در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دکتر امیراشرف آریانپور
مهمترین رکن موسیقی مذهبی
تعزیه مهمترین رکن و پایه موسیقی مذهبی ما ایرانیان به شمار میرود و هیچ کشوری در جهان مانند ایران از چنین موسیقی جذاب دینی بهرهمند نبوده است. شیعیان بهویژه شیعیان ایرانی به علت ارادت فراوان به امامان و معصومین (ع) بهویژه حضرت علی (ع) و امام حسین (ع) از این نوع موسیقی استقبال چشمگیری کرده و آن را بسیار گرامی میدارند. این در حالی است که مسلمانان سنی مذهب از چنین موسیقی ظریف و ژرفناکی کم بهرهاند.
پیدایش موسیقی مذهبی ما و در راس آن «تعزیه» مربوط به دوران صفوی است که در عهد قاجار به حد اعلای خود میرسد، زیرا در این هنگامه از سوی دولتمردان قاجار بهای بسیاری به آن داده میشد و این روال با وجود افت و خیز، به حیات خود ادامه میداد.
قطعات موسیقایی مذهبی معاصر که بدون آلات موسیقی است و سالهاست در اذهان عموم مردم و همه ساله در ایام ماه رمضان شنیده شده و میشود، قطعه «ربنا» اثر استاد محمدرضا شجریان است. در این قطعه اذکار مقدس قرآنی به همراه لحن موسیقایی و دلنشین به مدد شناخت کامل این استاد از گوشه و دستگاههای ایرانی به بهترین وجهی ارائه شد که البته نظیر چنین فعالیت هنری در عرصه موسیقی بهویژه نوع دینی آن بسیار کم دیده شده است.
از طرفی سابقه همنوایی موسیقی با آیات الهی و ادعیه به کلیساهای کاتولیک در چندین قرن پیش بازمیگردد که پسران خردسال، آن قطعات را اجرا میکردند و بعدها با پیدایش فرقه «پروتستانتیسم» در قرون 15 و 16 میلادی، بزرگسالان اعم از زن و مرد در نوازندگی ارگ و اجرای «کر» شرکت داشتند. پایهگذاری چنین تحولی در موسیقی مذهبی به کشور آلمان بازمیگردد که متون مذهبی و دینی برای اولین بار به زبان آلمانی خوانده میشد و از آثار باخ، هندل و دیگر آهنگسازان شهیر و برجسته آن زمان در زمینه سرود مذهبی استفادههای فراوانی به عمل میآمد.
این در حالی است که کشور ما از نبود هنرمند در روستاها و شهرستانهای دوردست رنج میبرد و گاه برخی از خوانندگان ما در مکان واقعی خود قرار ندارند و در بخشهایی که تخصص لازم را ندارند به اجرا میپردازند.
اما چالش اصلی فراسوی موسیقی دینی ما این نیست؛ بلکه نبود دانشکده و تحصیلات آکادمیک در این حوزه از یکسو و لزوم آشنایی بازیگران تعزیه با دستگاههای موسیقی و خواندن در چارچوبهای آن است. به دیگر سخن موسیقیدانان این حوزه از موسیقی میباید بازیگری و نمایش را نیز در کنار آن بدانند.
در مجموع جدا از ایجاد مراکز آکادمیک در حوزه موسیقایی مذهبی و ضرورت دانستن هنر نمایش منحصر به آن برای اجراکنندگان، میتوان به استفاده از صدای بانوان به شکل بهتر، گستردهتر و البته متناسب با نظر فقهای دینی اشاره کرد؛ روشن است که استفاده اصولی و بسترسازی مناسبتر در این عرصه برای صدای بانوان به تاثیرگذاری و جذابیت مطلوب و فراوان موسیقی دینی ما کمک شایانی خواهد کرد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
