اعلامیه تاریخ‌ساز

2 بهمن سال 1341: نه سال از کودتای 28 مرداد سال 32 گذشته است، شاهی که حالا بر ایران حکومت می‌کند، با شاه جوان قبل از کودتا، زمین تا آسمان فرق دارد. او حالا یک شاه مقتدر است و هیچ پیرمردی دوروبرش نیست که مجبور باشد از او بترسد یا حساب ببرد، نه از قوام‌السلطنه و فروغی خبری هست و نه از مصدق که زمانی آب خوردن را بر شاه جوان حرام کرده بود. شاه حالا سرحلقه سیاستمدارانی است که خودش آنها را در ساختار حاکمیت بالا کشیده و هیچ‌کدام نمی‌توانند بدون حضور در سایه او عرض اندام کنند. حالا بهترین زمان برای اصلاحات است؛ اصلاحاتی ششگانه که باید انقلاب سفید شاه نام بگیرد.

لوایح ششگانه شاه برای اصلاحات روز 19 دی سال 1341 آماده و قرار شد این لوایح طی یک همه‌پرسی روز 6 بهمن در معرض قضاوت مردم قرار بگیرد.

فرمایشی بودن این رفراندوم بر کسی پوشیده نبود، اما این تنها امام خمینی(ره)‌ بود که روز 2 بهمن سال 1341 یعنی 4 روز مانده به برپایی این رفراندوم، اعلامیه‌ای منتشر و این رفراندوم را تحریم کرد. امام به پیش‌بینی نشدن همه‌پرسی در قانون اساسی، مبهم بودن لوایح و بی‌اطلاعی مردم از محتوای آنها در کنار نبود آزادی و تهدید و تطمیع مردم از سوی ماموران این رژیم اشاره کرد و این رفراندوم را خلاف قانون اساسی اعلام کرد.

در روز 2 بهمن پس از انتشار اعلامیه امام درباره تحریم همه‌پرسی شاه، مردم تهران با تعطیل کردن بازار در خیابان‌ها به تظاهرات پرداختند. در اوج تظاهرات، سخنان تند و انتقادآمیزی علیه دولت توسط حجت‌الاسلام شیخ محمدتقی فلسفی ایراد شد. پلیس به تظاهرکنندگان حمله کرد و با آنها درگیر شد.

در شهر قم هم بازار تعطیل و مردم بر ضد لوایح به تظاهرات پرداختند.

این اتفاق در شرایطی رخ داد که شاه و حکومت پهلوی در اوج اقتدار بودند و کسی توان و جرات حرف‌زدن علیه حکومت را نداشت؛ اما امام با تیزبینی شرایط را دریافت و به مخالفت با این رفراندوم پرداخت.

2 بهمن سال 1357: شانزده سال پس از انتشار این اطلاعیه امام(ره)‌ در پاریس بود و شاه فراری در مصر، امام با سرافرازی در حال آماده‌سازی مقدمات ورودش به ایران بود و شاه می‌کوشید تا هم‌پیمانان سابقش را راضی کند تا بتواند در یکی از کشورها اقامت کند. تاریخ گاه چنین رقم می‌خورد، روز 2 بهمن، شاه که با تشریفات وارد مصر شده بود، خاک این کشور را به مقصد مراکش ترک گفت، ساکنان رباط مصر مانند ساکنان قاهره از او استقبال نکردند؛ او پس از دیدار کوتاهی با ملک حسن به کاخ <جنان الکبیر> رفت و 67 روز در این کاخ ماند. طی این روزها مدام از همراهان و دست‌بوسان شاه کاسته شد. آنها راهی اروپا و آمریکا شدند تا شاه در لحظاتی که خبر پیروزی انقلاب و سقوط حکومتش از سوی همه رسانه‌ها اعلام می‌شد، تنهاتر از همیشه بماند.