راه ناپیدای یک جشن 24 ساله

در طول سال‌های گذشته، جشنواره فجر تبدیل به کشکولی شده است که در آن هر نوع موسیقی را می‌توان یافت، یا به عبارت دیگر مسوولان و سیاستگذاران هرچه را بتوانند در آن می‌گنجانند و به دنبال طراحی راهبردی هنری برای چنین رویداد هنری نیستند.

در حالی که جشنواره فجر می‌تواند هر سال به یک اتفاق موسیقایی تبدیل شود، بیماری مزمن روزمرگی آن را به یک رویداد هنری بسیار معمولی تبدیل کرده است که در برگزاری‌اش هیچ هدف‌گذاری صورت نمی‌گیرد. برای مثال در چند سال گذشته شاهد بوده ایم که 2 ارکستر بزرگ سمفونیک تهران و ملی ایران در طول جشنواره قطعاتی را نواخته‌اند که در‌طول سال نیز بارها آنها را اجرا کرده‌اند. یعنی واقعا نمی‌توان به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرد که اجراهای جشنواره ارکستر سمفونیک و ارکستر ملی به نقطه عطفی در کارنامه آنها تبدیل شود و جریانی هنری را به وجود آورد. تا کی باید شاهد نواخته شدن قطعاتی از سوی ارکستر ملی باشیم که سابقه ساخت آنها به دهه‌های 30 و 40 خورشیدی بازمی‌گردد و  به اجراهایی از ارکستر سمفونیک گوش بسپاریم که بر مدار تکرار می‌گردند.

واقعا نمی‌توان برای اجراهای این 2 ارکستر در جشنواره موسیقی فجر، یک برنامه‌ریزی سالانه داشت تا طی آن آثاری از سوی آهنگسازان نوشته، تنظیم و از سوی نوازندگان تمرین شود و عاقبت در قالب برنامه‌ای فاخر در ایام جشنواره روی صحنه برود.

علاوه بر ارکسترهای بزرگ، گروه‌های کوچک موسیقی نیز در جشنواره موسیقی فجر سردرگم به نظر می‌آیند. آنها در طول سال به امان خدا رها می‌شوند و تنها چند ماه مانده به آغاز جشنواره، بدون هیچ برنامه و هدفی دعوت می‌شوند تا در مهم‌ترین رویداد موسیقایی کشور به اجرای برنامه بپردازند. برای مثال آیا در جشنواره امسال به مناسبت سی‌امین سالگرد انقلاب اسلامی نمی‌توانستیم سمت و سوی مناسبی به قطعات اجرا شده بدهیم؟ این که در این راه تنها به دعوت از گروه شیدا و استاد لطفی برای اجرای مجدد و بازخوانی قطعات مجموعه چاووش اقدام کرده‌ایم، آیا بیشتر به رفع تکلیف نمی‌ماند؟ در این وادی حتی نتوانستیم سمفونی انقلاب اسلامی را که مجید انتظامی آن را نوشته است، برای اجرا در ایام جشنواره آماده کنیم.

جشنواره موسیقی فجر از آنجا نتوانسته است به جریان عمومی این هنر در ایران شکل دهد و آن را رهبری کند که در 24سالگی هنوز نتوانسته راه خودش را پیدا کند.

مهدی یاورمنش