردم را می‌گیرند، اما بعد از مدت کوتاهی از پرداخت سود امتناع می‌کنند. مردم نباید به این نوع تبلیغات که وعده سودهای کلان می‌دهد اعتماد کنند، چون این روش جدید شرکت‌های هرمی است که تحت عنوان سرمایه‌گذاری وارد عرصه بازار شده‌اند. در پرونده‌هایی شاهد بوده‌ایم افراد به طمع افزایش ثروت حتی خانه مسکونی‌شان را فروخته و با کلاهبرداری این شرکت‌ها مواجه شده‌اند. بنابراین شهروندان باید دقت کنند تا فریب این نوع وعده‌ها را نخورند.»

علیرضا رحیمی‌نژاد